Έρευνα: 1,2 δισεκατομμύρια άνθρωποι ζουν με ψυχικές διαταραχές
Μια νέα, μεγάλης κλίμακας μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό The Lancet έφερε στο προσκήνιο ένα εντυπωσιακό εύρημα: σχεδόν 1,2 δισεκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως ζούσαν με κάποια ψυχική διαταραχή το 2023, αριθμός αυξημένος κατά 95,5% σε σύγκριση με το 1990. Η έρευνα βασίστηκε σε δεδομένα από 204 χώρες και αποτελεί μέρος της μελέτης Global Burden of Disease (GBD), της μεγαλύτερης παγκόσμιας προσπάθειας καταγραφής της υγείας των πληθυσμών.
Η είδηση είναι εντυπωσιακή. Όμως τι σημαίνει πραγματικά; Ζούμε πράγματι σε μια «επιδημία» ψυχικών διαταραχών ή τα ευρήματα χρειάζονται πιο προσεκτική ανάγνωση;
Τα βασικά ευρήματα της μελέτης που αφορά τις ψυχικές διαταραχές
Σύμφωνα με τους ερευνητές:
- Περίπου 1 στους 7 ανθρώπους παγκοσμίως ζούσε με κάποια ψυχική διαταραχή το 2023.
- Οι αγχώδεις διαταραχές και η κατάθλιψη ήταν οι πιο συχνές διαγνώσεις και παρουσίασαν τη μεγαλύτερη αύξηση τις τελευταίες δεκαετίες.
- Οι ψυχικές διαταραχές αποτελούν πλέον μία από τις σημαντικότερες αιτίες αναπηρίας και απώλειας λειτουργικότητας παγκοσμίως.
- Οι γυναίκες εμφάνισαν υψηλότερο φορτίο κυρίως σε διαταραχές άγχους, κατάθλιψης και διατροφικών διαταραχών.
- Το μεγαλύτερο ψυχικό φορτίο καταγράφηκε στους εφήβους και τους νεαρούς ενήλικες, ιδιαίτερα στις ηλικίες 15-39 ετών.
Τι σημαίνουν πραγματικά αυτοί οι αριθμοί;
Ως επαγγελματίες ψυχικής υγείας, χρειάζεται να είμαστε προσεκτικοί στην ερμηνεία τέτοιων στοιχείων.
Η αύξηση κατά 95,5% δεν σημαίνει απαραίτητα ότι οι ψυχικές διαταραχές σχεδόν διπλασιάστηκαν στον πληθυσμό. Μέρος αυτής της αύξησης εξηγείται από:
- την αύξηση του παγκόσμιου πληθυσμού,
- τη μεγαλύτερη διάρκεια ζωής,
- τη βελτίωση των διαγνωστικών εργαλείων,
- τη μείωση του στίγματος που επιτρέπει σε περισσότερους ανθρώπους να αναζητήσουν βοήθεια και να καταγραφούν στα συστήματα υγείας.
Ωστόσο, οι ερευνητές τονίζουν ότι δεν πρόκειται μόνο για καλύτερη καταγραφή. Υπάρχουν ενδείξεις ότι η ψυχική επιβάρυνση αυξάνεται πραγματικά σε πολλές κοινωνίες.
Γιατί αυξάνονται τόσο το άγχος και η κατάθλιψη;
Η ψυχική υγεία δεν διαμορφώνεται μόνο από βιολογικούς παράγοντες. Επηρεάζεται βαθιά από τις συνθήκες μέσα στις οποίες ζούμε.
Τα τελευταία χρόνια οι άνθρωποι εκτέθηκαν σε:
- οικονομική αβεβαιότητα
- εργασιακή πίεση
- κοινωνική απομόνωση
- πολέμους και γεωπολιτικές συγκρούσεις
- κλιματική ανησυχία
- αυξημένη έκθεση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης
- δυσκολίες πρόσβασης σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας
Η πανδημία COVID-19 φαίνεται επίσης να άφησε ένα μακροχρόνιο αποτύπωμα, ιδιαίτερα στα επίπεδα άγχους και κατάθλιψης που παραμένουν αυξημένα ακόμη και μετά το τέλος της υγειονομικής κρίσης.
