5 facts για την υγεία των γυναικών που θα σε σοκάρουν
Ας ξεκινήσουμε με μία αλήθεια, που έχει διαπιστωθεί σε αρκετές έρευνες: Οι γυναίκες σήμερα ζουν περισσότερο από ποτέ. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι ζουν και καλύτερα. Γιατί; Διότι ακόμα, εν έτει 2026, υπάρχουν ανισότητες λόγω φύλου στον τομέα της υγείας, με αποτέλεσμα πολλές παθήσεις να διαγιγνώσκονται με καθυστέρηση στις γυναίκες.
Από τα εργαλεία που εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται στις εξετάσεις μέχρι τα δεδομένα που διαμορφώνουν τη διάγνωση και τη θεραπεία, τα κενά είναι τεράστια στα συστήματα υγείας και έχουν πραγματικές συνέπειες στην υγεία, την ασφάλεια και την ποιότητα ζωής των γυναικών.
Δες τα 5 facts για τη γυναικεία υγεία που θα σε αφήσουν άφωνη
1) Οι γυναίκες περιμένουν 7 έως 10 χρόνια για διάγνωση ενδομητρίωσης
Η ενδομητρίωση επηρεάζει 1 στις 10 γυναίκες και κορίτσια παγκοσμίως – περίπου 190 εκατομμύρια γυναίκες δηλαδή. Παρ’ όλα αυτά, η διάγνωση και η θεραπεία της καθυστερούν κατά μέσο όρο από 7 ως 10 χρόνια. Χρόνια με πόνο, κόπωση και φλεγμονή, ενώ οι γιατροί σού λένε ότι δεν υπάρχει κάτι και ότι ο πόνος είναι φυσιολογικός. Χρόνια που προσαρμόζεις τη ζωή σου γύρω από μια πάθηση, η οποία δεν έχει ακόμη ονομαστεί.
Καταστάσεις όπως η ενδομητρίωση δεν είναι σπάνιες. Αλλά αυτό δεν είναι το πρόβλημα. Το πρόβλημα είναι ότι ο πόνος των γυναικών πολύ συχνά υποτιμάται, καθυστερεί να αντιμετωπιστεί ή διαγιγνώσκεται λανθασμένα. Και όταν ο πόνος δεν λαμβάνεται σοβαρά υπόψη, η διάγνωση έρχεται πολύ αργά.
2) Μέχρι το 1993 οι γυναίκες αποκλείονταν από τις ιατρικές δοκιμές
Αυτό σημαίνει ότι, για δεκαετίες, οι θεραπείες και τα φάρμακα σχεδιάζονταν με βάση το ανδρικό σώμα και δεν δοκιμάζονταν επαρκώς στις γυναίκες:
- Οι δοσολογίες των φαρμάκων βασίζονταν στη βιολογία των ανδρών.
- Τα συμπτώματα ορίζονταν με βάση το ανδρικό σώμα.
- Οι παρενέργειες στις γυναίκες συχνά δεν καταγράφονταν.
Και οι συνέπειες… είναι ακόμη μαζί μας:
- Οι γυναίκες έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίσουν ανεπιθύμητες αντιδράσεις στα φάρμακα.
- Τα συμπτώματά τους είναι πιο πιθανό να παρερμηνευτούν.
- Και παθήσεις που επηρεάζουν κυρίως τις γυναίκες, όπως τα αυτοάνοσα νοσήματα, παραμένουν υπο-μελετημένες.
3) H γυναικολογική εξέταση δεν έχει αλλάξει ιδιαίτερα εδώ και 150 χρόνια
Το κολποσκόπιο, το εργαλείο που χρησιμοποιείται στις γυναικολογικές εξετάσεις, μοιάζει σχεδόν ίδιο με την πρώτη του σχεδίαση, τον 19ο αιώνα. Πριν τα αντιβιοτικά. Πριν η αναισθησία γίνει στάνταρ. Πριν οι γυναίκες αποκτήσουν καν δικαίωμα ψήφου στις περισσότερες χώρες.
Για γενιές ολόκληρες, οι γυναίκες έχουν μάθει ότι η δυσφορία είναι φυσιολογική – αναπόσπαστο κομμάτι τού να είσαι γυναίκα.
