Lina Jouni: Η Λιβανέζα εικαστικός που μεταμορφώνει τα συντρίμμια του πολέμου σε έργα τέχνης
Σε μια γωνιά του χωριού Ρουμίνε, στην περιοχή Ναμπατίγια του νότιου Λιβάνου, η Lina Jouni έχει δημιουργήσει το δικό της εργαστήριο κάτω από μια πέργκολα στον κήπο της. Εκεί, ανάμεσα στα κλαδιά των δέντρων, επεξεργάζεται κομμάτια σιδήρου που κάποτε ήταν μέρος πυραύλων και πολεμικών καταστροφών. Υλικά που για πολλούς θα ήταν απλώς άχρηστα συντρίμμια, στα δικά της χέρια αποκτούν μορφή, χρώμα και μια εντελώς διαφορετική σημασία.
Η δουλειά της δεν είναι απλώς μια πρωτότυπη μορφή καλλιτεχνικής δημιουργίας. Είναι ένας τρόπος να μιλήσει για τον πόλεμο, για όσα έζησαν οι άνθρωποι της περιοχής, να τιμήσει όσους χάθηκαν και να αποδείξει ότι ακόμη και μέσα από την απόλυτη καταστροφή μπορεί να γεννηθεί κάτι που κοιτάζει προς τη ζωή.
Από συντρίμμια πολέμου στη δημιουργία τέχνης
Η ιδέα γεννήθηκε όταν η Jouni επέστρεψε στο σπίτι της στο Ρουμίνε, μετά τον εκτοπισμό της κατά τη διάρκεια του πολέμου μεταξύ Ισραήλ και Χεζμπολάχ το 2024. Ανάμεσα στα ερείπια και τα διασκορπισμένα κομμάτια μετάλλου, αντίκρισε ένα υλικό που κουβαλούσε τις ιστορίες του τόπου της. Αποφάσισε, λοιπόν, να μην το αφήσει να καταλήξει στα σκουπίδια.
«Δεν αντιμετωπίζω αυτά τα κομμάτια ως άχρηστα μεταλλικά απομεινάρια. Τα βλέπω ως μάρτυρες όσων έζησαν οι άνθρωποι του νότου, αλλά και όσων συνέβησαν στα σπίτια, στα χωριά και στους αγαπημένους τους», ανέφερε στο κινεζικό πρακτορείο ειδήσεων Xinhua.
Έτσι ξεκίνησε να συλλέγει τα θραύσματα και να τα μεταμορφώνει σε έργα τέχνης, δίνοντάς τους ένα νέο νόημα. Όπως εξηγεί, μέσα από αυτή τη διαδικασία βρίσκει έναν τρόπο να εκφράσει όσα βίωσε η ίδια, αλλά και όσα σημάδεψαν την καθημερινότητα των ανθρώπων γύρω της.
Μέχρι σήμερα έχει δημιουργήσει περίπου 50 έργα. Κάθε κομμάτι μετάλλου αποτελεί μια διαφορετική πρόκληση: εξετάζει το πάχος, τις διαστάσεις και τις καμπύλες του, επιλέγει πώς θα το κόψει, θα το τρυπήσει και θα το λειάνει, ενώ στη συνέχεια το λυγίζει και του δίνει το σχήμα που έχει φανταστεί. Η διαδικασία απαιτεί υπομονή, επιμονή και σωματική δύναμη, μέχρι το σκληρό μέταλλο να μεταμορφωθεί σε κάτι εντελώς διαφορετικό.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Ο κέδρος του Λιβάνου που γεννήθηκε από έναν πύραυλο
Ανάμεσα στα έργα της, ένα ξεχωρίζει για τον ισχυρό συμβολισμό του. Πρόκειται για έναν κέδρο του Λιβάνου, φτιαγμένο από θραύσμα πυραύλου που, σύμφωνα με την ίδια, κατέστρεψε ένα τριώροφο σπίτι στην περιοχή Ναμπατίγια.
