«Ποια είμαι μετά την εμμηνόπαυση;»: Η αθέατη πλευρά μιας μεγάλης μετάβασης

Υπάρχουν αλλαγές που συμβαίνουν στο σώμα και, χωρίς να το καταλάβουμε, αγγίζουν τον πιο ευαίσθητο πυρήνα της ταυτότητάς μας. Για πολλές γυναίκες, η εμμηνόπαυση είναι μία από αυτές. Δεν αλλάζει μόνο τον κύκλο τους. Μπορεί να αλλάξει τον ύπνο, τη διάθεση, τη σχέση με το σώμα τους, ακόμη και τον τρόπο με τον οποίο κοιτάζουν το μέλλον.

Και κάπου εκεί γεννιέται μια ερώτηση που συχνά μένει ανείπωτη: «Τώρα που μεγαλώνω, θα εξακολουθώ να είμαι επιθυμητή; Θα αναγνωρίζω τον εαυτό μου;».

Η εμμηνόπαυση δεν είναι ασθένεια. Είναι μια φυσιολογική βιολογική μετάβαση, που συνήθως συμβαίνει μεταξύ 45 και 55 ετών. Ωστόσο, η φυσιολογικότητά της δεν σημαίνει ότι είναι πάντοτε εύκολη. Οι ορμονικές μεταβολές μπορούν να συνοδεύονται από εξάψεις, νυχτερινές εφιδρώσεις, διαταραχές ύπνου, άγχος και μεταβολές της διάθεσης. Η εμπειρία, όμως, δεν είναι ίδια για όλες τις γυναίκες.

Πίσω από τα συμπτώματα υπάρχει συχνά και κάτι βαθύτερο: η συνάντηση με τον χρόνο που περνά, με τις εκδοχές του εαυτού μας που αφήνουμε πίσω, με την αβεβαιότητα για όσα έρχονται. Η υπαρξιακή διάσταση της εμμηνόπαυσης δεν βρίσκεται μόνο στην αλλαγή του σώματος, αλλά και στα ερωτήματα που αυτή μπορεί να γεννήσει: «Ποια είμαι πέρα από τους ρόλους που υπηρέτησα; Τι απομένει από την αξία μου όταν δεν καθορίζεται από τη νεότητα, τη γονιμότητα ή το βλέμμα των άλλων; Πόση ζωή μού αναλογεί ακόμη να ζήσω με τους δικούς μου όρους;».

Τα σύγχρονα επιστημονικά δεδομένα αναδεικνύουν τη σύνδεση ανάμεσα στα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης, στον ύπνο και στην ψυχική ευεξία. Οι ορμονικές μεταβολές, οι σωματικές ενοχλήσεις και οι απαιτήσεις της μέσης ηλικίας μπορούν να αλληλεπιδρούν, επηρεάζοντας τη διάθεση και την καθημερινότητα. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε γυναίκα θα βιώσει ψυχική δυσφορία ή ότι η εμμηνόπαυση οδηγεί αναπόφευκτα στην κατάθλιψη. Σημαίνει, όμως, ότι καμία γυναίκα δεν χρειάζεται να υπομένει σιωπηλά όσα τη δυσκολεύουν. Η ενημέρωση, η κατάλληλη ιατρική φροντίδα και η ψυχολογική υποστήριξη, όταν χρειάζονται, είναι ουσιαστικές μορφές φροντίδας.

Η υπαρξιακή προσέγγιση δεν υπόσχεται ότι δεν θα πονέσουμε για όσα αλλάζουν. Μας καλεί, όμως, να αναζητήσουμε νόημα μέσα στην αλλαγή. Να συμφιλιωθούμε με την περατότητα χωρίς να εγκαταλείψουμε την επιθυμία. Να αναγνωρίσουμε πως δεν είμαστε μόνο όσα υπήρξαμε, αλλά και όσα μπορούμε ακόμη να γίνουμε.

Ίσως η εμμηνόπαυση να μην είναι μόνο ένας αποχαιρετισμός. Ίσως να είναι και μια πρόσκληση: να πάψουμε να ζούμε αποκλειστικά μέσα από τις προσδοκίες των άλλων και να επιστρέψουμε, με περισσότερη ελευθερία, στον εαυτό μας.

Γιατί η γυναίκα δεν τελειώνει όταν τελειώνει η περίοδός της. Δεν τελειώνει όταν αλλάζει το σώμα της, ούτε όταν περνούν τα χρόνια. Η ζωή δεν της ζητά να παραμείνει για πάντα ίδια. Της δίνει την ευκαιρία να ανακαλύψει, ξανά και ξανά, ποια μπορεί να γίνει.