Ευτυχώς, στη συγκεκριμένη περίπτωση, τα πράγματα αρχίζουν να αλλάζουν. Startups με επικεφαλής γυναίκες και καινοτόμοι στον χώρο του femtech επανασχεδιάζουν τη γυναικολογική εξέταση, βάζοντας στο επίκεντρο την άνεση, την αξιοπρέπεια και την ασφάλεια. Όμως η αλλαγή είναι αργή, και η υιοθέτηση των ανασχεδιασμένων εργαλείων παραμένει περιορισμένη στα δημόσια συστήματα υγείας.
4) Αν κάτι αφορά τις γυναίκες, παραβλέπεται, αν κάτι αφορά τους άνδρες, χρηματοδοτείται
Το Προεμμηνορροϊκό Σύνδρομο, γνωστό και ως PMS, επηρεάζει την πλειονότητα των γυναικών και κοριτσιών. Για πολλές, σημαίνει επαναλαμβανόμενο πόνο, κόπωση και ψυχολογική επιβάρυνση που διαταράσσει την καθημερινή ζωή για μέρες κάθε φορά, μήνα με τον μήνα.
Η στυτική δυσλειτουργία επηρεάζει πολύ λιγότερους άνδρες, κι όμως αυτή η κατάσταση λαμβάνει σημαντικά περισσότερη προσοχή στις έρευνες, αλλά και χρηματοδότηση.
Για δεκαετίες, αυτή η ανισορροπία έχει διαμορφώσει τον τρόπο με τον οποίο ο πόνος των γυναικών γίνεται κατανοητός – ή παρεξηγείται, υποτιμάται και πολύ συχνά θεωρείται «φυσιολογικός», μένοντας χωρίς αντιμετώπιση.
Αυτό – ευτυχώς- αρχίζει να αλλάζει. Το 2023, η Ισπανία έγινε η πρώτη χώρα στην Ευρώπη που καθιέρωσε πληρωμένη άδεια περιόδου για τις γυναίκες – μετά την Ιαπωνία, την Ινδονησία, τη Νότια Κορέα, την Ταϊβάν και τη Ζάμπια. Ο νέος νόμος αναγνωρίζει ότι ο πόνος της περιόδου μπορεί να είναι έντονος και ότι αξίζει ιατρική υποστήριξη και χρόνο ανάρρωσης.
Όμως οι νόμοι στα χαρτιά δεν βρίσκουν αντίκρυσμα απαραίτητα στην πραγματική ζωή. Αυτό σημαίνει ότι, από τότε που θεσπίστηκε ο νόμος, η αξιοποίησή του παραμένει χαμηλή, καθώς το στίγμα εξακολουθεί να εμποδίζει πολλές γυναίκες να πάρουν την άδεια που χρειάζονται και δικαιούνται. Αυτό που χρειάζεται τώρα δεν είναι μόνο η νομοθεσία, αλλά η ορατότητα – ανοιχτές συζητήσεις, ενημερωμένοι επαγγελματίες υγείας και ηγεσία που κανονικοποιεί τις ανάγκες υγείας των γυναικών αντί να τις παραμερίζει.
5) Τα συμπτώματα των γυναικών δεν είναι τα «κλασικά» και αυτό μπορεί να στοιχίσει ζωές
Οι καρδιακές παθήσεις είναι η βασική αιτία θανάτου στις γυναίκες. Όμως τα κλασικά συμπτώματα – όπως ο πόνος στο στήθος που καταλήγει στο χέρι – βασίζονται κυρίως στον τρόπο με τον οποίο εκδηλώνονται τα εμφράγματα στους άνδρες.
Τα συμπτώματα στις γυναίκες μπορεί να είναι διαφορετικά: κόπωση, ναυτία, δύσπνοια ή πόνος στο σαγόνι ή στην πλάτη. Επειδή λοιπόν αυτά τα σημάδια αναγνωρίζονται λιγότερο εύκολα, οι γυναίκες έχουν μικρότερη πιθανότητα να λάβουν έγκαιρη, σωτήρια θεραπεία – όπως αγγειοπλαστική ή τοποθέτηση stent.
Ως αποτέλεσμα, οι γυναίκες έχουν υψηλότερο κίνδυνο θανάτου μετά από καρδιακή προσβολή σε σύγκριση με τους άνδρες. Και σε ορισμένες περιπτώσεις, αντί να αντιμετωπιστούν, στέλνονται πίσω στο σπίτι.