Η επιλογή του δέντρου δεν είναι τυχαία. Ο κέδρος αποτελεί ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα σύμβολα του Λιβάνου, βαθιά συνδεδεμένο με την εθνική ταυτότητα της χώρας. Συμβολίζει την αντοχή, τη συνέχεια και τις βαθιές ρίζες ενός λαού στον τόπο του.
Τα έργα της, ωστόσο, δεν αφηγούνται μόνο ιστορίες ελπίδας. Κάποια κουβαλούν το βάρος συγκεκριμένων ανθρώπινων απωλειών. Ένα γλυπτό είναι αφιερωμένο σε μια μητέρα που σκοτώθηκε μαζί με τα δύο παιδιά της, ενώ ένα άλλο τιμά τη μνήμη ενός άνδρα που γνώριζε η καλλιτέχνιδα, ο οποίος τραυματίστηκε επανειλημμένα πριν χάσει τελικά τη ζωή του.
Κάθε δημιουργία γίνεται έτσι ένας τρόπος να διατηρηθούν ζωντανές οι ιστορίες ανθρώπων που δεν βρίσκονται πια εκεί για να τις αφηγηθούν οι ίδιοι.
«Η τέχνη δε μπορεί να φέρει πίσω τα θύματα, μπορεί όμως να κρατήσει ζωντανές τις ιστορίες τους»
Η Lina Jouni δεν αντιμετωπίζει την τέχνη ως μια μαγική λύση απέναντι στον πόλεμο. «Δεν ισχυρίζομαι ότι η τέχνη μπορεί να φέρει πίσω τα θύματα ή να εξαφανίσει τα σημάδια της καταστροφής. Μπορεί, όμως, να κρατήσει ζωντανές τις ιστορίες τους, ώστε να μη λησμονηθούν, και να προσφέρει στους ανθρώπους έναν χώρο για να εκφράσουν τις απώλειές τους και την αποφασιστικότητά τους να συνεχίσουν», σημείωσε.
Μέσα από τη δουλειά της, η καλλιτέχνιδα θέλει να αναδείξει μια πλευρά του νότιου Λιβάνου που δεν χωρά μόνο σε εικόνες κατεστραμμένων κτιρίων και βομβαρδισμένων τοπίων. Είναι η πλευρά των ανθρώπων που προσπαθούν να σταθούν ξανά στα πόδια τους, να κρατήσουν ζωντανή τη μνήμη των δικών τους και να παραμείνουν συνδεδεμένοι με τον τόπο τους.
Όταν η δημιουργία γίνεται απάντηση στην απόγνωση
Η ιστορία της Lina Jouni ξεπερνά τα όρια της εικαστικής δημιουργίας. Είναι μια ιστορία για τη δύναμη του ανθρώπου να παίρνει κάτι που συνδέεται με τον πόνο και να του δίνει ένα νέο νόημα. Να μην αρνείται όσα συνέβησαν, αλλά να επιλέγει τι θα δημιουργήσει από τα απομεινάρια τους.
Η ίδια περιγράφει με σαφήνεια αυτό που θέλει να πετύχει μέσα από τα έργα της: «Αυτό προσπαθώ να πετύχω μέσα από έργα που μετατρέπουν τα θραύσματα σε υλικό μνήμης και τη δημιουργικότητα σε έναν τρόπο αντιμετώπισης της απόγνωσης».
Και ίσως αυτό να είναι το πιο δυνατό μήνυμα της δουλειάς της: τα θραύσματα δεν χρειάζεται να αποτελούν μόνο υπενθύμιση της καταστροφής. Μπορούν να γίνουν φορείς μνήμης, σύμβολα αντοχής και αφορμή για μια νέα αρχή. Γιατί, ακόμη και όταν ο πόλεμος αφήνει πίσω του σιωπή και συντρίμμια, η ανθρώπινη δημιουργικότητα μπορεί να βρει έναν τρόπο να μιλήσει ξανά για τη ζωή.