Ιρλανδία: Ένα βήμα πιο κοντά στην κατάργηση της υποχρεωτικής τριήμερης «περιόδου σκέψης» πριν από την άμβλωση

Η Ιρλανδία προχωρά σε μια σημαντική αλλαγή στη νομοθεσία για την άμβλωση, καθώς το ιρλανδικό κοινοβούλιο ενέκρινε την κατάργηση της υποχρεωτικής τριήμερης περιόδου αναμονής πριν από τη διακοπή κύησης. Η εξέλιξη αυτή θεωρείται από πολλούς ένα ακόμη βήμα προς την ενίσχυση της αυτονομίας των γυναικών και τη διευκόλυνση της πρόσβασης στις υπηρεσίες υγείας.

Μια μεταρρύθμιση που αλλάζει την πρόσβαση στην άμβλωση

Το σχετικό νομοσχέδιο εγκρίθηκε από το ιρλανδικό κοινοβούλιο με 86 ψήφους υπέρ και 70 κατά, ανοίγοντας τον δρόμο για την οριστική κατάργηση της υποχρεωτικής τριήμερης αναμονής που ίσχυε από το 2018. Η κυβέρνηση επέτρεψε στους βουλευτές να ψηφίσουν κατά συνείδηση, γεγονός που οδήγησε σε διαφορετικές τοποθετήσεις ακόμη και μέσα στα ίδια πολιτικά κόμματα.

Τι ίσχυε μέχρι σήμερα

Μετά το ιστορικό δημοψήφισμα του 2018, το οποίο οδήγησε στην άρση της συνταγματικής απαγόρευσης των αμβλώσεων στην Ιρλανδία, θεσπίστηκε μια υποχρεωτική περίοδος αναμονής τριών ημερών.

Αυτό σήμαινε ότι κάθε γυναίκα που απευθυνόταν σε γιατρό ζητώντας άμβλωση έπρεπε να περιμένει υποχρεωτικά τρεις ημέρες πριν λάβει τη φαρμακευτική αγωγή ή προχωρήσει στη διαδικασία. Η τριήμερη αυτή αναμονή λειτουργούσε ως υποχρεωτική «περίοδος σκέψης», με στόχο να δοθεί χρόνος ώστε να επανεξετάσει την απόφασή της. Η διάταξη είχε ενσωματωθεί στη νομοθεσία ως πολιτικός συμβιβασμός, προκειμένου να εξασφαλιστεί ευρύτερη κοινωνική και κοινοβουλευτική συναίνεση κατά τη μεταρρύθμιση του 2018.

Γιατί καταργείται

Οι υποστηρικτές της αλλαγής υποστηρίζουν ότι η υποχρεωτική αναμονή αποτελούσε ένα περιττό εμπόδιο, χωρίς ουσιαστικό όφελος για τις γυναίκες. Η πρόεδρος του Sinn Féin, Mary Lou McDonald, δήλωσε: «Οι γυναίκες, οι επαγγελματίες υγείας και οι άνθρωποι που αγωνίζονται για τα αναπαραγωγικά δικαιώματα ζητούσαν εδώ και χρόνια να καταργηθεί αυτό το περιττό εμπόδιο.» Αντίστοιχα, ο βουλευτής Barry Ward επισήμανε ότι μια γυναίκα είναι απολύτως ικανή να λάβει μια υπεύθυνη απόφαση χωρίς το κράτος να της επιβάλλει επιπλέον χρόνο αναμονής.

Οι αντιδράσεις

Η κατάργηση της τριήμερης αναμονής δεν βρήκε όλους σύμφωνους. Όσοι διαφώνησαν υποστήριξαν ότι η συγκεκριμένη διάταξη αποτελούσε μία από τις ασφαλιστικές δικλείδες που είχαν συμβάλει στην αποδοχή της νομιμοποίησης των αμβλώσεων το 2018.

