Επιλόχειος κατάθλιψη: Όσα δεν ξέρεις για την ύπουλη «νόσο της μαμάς» και πότε να απευθυνθείς σε ειδικό
Η γέννηση ενός παιδιού είναι ίσως η πιο συγκλονιστική εμπειρία στη ζωή μιας γυναίκας. Μαζί με τη χαρά, όμως, μπορεί να εμφανιστεί λύπη, άγχος και ένα αίσθημα κενού – και όλα αυτά να διαρκούν για μεγάλο χρονικό διάστημα και να είναι εντονότερα από τα θετικά συναισθήματα. Αυτή η κατάσταση, γνωστή ως επιλόχειος κατάθλιψη, δεν είναι αδυναμία ούτε «υπερβολή».
Είναι μια υπαρκτή ψυχική νόσος, που αγγίζει εκατομμύρια γυναίκες παγκοσμίως και χρειάζεται κατανόηση, στήριξη και αντιμετώπιση.
Τι είναι η επιλόχειος κατάθλιψη;
Η επιλόχειος κατάθλιψη είναι μια μορφή κατάθλιψης που εμφανίζεται συνήθως μέσα στους πρώτους 3 μήνες μετά τον τοκετό, αλλά μπορεί να ξεκινήσει και αργότερα – μέσα στον πρώτο χρόνο. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, επηρεάζει περίπου 1 στις 8 γυναίκες.
Πολλές φορές συγχέεται λανθασμένα με τα λεγόμενα «baby blues», δηλαδή τη μικρή θλίψη και την ευσυγκινησία που εμφανίζονται τις πρώτες μέρες μετά τη γέννα και υποχωρούν σύντομα. Η επιλόχειος κατάθλιψη έχει μεγαλύτερη διάρκεια και επηρεάζει ουσιαστικά την καθημερινή ζωή σε σημείο που η μανούλα -πολλές φορές- δεν έχει τη διάθεση ούτε να κινηθεί μέσα στο ίδιο της στο σπίτι.
Σύμφωνα με τους ειδικούς ψυχικής υγείας, οι γυναίκες με ιστορικό άγχους ή κατάθλιψης είναι πιο ευάλωτες στην επιλόχειο κατάθλιψη, ωστόσο αυτό δεν σημαίνει πως η νόσος δεν «χτυπά» γυναίκες ανεξαρτήτων υποβάθρου.
Τα συμπτώματα που δεν πρέπει να αγνοήσεις
- Έντονη θλίψη, κλάμα χωρίς προφανή λόγο
- Αίσθημα ενοχής ή ανεπάρκειας («δεν είμαι καλή μαμά»)
- Απώλεια ενδιαφέροντος για δραστηριότητες που άλλοτε σε ευχαριστούσαν
- Δυσκολία σύνδεσης με το μωρό
- Προβλήματα ύπνου (ακόμα και όταν το μωρό κοιμάται)
- Έντονο άγχος ή κρίσεις πανικού
- Απώλεια όρεξης ή υπερφαγία
Αν οι καταστάσεις αυτές διαρκούν περισσότερο από 2 εβδομάδες και δυσκολεύουν την καθημερινότητά σου, τότε είναι πιθανό να πρόκειται για επιλόχειο κατάθλιψη και θα πρέπει οπωσδήποτε να το αναφέρεις στον γιατρό σου.
Γιατί, όμως, εμφανίζεται η επιλόχειος κατάθλιψη;
Η νόσος είναι στην ουσία αποτέλεσμα συνδυασμού παραγόντων: των ορμονικών αλλαγών στο σώμα της γυναίκας και διάφορων κοινωνικών και ψυχολογικών παραγόντων. Μετά τον τοκετό, τα επίπεδα οιστρογόνων και προγεστερόνης πέφτουν απότομα, επηρεάζοντας τη διάθεση. Την ίδια ώρα, μια γυναίκα μπορεί να αισθάνεται έντονο άγχος για τον νέο ρόλο και φόβο για πιθανή αποτυχία, αλλά και να υποφέρει από χαμηλή αυτοεκτίμηση.
Η έλλειψη στήριξης από τον σύντροφο ή την οικογένεια, οι οικονομικές δυσκολίες που μπορεί να υπάρχουν και ταυτόχρονα η κοινωνική απομόνωση επιβαρύνει περισσότερο την ήδη δύσκολη κατάσταση.
Πώς αντιμετωπίζεται η επιλόχειος κατάθλιψη;
Αυτό που πρέπει να γνωρίζουμε είναι το γεγονός πως η επιλόχειος κατάθλιψη είναι αντιμετωπίσιμη και η μαμά μπορεί να επανέλθει πλήρως με τη σωστή βοήθεια ενός ειδικού ψυχικής υγείας. Σε καμία περίπτωση, όμως, δεν είναι κάτι που «θα περάσει από μόνο του». Είναι μια ιατρική κατάσταση που χρειάζεται φροντίδα – όπως θα χρειαζόταν και μια σωματική ασθένεια.
Αυτοφροντίδα και επιλόχειος κατάθλιψη
H ξεκούραση, όποτε είναι αυτό δυνατόν -ακόμα κι αν σημαίνει μικρούς ύπνους μέσα στη μέρα- και η ισορροπημένη διατροφή με την ήπια άσκηση είναι πολύ σημαντικοί παράγοντες για τη βελτίωση της κατάστασης. Ο χρόνος για μικρές προσωπικές στιγμές, ακόμη και λίγα λεπτά την ημέρα, μπορεί να κάνει τεράστια διαφορά στην ψυχολογία σου.
Και μην ξεχνάς! Η επιλόχειος κατάθλιψη ΔΕΝ μειώνει την αξία σου ως μητέρα ούτε σημαίνει ότι ΔΕΝ αγαπάς το παιδί σου. Με την κατάλληλη στήριξη, οι περισσότερες γυναίκες ανακάμπτουν πλήρως και μπορούν να απολαύσουν τη μητρότητα στο έπακρο!