Ο μύθος της φωτογένειας
«Δεν βγαίνω ωραία στις φωτογραφίες», «Δεν έχω φωτογένεια», «Είμαι δύσκολη στις φωτογραφίες». Είναι φράσεις-κλειδιά που ακούω συνέχεια από γυναίκες που φωτογραφίζω. Συνήθως, λέγεται σχεδόν απολογητικά. Σαν να πρόκειται για ένα προσωπικό ελάττωμα. Σαν κάποιος να γεννήθηκε χωρίς το «χάρισμα» της φωτογένειας και να πρέπει απλώς να το αποδεχτεί.
Υπάρχουν σίγουρα άνθρωποι που νιώθουν πιο άνετα μπροστά στοn φακό από κάποιους άλλους. Υπάρχουν δημοσιογράφοι που βγαίνουν στην τηλεόραση αλλά με τον φωτογραφικό φακό έχουν αλλεργία. Δεν είναι ότι κάποια πρόσωπα τα θέλει περισσότερο ο φακός, έχει να κάνει με αυτό που συζητήσαμε στο προηγούμενο άρθρο περί τέλειας εικόνας (δες εδώ).
Έχουμε μπερδέψει τη φωτογένεια με την τελειότητα με την αυτοπεποίθηση, την αυτοπεποίθηση με την πόζα και την αληθινή εικόνα με την πιο κολακευτική εκδοχή μας.
Η φωτογένεια είναι συνθήκη (τι κινέζικα είπα τώρα;)
Δημιουργείται από το φως, από τη γωνία, την απόσταση,το φακό, το ρούχο, το περιβάλλον, ακόμα και τη διάθεση εκείνης της ημέρας. Είναι πολλοί οι παράγοντες. Ξεχνάμε έναν ακόμα βασικό: Αν νιώθεις ασφαλής με τον άνθρωπο που σε φωτογραφίζει. Η σχέση φωτογράφου και φωτογραφιζόμενου είναι κομβικής σημασίας και είναι δυναμική καθώς αλλάζει κάθε δευτερόλεπτο.
Ένας άνθρωπος μπορεί να φαίνεται αμήχανος σε μια φωτογραφία και συγκλονιστικός σε μια άλλη, λίγα δευτερόλεπτα μετά. Δεν άλλαξε το πρόσωπό του, άλλαξε η σχέση του με όλα όσα προανέφερα.
Το πρόβλημα είναι (και) η πίεση της γνώμης των άλλων
Πολλοί φωτογραφιζόμενοι φοβούνται την κρίση που θα ακολουθήσει απο τη γνώμη των άλλων παρά την ίδια τη φωτογραφία. Λες και έχουν κατακλυστεί από τέτοιες σκέψεις δίχως αύριο.
Είναι απόλυτα ανθρώπινο.
Ζούμε σε μια εποχή όπου όλοι έχουμε μάθει να επιμελούμαστε τον εαυτό μας. Διαλέγουμε φωτογραφίες, κόβουμε κάδρα, βάζουμε φίλτρα, επαναλαμβάνουμε τη λήψη μέχρι να πετύχουμε την εικόνα που νιώθουμε ότι μπορούμε να αντέξουμε.
Όταν όμως έρχεται ένας άλλος άνθρωπος να μας φωτογραφίσει, χάνουμε για λίγο τον πλήρη έλεγχο. Και εκεί αρχίζει η αμηχανία.
Κι αν η κάμερα απλά δεν σε ξέρει ακόμα;
Μια κακή φωτογραφία δεν είναι απόδειξη ότι δεν είσαι φωτογενής. Μπορεί κάποιες από τις παραμέτρους που αναφέρω παραπάνω να είναι στραβές, κακό φως, κακή χημεία με τον φωτογράφο, ένα τηλέφωνο άσχημο λιγο πριν τη λήψη… οτιδήποτε.
Χρειάζεται κι αυτό , όπως πολλά πράγματα στη ζωή, τον χρόνο τους. Ως φωτογράφος, πολλές φορές βλέπω ανθρώπους να απορρίπτουν τον εαυτό τους με βάση μία εικόνα. Μια εικόνα που τεχνικά μπορεί να μην τους δικαιώνει καθόλου. Και εκεί βρίσκεται ένα μεγάλο λάθος: πιστεύουμε ότι η φωτογραφία μάς αποκαλύπτει πάντα την αλήθεια.
Σου έχω νέα: Δεν το κάνει!
Η φωτογραφία είναι μια ερμηνεία της πραγματικότητας και όχι η απόλυτη αλήθεια, είναι το screenshot μια στιγμής στον χωροχρόνο.
«Δεν σου λείπει φωτογένεια, αλλά σωστός φωτογράφος»
Όταν συζητώ με έναν νέο άνθρωπο που μου αρνείται φωτογραφίες (στην αρχή πάντα), του λέω αυτήν την ατάκα. Γελάμε, δημιουργείται η 1η σύνδεση και μετά σταματούν να αρνούνται.
Πέρα από την πλάκα όμως, αυτή είναι η αλήθεια που πολλοί άνθρωποι ανακαλύπτουν μόνο όταν βρεθούν μπροστά σε έναν φακό που τους αντιμετωπίζει με σεβασμό.
Στην πραγματικότητα, αυτό που κατάφερα, είναι να αλλάξει η διάθεση. Ούτε πρόσωπο ούτε σώμα, μόνο διάθεση. Μόνο μια κουβέντα, λίγη καθοδήγηση και ξαφνικά, εκείνος ο άνθρωπος που έλεγε «δεν βγαίνω ποτέ καλά», κοιτάζει μια φωτογραφία του και αναγνωρίζει κάτι που ίσως είχε ξεχάσει: ότι μπορεί να του αρέσει η εικόνα του χωρίς να χρειάζεται να μοιάζει τέλεια. Ο φωτογράφος έχει πάψει να είναι φωτογράφος προ πολλού και είναι ψυχολόγος.
Η φωτογένεια (ίσως) είναι σχέση
Οι άνθρωποι που «γράφουν» στον φακό δεν είναι απαραίτητα οι πιο όμορφοι αλλά εκείνοι που σταματούν να ακούν τις αναστολές τους και αφήνονται (λίγο) στον άνθρωπο πίσω από την κάμερα. Αν αφεθείς λίγο, δεν είναι κακό. Δεν απειλείσαι από κάτι.
Η καλή φωτογραφία είναι προϊόν καλής συνεργασίας μεταξύ φωτογραφιζόμενου και λήπτη.
Δεν είμαι εκεί, εγώ και κάθε φωτογράφος, για να σε κρίνω, να σου κουνήσω το δάχτυλο. Είμαι εκεί για να βρω κάτι ενδιαφέρον, κάτι που έχει δύναμη, αλήθεια, που αξίζει να μείνει.
Ξέρεις πόσες αναστολές είχε η Δέσποινα Καμπούρη όταν κάναμε τις καλοκαιρινές φωτογραφίες;
View this post on Instagram
«Είμαι με τα αλάτια, είμαι άβαφη, είμαι άβολα», έλεγε. Σχεδόν 1 χρόνο μετά από αυτές τις λήψεις, μπορώ να σου πω, χωρίς δόση υπερβολής, ότι αν δεν είχα επιμείνει τόσο για αυτές τότε, ίσως να μην μοιραζόμουν αυτές τις αράδες μαζί σου τώρα. Γιατί τότε έβλεπα στη Δέσποινα, αυτό που δε μπορούσε η ίδια να δει σε εκείνη, μια όμορφη πλευρά, μια μούσα.