Ο βουλευτής Robert Troy ανέφερε ότι αρκετοί πολίτες είχαν στηρίξει το δημοψήφισμα θεωρώντας πως θα διατηρούνταν συγκεκριμένες δικλείδες ασφαλείας, μεταξύ αυτών και η τριήμερη αναμονή.  Από την πλευρά του, ο Peadar Tóibín υποστήριξε ότι δεν υπήρχε ευρεία κοινωνική απαίτηση για την κατάργηση του μέτρου.

Γιατί η «περίοδος σκέψης» θεωρείται προβληματική

Οι οργανώσεις που δραστηριοποιούνται στον χώρο των αναπαραγωγικών δικαιωμάτων επισημαίνουν ότι η υποχρεωτική αναμονή δημιουργεί μια σειρά από πρακτικά και ηθικά ζητήματα.

Η άμβλωση με φαρμακευτική αγωγή πραγματοποιείται έως τη 12η εβδομάδα κύησης. Για ορισμένες γυναίκες, ακόμη και μια καθυστέρηση τριών ημερών μπορεί να αποδειχθεί κρίσιμη, ειδικά όταν απαιτούνται επιπλέον ιατρικά ραντεβού ή μετακινήσεις.

Παράλληλα, υπογραμμίζουν ότι η «περίοδος σκέψης» ξεκινά μόνο αφού η γυναίκα έχει ήδη επισκεφθεί γιατρό και έχει ζητήσει υπηρεσίες άμβλωσης. Δηλαδή, έχει ήδη λάβει μια προσωπική και συχνά δύσκολη απόφαση.

Για πολλούς, το βασικό ερώτημα είναι κατά πόσο το κράτος πρέπει να παρεμβαίνει σε αποφάσεις που αφορούν αποκλειστικά το σώμα, την υγεία και τα αναπαραγωγικά δικαιώματα ενός ανθρώπου.

Ποιες ευρωπαϊκές χώρες εξακολουθούν να επιβάλλουν την «περίοδο σκέψης»;

Εφόσον ολοκληρωθεί η κατάργηση της τριήμερης αναμονής στην Ιρλανδία, 9 ευρωπαϊκές χώρες θα εξακολουθούν να προβλέπουν υποχρεωτική περίοδο αναμονής πριν από την άμβλωση, διάρκειας από 48 ώρες έως 7 ημέρες. Πιο συγκεκριμένα, αυτές είναι:

• η Αλβανία
• η Αρμενία
• το Βέλγιο
• η Γεωργία
• η Γερμανία
• η Λετονία
• η Ουγγαρία
• η Πορτογαλία
• η Σλοβακία

Αντίθετα, χώρες όπως η Ισπανία, οι Κάτω Χώρες, το Λουξεμβούργο, αλλά και η Ελλάδα, δεν προβλέπουν πλέον υποχρεωτική περίοδο αναμονής πριν από τη διακοπή κύησης.

Ένα ακόμη βήμα στην εξέλιξη των αναπαραγωγικών δικαιωμάτων

Η απόφαση της Ιρλανδίας αποτυπώνει τη συνεχιζόμενη συζήτηση που εξελίσσεται σε ολόκληρη την Ευρώπη γύρω από την πρόσβαση στην άμβλωση και τα αναπαραγωγικά δικαιώματα.

Για τους υποστηρικτές της αλλαγής, η κατάργηση της τριήμερης αναμονής αποτελεί αναγνώριση ότι οι γυναίκες μπορούν να λαμβάνουν υπεύθυνες αποφάσεις για το σώμα και την υγεία τους χωρίς περιττές κρατικές παρεμβάσεις. Για όσους διαφωνούν, η συγκεκριμένη περίοδος λειτουργούσε ως μια επιπλέον δικλείδα προστασίας πριν από μια σημαντική απόφαση.

Σε κάθε περίπτωση, η μεταρρύθμιση σηματοδοτεί ένα νέο κεφάλαιο στη νομοθεσία της Ιρλανδίας και επαναφέρει στο προσκήνιο τη συζήτηση για τον τρόπο με τον οποίο τα ευρωπαϊκά κράτη προσεγγίζουν τα αναπαραγωγικά δικαιώματα των πολιτών τους.