Φεστιβάλ Βενετίας 2026: 25 λεπτά χειροκροτήματος για το «NAZA» – Το ντοκιμαντέρ που αποκαλύπτει πώς η AI γίνεται όπλο πολέμου στη Γάζα
25 λεπτά. Τόσο κράτησε το standing ovation στη Βενετία για το «NAZA», το ντοκιμαντέρ που επιχειρεί να ρίξει φως σε όσα συμβαίνουν στη Γάζα μέσα από τις μαρτυρίες ανθρώπων που βρέθηκαν στην άλλη πλευρά του πολέμου.
Η ταινία έκανε πρεμιέρα στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας και η αντίδραση του κοινού ήταν δυνατή. Το κοινό σηκώθηκε όρθιο και χειροκροτούσε για 25 λεπτά, σε μια από τις πιο έντονες στιγμές του φεστιβάλ. Και δεν είναι δύσκολο να καταλάβει κανείς το γιατί. Το «NAZA» δεν είναι ένα ακόμη πολεμικό ντοκιμαντέρ. Είναι μια ταινία που προσπαθεί να ανοίξει μια δύσκολη συζήτηση για τον τρόπο με τον οποίο οργανώνεται και πραγματοποιείται ένας σύγχρονος πόλεμος.
Οι δημιουργοί πίσω από το NAZA
Οι Yuval Abraham και Rachel Szor είχαν βρεθεί ξανά στο επίκεντρο με το «No Other Land», για το οποίο κέρδισαν το Όσκαρ Καλύτερου Ντοκιμαντέρ το 2025, μαζί με τους Παλαιστίνιους Basel Adra και Hamdan Ballal. Τώρα επιστρέφουν με το «NAZA», έπειτα από περίπου τρία χρόνια έρευνας και με μαρτυρίες από 24 Ισραηλινούς στρατιωτικούς και ανθρώπους των υπηρεσιών πληροφοριών.
Γιατί γυρίστηκε τη νύχτα;
Οι συνεντεύξεις πραγματοποιήθηκαν τη νύχτα, σε ταράτσες του Τελ Αβίβ, με τους ανθρώπους που μιλούν να παραμένουν ανώνυμοι. Το σκοτάδι λειτουργεί ως προστασία, αλλά και ως μέρος της ίδιας της αφήγησης. Οι δημιουργοί θέλησαν να δημιουργήσουν έναν χώρο όπου οι άνθρωποι αυτοί θα μπορούσαν να μιλήσουν ανοιχτά για όσα έζησαν και είδαν.
Τα κίνητρά τους, όπως εξηγούν οι Abraham και Szor, δεν είναι ίδια. «Τα κίνητρα των ανδρών που μιλούν στο NAZA διαφέρουν: κάποιοι το κάνουν για να γκρεμίσουν το τείχος της άρνησης στο Ισραήλ, άλλοι δεν αισθάνονται ιδιαίτερες τύψεις αλλά θέλουν να μιλήσουν — υπάρχει λίγο απ’ όλα…», αναφέρουν.
Όσα γνωρίζαμε, τώρα τα ακούμε
Το «NAZA» βασίζεται σε γεγονότα και πρακτικές που έχουν ήδη γίνει γνωστά μέσα από δημοσιεύματα και έρευνες. Όμως, για τους δημιουργούς, υπάρχει διαφορά ανάμεσα στο να διαβάζεις κάτι και στο να το ακούς από ανθρώπους που ήταν εκεί.
«Όλα όσα αφηγούμαστε εδώ ήταν γνωστά και είχαν δημοσιευτεί. Αλλά δεν είναι το ίδιο να τα ακούς, να βλέπεις τις λεπτομέρειες που προσθέτουν μέσα από τα σκίτσα και τις εξηγήσεις τους», σημειώνουν.
Η ταινία εξετάζει, μεταξύ άλλων, τη χρήση συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης, όπως το Lavender, και τον τρόπο με τον οποίο η τεχνολογία έχει ενσωματωθεί στη διαδικασία της στοχοποίησης. Οι δημιουργοί θέλουν να δείξουν τι συμβαίνει όταν η απόφαση για τη ζωή και τον θάνατο περνά μέσα από αλγόριθμους και συστήματα, δημιουργώντας όλο και μεγαλύτερη απόσταση ανάμεσα σε εκείνον που δίνει την εντολή και εκείνον που υφίσταται τις συνέπειές της.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Οι πρωταγωνιστές είναι εκτός κάδρου
Κι όμως, οι άνθρωποι που μιλούν δεν είναι οι πραγματικοί πρωταγωνιστές του «NAZA». «Όπως και στο The Zone of Interest, τα θύματα βρίσκονται εκτός κάδρου, αλλά ποτέ έξω από τη σκέψη μας», λένε οι δημιουργοί.
Και ίσως αυτή να είναι η πιο δυνατή ιδέα της ταινίας: ότι μπορεί να μη βλέπεις τα θύματα, αλλά δεν μπορείς να τα ξεχάσεις.
Το 25λεπτο standing ovation στη Βενετία δείχνει πως το NAZA κατάφερε ακριβώς αυτό. Να αφήσει πίσω του ερωτήματα που δεν απαντώνται εύκολα όταν πέσουν οι τίτλοι τέλους.