Γιατί οι γυναίκες φαίνεται να επηρεάζονται περισσότερο;
Το εύρημα αυτό δεν μου προκαλεί έκπληξη ως ειδικό ψυχικής υγείας.
Οι γυναίκες συχνά βρίσκονται αντιμέτωπες με πολλαπλούς και αλληλοεπικαλυπτόμενους ρόλους: επαγγελματικές απαιτήσεις, φροντίδα παιδιών ή ηλικιωμένων γονέων, κοινωνικές προσδοκίες και πίεση γύρω από την εικόνα σώματος και τη νεότητα.
Παράλληλα, οι γυναίκες εκτίθενται συχνότερα σε εμπειρίες όπως:
- έμφυλη βία
- σεξουαλική παρενόχληση
- διακρίσεις
- οικονομική ανισότητα
Όλοι αυτοί οι παράγοντες συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης άγχους, κατάθλιψης και διατροφικών διαταραχών.
Η ανησυχητική εικόνα των εφήβων και των νέων ενηλίκων
Ίσως το πιο σημαντικό μήνυμα της μελέτης αφορά τους νέους ανθρώπους.
Για πρώτη φορά, οι έφηβοι και οι νεαροί ενήλικες φαίνεται να φέρουν μεγαλύτερο ψυχικό φορτίο από πολλές μεγαλύτερες ηλικιακές ομάδες.
Πρόκειται για μια γενιά που μεγάλωσε μέσα σε:
- συνεχή ψηφιακή συνδεσιμότητα
- αυξημένες ακαδημαϊκές απαιτήσεις,
- αβεβαιότητα για το μέλλον
- συγκρίσεις μέσω των social media
- οικονομικές και κοινωνικές κρίσεις
Η αυξανόμενη ψυχική δυσφορία στους νέους δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως «ευαισθησία της νέας γενιάς», αλλά ως σοβαρό ζήτημα δημόσιας υγείας που απαιτεί πρόληψη και έγκαιρη παρέμβαση.
Τι μπορούμε να κρατήσουμε από αυτή τη μελέτη;
Το σημαντικότερο μήνυμα δεν είναι ότι «όλοι έχουμε κάποια διαταραχή». Είναι ότι η ψυχική υγεία αποτελεί πλέον μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της εποχής μας.
Η αύξηση των ψυχικών δυσκολιών μάς υπενθυμίζει ότι η ψυχική υγεία δεν είναι ατομική υπόθεση, ούτε θέμα προσωπικής αδυναμίας. Είναι αποτέλεσμα της αλληλεπίδρασης βιολογικών, ψυχολογικών και κοινωνικών παραγόντων.
Η φροντίδα της ψυχικής υγείας χρειάζεται να αντιμετωπίζεται με την ίδια σοβαρότητα που αντιμετωπίζουμε τη σωματική υγεία. Η έγκαιρη αναζήτηση βοήθειας, η ψυχοθεραπεία, η κοινωνική υποστήριξη και οι πολιτικές πρόληψης μπορούν να λειτουργήσουν προστατευτικά πριν η δυσφορία εξελιχθεί σε σοβαρό πρόβλημα.
Τελική σκέψη
Πίσω από το 1,2 δισεκατομμύρια δεν υπάρχουν απλώς στατιστικά δεδομένα. Υπάρχουν άνθρωποι που προσπαθούν καθημερινά να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις της ζωής, συχνά κουβαλώντας αόρατα βάρη.
Ίσως το πιο αισιόδοξο μήνυμα της μελέτης είναι ότι η ψυχική υγεία συζητείται πλέον ανοιχτά. Και κάθε φορά που μιλάμε γι’ αυτήν χωρίς φόβο και στίγμα, κάνουμε ένα σημαντικό βήμα προς την πρόληψη και τη θεραπεία.