Μήπως υποφέρεις από presenteeism; Τι είναι και γιατί δεν το χρειάζεσαι στην εργασία σου

Όλο και συχνότερα -ευτυχώς – ακούμε γύρω μας ότι πρέπει να είμαστε παρόντες. Να εστιάζουμε στο παρόν, στη στιγμή, και μέσα από την ενσυνειδητότητα να μειώνουμε τα επίπεδα στρες. Το να θέλεις να είσαι συνεχώς παρούσα στην δουλειά σου όμως, έχει ακριβώς την αντίθετη έννοια, και μάλιστα είναι ένα αρκετά επικίνδυνο φαινόμενο για την υγεία σου και για τους οργανισμούς.

Τι είναι το φαινόμενο Presenteeism

Ψάχνοντας τον όρο μπορείς να δεις πως πρόκειται για το φαινόμενο που ένας εργαζόμενος παρουσιάζεται στην εργασία του, τον ενδιαφέρει να είναι παρών, ενώ θα έπρεπε να είναι εκτός λόγω ασθένειας, όχι μόνο σωματικής αλλά και ψυχικής.

Στα ελληνικά μεταφράζεται ως «παρουσιασμός» ή καλύτερα «παρουσιοπληξία». Το έχω πάθει, το έχω κάνει. Ίσως και οι περισσότεροι από εμάς. Θυμάμαι πως πριν την πανδημία του COVID-19, ό,τι και να είχαμε πηγαίναμε στη δουλειά. Έχω γυρίσει από καλοκαιρινές διακοπές με διάστρεμμα που– φίνα είχα περάσει στο αγαπημένο μου Αιγαίο, δεν χάλασε κάτι, το διάστρεμμα έγινε την τελευταία ημέρα – και ενώ τα μεσάνυχτα βρίσκομαι στο νοσοκομείο για νάρθηκα, εμένα με απασχολούσε πώς θα έφτανα το επόμενο πρωί στο γραφείο για να μην πιστέψει κανείς πως «κλέβω» μια ημέρα διακοπών. Αλλά και τόσοι συνάδελφοί μου ήταν εκεί σε δικές τους αντίστοιχα δύσκολες στιγμές, ρουφούσαμε μύτες, βήχαμε, πολλές φορές και με πυρετό ακόμη παρουσιαζόμασταν στη δουλειά λες και θα κερδίζαμε κάποιο μετάλλιο. Κανένα μετάλλιο δεν κέρδισε ποτέ κανείς. Η πανδημία μας έμαθε πως μπορούμε να δουλέψουμε από το σπίτι και μάλιστα  να το κάνουμε με τον καλύτερο τρόπο.

3 βασικοί παράγοντες του Presenteeism

Ατομικοί

Οι περισσότεροι εργαζόμενοι δεν προστατεύουν τον εαυτό τους, την υγεία τους, και οδηγούνται σε αυτή την επιλογή γιατί δυσκολεύονται να βάλουν όρια. Αισθάνονται τύψεις και ενοχές, γιατί ήδη βιώνουν burn out ή γιατί δυστυχώς είναι κοντά στο να το βιώσουν. Πολλοί επίσης μεταφράζουν λανθασμένα την έννοια της υπευθυνότητας και της παραγωγικότητας.

Οργανωτικοί

Μια τοξική κουλτούρα επιβάλλει να είσαι εκεί, να παρευρίσκεσαι σε κάθε δύσκολη συνθήκη και σίγουρα ο φόρτος εργασίας που προβάλλει σε φορτώνει και με το να πρέπει να παρουσιαστείς στη δουλειά, όταν δεν έχεις τη δυνατότητα ή επειδή «είστε οικογένεια». Η έλλειψη δυναμικού, που είναι ευθύνη της εταιρείας, ο φόβος διοίκησης και ο φόβος απόλυσης είναι εξίσου σημαντικοί λόγοι που θρέφουν το φαινόμενο.

Κοινωνικο-οικονομικοί

Η συντηρητική νοοτροπία που λέει «πρέπει πάση θυσία να δουλεύουμε», η ανασφάλεια για τη χαμένη αμοιβή που μπορεί να είναι απαραίτητη για τον βιοπορισμό αλλά και ο πιθανός ανταγωνισμός είναι μερικοί ακόμη λόγοι. Τέλος, η δυσλειτουργία της συνεχούς παραγωγικότητας σε μια εποχή που όλα τρέχουν.

Ποιες είναι οι επιπτώσεις

Προφανώς ένας εργαζόμενος που δεν είναι καλά, δεν θα καταφέρει να ανταπεξέλθει. Το πιο επιβαρυντικό για τον ίδιο είναι η επιβάρυνση της υγείας του, το στρες και η ψυχική και σωματική εξουθένωση. Για την εταιρεία, είναι η αναποτελεσματικότητα, μιας και είναι φυσικό να γίνουν λάθη, καθώς επίσης η μειωμένη απόδοση όπως και οι εσωτερικές συγκρούσεις μεταξύ της ομάδας. Φυσικά, ένας άρρωστος εργαζόμενος μπορεί να μεταδώσει εύκολα μια ασθένεια που θα αναγκάσει κι άλλη μέλη να μείνουν εκτός, ή να υπολειτουργούν κι έτσι η ροή εργασιών να μείνει πίσω.

Πώς θα το ξεπεράσουμε

Όπως και η ευθύνη βρίσκεται στο άτομο και στον οργανισμό, έτσι και οι λύσεις χρειάζονται και από τις δύο πλευρές. Οι εργαζόμενοι είναι απαραίτητο να προφυλάσσουν τα όρια τους, να θέτουν σε προτεραιότητα την υγεία τους και πάνω απ’ όλα να μην συντηρούν αυτή την κουλτούρα με τις επιλογές τους.

Οι οργανισμοί/εταιρείες, όμως ,έχοντας το μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης, χρειάζεται να προβούν στην εξυγίανση των εργασιακών όρων και κανόνων προωθώντας την ουσιαστική ευεξία ως την απαραίτητη μορφή αποδοτικότητας. Επιπλέον, μπορούν να συμπεριλάβουν προγράμματα βιωματικών εκπαιδεύσεων για την προσωπική ανάπτυξη των ανθρώπων τους και το χτίσιμο μιας θετικής νοοτροπίας.

Η παραγωγικότητα και η αποδοτικότητά μας δεν εξαρτάται από τη φυσική μας παρουσία, μα από την υγεία μας, την νοοτροπία για την εργασία και το υποστηρικτικό εργασιακό περιβάλλον.