«Δεν χρειάζεσαι μακιγιάζ» και άλλα ψέματα που λέμε εμείς οι άντρες στις γυναίκες

«Δεν χρειάζεσαι μακιγιάζ».

Το πιο ύπουλο κομπλιμέντο που εφευρέθηκε ποτέ. Ακούγεται σαν επιβράβευση. Είναι εντολή.

Γιατί πίσω από τη φράση κρύβεται μια προσδοκία: να είσαι όμορφη χωρίς να φαίνεται ότι προσπαθείς. Να είσαι φυσική, αλλά μια συγκεκριμένη φυσικότητα, που τυχαίνει να μην έχει σακούλες, σπυράκια, ρυτίδες, γκρίζα μαλλιά ή κούραση πάνω της. Δηλαδή τα πάντα εκτός από φυσική.

Η κοινωνία λατρεύει τη φυσική γυναίκα. Αρκεί να μην είναι πραγματικά φυσική.

Η παγίδα του «φυσικού»

Πες της να βαφτεί και την κατηγορείς ότι είναι ψεύτικη, ρηχή, ότι «κρύβεται». Πες της να μη βαφτεί και την κατηγορείς ότι «παραμέλησε τον εαυτό της», ότι φαίνεται κουρασμένη, ότι «κάτι έχει σήμερα».

Δεν υπάρχει σωστή απάντηση. Αυτό είναι το όλο νόημα.

Ο στόχος δεν μένει ποτέ στο ίδιο σημείο. Μετακινείται ανάλογα με το ποιος κρίνει, πότε, και τι βόλεψε εκείνη τη στιγμή.

Πολύ βαμμένη; Προσπαθεί υπερβολικά. Καθόλου; Άφησε τον εαυτό της. Στη μέση; Δεν φρόντισε αρκετά. Η γυναίκα καλείται να πετύχει έναν στόχο που μετακινείται την ώρα που τον σημαδεύει.

Και επειδή δεν κερδίζεται, παίζεται για πάντα.

Η «φυσικότητα» είναι η πιο ακριβή δουλειά

Ας πούμε την αλήθεια για το περίφημο «ξύπνησα έτσι».

Το «no-makeup makeup look» θέλει έξι προϊόντα. Τα «φυσικά» μαλλιά θέλουν θεραπείες, χτενίσματα και προϊόντα που κοστίζουν περισσότερο από το να μην κάνεις τίποτα. Το «καθαρό, λαμπερό δέρμα» θέλει ρουτίνες, ραντεβού και χρήματα. Η φυσικότητα, έτσι όπως την απαιτεί ο κόσμος, είναι η πιο εργατική, χρονοβόρα και ακριβή παράσταση που υπάρχει.

Θυμάστε στο «Είσαι το ταίρι μου» τη Βίκυ (Κ. Λέχου) με τον Νίκο (Α.Συσσοβίτη); Ξυπνάει το πρωί πριν από τον Νίκο, βάφεται, ετοιμάζεται και κάνει ότι κοιμάται. Ξυπνάει ο Νίκος, τη βλέπει κούκλα και εντυπωσιάζεται. Αυτό είναι όλα όσα περιγράφω εδώ.

Της ζητάμε να φαίνεται σαν να μην έκανε καμία προσπάθεια  και τη βαθμολογούμε ακριβώς πάνω στην προσπάθεια που έκανε για να το πετύχει.

Αυτό δεν είναι αίτημα για ομορφιά. Είναι αίτημα για αόρατη δουλειά. Κάνε τα πάντα, αλλά μη σε πιάσουμε να τα κάνεις.

Δεν αφορά ποτέ το πρόσωπο

Εδώ είναι το σημείο που οι περισσότεροι σταματούν να σκέφτονται.

Όλο αυτό δεν αφορά την εμφάνιση. Αφορά τον έλεγχο.

Ένας άνθρωπος που κρίνεται διαρκώς για το πρόσωπό του είναι ένας άνθρωπος που παρακολουθεί διαρκώς τον εαυτό του. Που ξοδεύει χρόνο, χρήμα, ενέργεια και νοητικό χώρο σε ένα τεστ που δεν τελειώνει. Που μαθαίνει να ζητάει συγγνώμη για το πρόσωπό του πριν καν μπει σε έναν χώρο.

Δεν είναι σύμπτωση ότι ο άντρας δεν παίζει αυτό το παιχνίδι. Ο άντρας που δεν φροντίζεται λέγεται «αυθεντικός». Που γερνάει λέγεται «γοητευτικός». Που κουράζεται λέγεται «δουλεμένος». Καμία γυναίκα δεν πήρε ποτέ πόντους επειδή φαινόταν κουρασμένη.

Ίδιο πρόσωπο, διαφορετική τιμωρία. Γιατί η ζυγαριά δεν μετράει ομορφιά. Μετράει συμμόρφωση.

Το βλέπω από πίσω από τον φακό

Φωτογραφίζω πρόσωπα για να ζω. Και υπάρχει ένα μοτίβο που δεν αλλάζει ποτέ.

Οι γυναίκες απολογούνται πριν καν ανάψει το φως. «Δεν είμαι φωτογενής», «σήμερα είμαι χάλια», «πρόσεχε τη μύτη μου, το πηγούνι μου, αυτή την πλευρά». Έχουν χάρτη με τα ελαττώματά τους, τον οποίο έχουν αποστηθίσει πριν με γνωρίσουν.

Οι άντρες κάθονται μπροστά στον φακό και περιμένουν να βγουν ωραίοι.

Δεν είναι θέμα ιδιοσυγκρασίας. Είναι προπόνηση μιας ζωής. Η μία πλευρά μεγάλωσε μαθαίνοντας ότι θα κριθεί, η άλλη ότι θα φωτογραφηθεί. Ο φακός δεν δημιουργεί αυτό το βάρος. Απλώς το κάνει ορατό, σε υψηλή ανάλυση.

Το πραγματικά ριζοσπαστικό

Η εύκολη κατάληξη θα ήταν: «να είστε φυσικές, αγνοήστε τους όλους». Αλλά αυτό είναι κι αυτό ένας κανόνας. Άλλος ένας τρόπος να πούμε σε μια γυναίκα πώς πρέπει να μοιάζει.

Το αληθινά ανατρεπτικό δεν είναι να βαφτεί ή να μη βαφτεί. Είναι να αρνηθεί τον έλεγχο. Να βαφτεί επειδή της αρέσει, όχι για να περάσει το τεστ. Να μη βαφτεί επειδή βαριέται, όχι για να αποδείξει κάτι. Να σταματήσει να απολογείται για ένα πρόσωπο που δεν χρωστάει σε κανέναν τίποτα.

Γιατί το πρόβλημα δεν ήταν ποτέ το πρόσωπό της.

Πρόβλημα ήταν το κοινό που αυτοδιορίστηκε κριτής.