Ταλιμπάν: Νέος νόμος-σοκ νομιμοποιεί τους παιδικούς γάμους βαφτίζοντας τη σιωπή των κοριτσιών «συναίνεση»
Υπάρχουν στιγμές που διαβάζεις μια είδηση και παγώνεις. Όχι επειδή δεν μπορείς να την καταλάβεις, αλλά επειδή δε μπορείς να πιστέψεις ότι το 2026 εξακολουθούν να συμβαίνουν τέτοια πράγματα στον κόσμο. Οι Ταλιμπάν ψήφισαν νέο νόμο για τους παιδικούς γάμους, σύμφωνα με τον οποίο η σιωπή ενός «παρθένου κοριτσιού» που έχει φτάσει στην εφηβεία μπορεί να θεωρηθεί συναίνεση για το επόμενο μεγάλο βήμα στη ζωή του.
Ναι. Η σιωπή. Όχι το «ναι». Όχι η ελεύθερη βούληση. Όχι η επιλογή. Όχι η ενημερωμένη συναίνεση. Η σιωπή ενός παιδιού. Και το πιο σοκαριστικό; Ο νόμος αφορά αποκλειστικά τα κορίτσια. Γιατί για τα αγόρια ή τις ενήλικες γυναίκες, η σιωπή δεν θεωρείται συναίνεση. Μόνο για τα κορίτσια που βρίσκονται στην εφηβεία — δηλαδή από 8 έως 14 ετών. Αυτό δεν είναι νόμος. Είναι νομιμοποίηση της παιδικής κακοποίησης.
Από την προστασία των παιδιών στη νομιμοποίηση του παιδικού γάμου
Μέχρι πριν λίγα χρόνια, στο Αφγανιστάν η νόμιμη ηλικία γάμου για τα κορίτσια ήταν τα 16 έτη, ενώ υπήρχε νομοθεσία που ποινικοποιούσε τον γάμο κοριτσιών κάτω των 15. Σήμερα, αυτό το όριο καταργείται. Αν ένα κορίτσι «μπει στην εφηβεία» στα 9 ή στα 10 του χρόνια, θεωρείται πλέον «έτοιμο» για γάμο. Αυτό σημαίνει ότι ένα παιδί δημοτικού μπορεί να εξαναγκαστεί σε γάμο και να θεωρείται «νόμιμο».Ο ΟΗΕ και διεθνείς οργανώσεις έχουν ήδη προειδοποιήσει ότι ο νόμος αυτός ουσιαστικά νομιμοποιεί τον παιδικό γάμο και τον βιασμό ανηλίκων.
Κι όμως, την ίδια στιγμή που σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες ψηφίζονται αυτονόητοι νόμοι προστασίας των γυναικών και των παιδιών — όπως η πλήρης απαγόρευση γάμου ανηλίκων — αλλού στον κόσμο γίνονται βήματα δεκαετιών προς τα πίσω. Και αυτή είναι ίσως η πιο σκληρή υπενθύμιση: ότι τα δικαιώματα των γυναικών και των παιδιών δεν είναι ποτέ δεδομένα.
«Η σιωπή της θεωρείται συναίνεση»
Ο εκπρόσωπος των Ταλιμπάν δήλωσε: «Ένα κορίτσι μπορεί να ντρέπεται ή να αισθάνεται αμηχανία να πει ανοιχτά ότι συμφωνεί να παντρευτεί. Επομένως, η σιωπή της θεωρείται συναίνεση.» Πόσο εύκολα κάποιοι μπορούν να αποφασίζουν για το σώμα, τη ζωή και το μέλλον ενός κοριτσιού. Πόσο εύκολα βαφτίζουν τη σιωπή «συγκατάθεση». Αλλά η σιωπή ενός παιδιού δεν είναι συναίνεση. Είναι φόβος. Είναι κοινωνική πίεση. Είναι αδυναμία αντίδρασης. Είναι επιβίωση. Και κάθε κοινωνία που το αγνοεί αυτό, νομιμοποιεί την καταπίεση.
Οι γυναίκες χωρίς φωνή, χωρίς ελευθερία, χωρίς διέξοδο
Οι νέοι νόμοι δεν σταματούν μόνο στον γάμο. Οι γυναίκες στο Αφγανιστάν χρειάζονται τη συγκατάθεση του συζύγου τους ακόμη και για να πάρουν διαζύγιο. Τα δικαστήρια λειτουργούν υπό τον έλεγχο ανδρών κληρικών και όχι εκπαιδευμένων δικαστών, ενώ η μαρτυρία ενός κακοποιητικού συζύγου μπορεί να θεωρηθεί πιο αξιόπιστη από εκείνη της γυναίκας του. Με λίγα λόγια; Ένα κορίτσι μπορεί να εξαναγκαστεί να παντρευτεί από την ηλικία των 9 ετών και μετά να μην μπορεί να ξεφύγει ποτέ!
Οι γυναίκες δεν έχουν ελεύθερη μετακίνηση. Δεν μπορούν να κυκλοφορούν ελεύθερα χωρίς άνδρα συνοδό. Δεν μπορούν να εργαστούν κανονικά. Δεν μπορούν να σπουδάσουν. Η φωνή τους δεν πρέπει να ακούγεται δημόσια. Από το 2021, οι Ταλιμπάν έχουν εκδώσει πάνω από 100 διατάγματα που αποκλειούν τις γυναίκες από την εκπαίδευση, την εργασία, την υγειονομική περίθαλψη και τη δημόσια ζωή. Και το χειρότερο είναι ότι όλο αυτό παρουσιάζεται σαν «ηθική» και «παράδοση».
Η επιστροφή σε έναν σκοτεινό Μεσαίωνα
Ζούμε σε μια εποχή όπου οι γυναίκες σε όλο τον κόσμο παλεύουν καθημερινά για ίσα δικαιώματα, ασφάλεια, αυτονομία και ελευθερία πάνω στο ίδιο τους το σώμα. Παλεύουμε για να ακουγόμαστε. Για να μορφωνόμαστε. Για να μπορούμε να πούμε «όχι». Για να μη φοβόμαστε. Κι όμως, ενώ σε κάποιες χώρες γίνονται βήματα προόδου, αλλού οι γυναίκες επιστρέφουν σε συνθήκες ακραίας καταπίεσης. Αυτό αποδεικνύει ότι ο κόσμος δεν προχωράει παντού με τον ίδιο ρυθμό. Και κυρίως ότι το γυναικείο φύλο εξακολουθεί να παραγκωνίζεται, να ελέγχεται και να αντιμετωπίζεται σαν ιδιοκτησία.
Δεν μπορούμε να μιλάμε για πρόοδο όσο υπάρχουν κορίτσια που στερούνται την παιδική τους ηλικία. Δεν μπορούμε να μιλάμε για ανθρώπινα δικαιώματα όταν ένα παιδί θεωρείται «έτοιμο για γάμο» επειδή μπήκε στην εφηβεία. Δεν μπορούμε να σωπαίνουμε όταν η σιωπή χρησιμοποιείται ως όπλο εναντίον των γυναικών.
Όσο υπάρχουν καθεστώτα που προσπαθούν να στερήσουν από τις γυναίκες τη φωνή, την ελευθερία και την ανθρώπινη υπόστασή τους, τόσο περισσότερο ο υπόλοιπος κόσμος οφείλει να μιλά δυνατά.