Γιατί οι δίαιτες συχνά αποτυγχάνουν μακροπρόθεσμα;

Μετά από χρόνια ενασχόλησης με τη διατροφή και παρακολουθώντας την πορεία των ασθενών μου, κατέληξα στο συμπέρασμα ότι μια απλή δίαιτα, από μόνη της, συνήθως δεν αρκεί.

Είναι δυνατόν να χάσει κανείς βάρος μετρώντας θερμίδες, ζυγίζοντας τις ποσότητες των τροφών, επιλέγοντας προϊόντα χαμηλών λιπαρών ή αναψυκτικά χωρίς θερμίδες.

Το ερώτημα όμως είναι: ποιο είναι το μακροπρόθεσμο αποτέλεσμα;

Δυστυχώς, οι περισσότεροι άνθρωποι ανακτούν μεγάλο μέρος ή και όλο το βάρος που έχασαν, ενώ αρκετοί καταλήγουν να ζυγίζουν ακόμη περισσότερο. Αυτό συμβαίνει επειδή, κατά την παρατεταμένη θερμιδική στέρηση, ο οργανισμός ενεργοποιεί φυσιολογικούς μηχανισμούς προσαρμογής: μειώνει την ενεργειακή κατανάλωση, αυξάνει το αίσθημα της πείνας και προσπαθεί να διατηρήσει τα ενεργειακά του αποθέματα.

Ο ρόλος των τοξινών

Ο λιπώδης ιστός μπορεί να λειτουργεί ως χώρος αποθήκευσης ορισμένων λιποδιαλυτών περιβαλλοντικών ρύπων και άλλων ουσιών. Κατά την απώλεια λίπους, μέρος αυτών μπορεί να απελευθερώνεται στην κυκλοφορία του αίματος. Αυτό πιθανόν συμβάλλει στο αίσθημα κόπωσης ή δυσφορίας που αναφέρουν ορισμένοι άνθρωποι κατά τις πρώτες εβδομάδες μιας προσπάθειας απώλειας βάρους.

Όσο περισσότερο επιβαρύνεται ο οργανισμός από κακή διατροφή, κάπνισμα, υπερβολικό αλκοόλ, έλλειψη ύπνου και περιβαλλοντικούς ρύπους, τόσο δυσκολότερη μπορεί να γίνει η μεταβολική ισορροπία και η διατήρηση ενός φυσιολογικού σωματικού βάρους.

Το επικίνδυνο κοιλιακό λίπος

Το πιο ανθεκτικό λίπος είναι συνήθως το κοιλιακό ή σπλαχνικό λίπος, το γνωστό «σωσίβιο». Πρόκειται για τον τύπο λίπους που σχετίζεται περισσότερο με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών νοσημάτων, σακχαρώδους διαβήτη τύπου 2 και άλλων μεταβολικών διαταραχών.

Γιατί πολλοί παχύσαρκοι παρουσιάζουν διατροφικές ελλείψεις;

Παρά την αυξημένη πρόσληψη θερμίδων, αρκετά άτομα με παχυσαρκία εμφανίζουν ελλείψεις σε βιταμίνες, μέταλλα και άλλα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά.

Αυτό συμβαίνει, επειδή μια διατροφή πλούσια σε θερμίδες δεν είναι απαραίτητα και πλούσια σε θρεπτική αξία. Έτσι, το σώμα μπορεί να λαμβάνει αρκετή ενέργεια, αλλά όχι τα μικροθρεπτικά συστατικά που χρειάζεται.

Παρατήρησε τη διαφορά μετά από ένα άπαχο φιλέτο με φρέσκα λαχανικά σε σύγκριση με ένα γρήγορο γεύμα, όπως ένα burger με τηγανητές πατάτες. Στη δεύτερη περίπτωση, συνήθως η πείνα και η επιθυμία για γλυκό επανέρχονται πολύ νωρίτερα.

Η σημασία της μάσησης

Εξίσου σημαντική είναι η σωστή μάσηση της τροφής. Η καλή μάσηση διευκολύνει την πέψη, συμβάλλει στον καλύτερο κορεσμό και μπορεί να βοηθήσει στη συνολική απορρόφηση των θρεπτικών συστατικών.

Ποιο είναι το πρώτο βήμα;

Πριν από οποιαδήποτε προσπάθεια απώλειας βάρους, είναι σημαντικό να μειωθούν οι παράγοντες που επιβαρύνουν τον οργανισμό και να υποστηριχθούν οι φυσιολογικοί μηχανισμοί αποβολής άχρηστων ουσιών.

Στη διαδικασία αυτή συμμετέχουν κυρίως:

• το ήπαρ,
• οι νεφροί,
• το δέρμα (μέσω της εφίδρωσης).

Παράγοντες που επιβαρύνουν τον οργανισμό

• Υπερβολική ζάχαρη
• Υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ
• Αναψυκτικά με ζάχαρη
• Υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα και λευκό αλεύρι
• Υπερβολική καφεΐνη
• Χρόνιο στρες και αυξημένη κορτιζόλη

Επιπλέον, η ατμοσφαιρική ρύπανση, ο καπνός, ορισμένα φάρμακα και η έκθεση σε χημικές ουσίες αποτελούν επιβαρυντικούς παράγοντες για τον οργανισμό.

Τι εννοούμε με τον όρο «αγνές τροφές»;

Είναι τροφές που:

• βρίσκονται όσο το δυνατόν πιο κοντά στη φυσική τους μορφή,
• δεν χρειάζονται ενισχυτικά γεύσης,
• έχουν μικρή διάρκεια ζωής,
• περιέχουν λίγα συστατικά,
• δεν έχουν προσθήκη ζάχαρης,
• προσφέρουν υψηλή θρεπτική αξία,
• συμβάλλουν στον καλύτερο κορεσμό.

Ένας απλός κανόνας είναι: «Αν κολυμπάει, πετάει, τρέχει ή φυτρώνει στη γη, πιθανότατα αποτελεί καλύτερη επιλογή από ένα υπερεπεξεργασμένο τρόφιμο».

Καφεΐνη ή αλκοόλ;

Όταν καταναλώνεται με μέτρο, ο καφές μπορεί να έχει οφέλη για την υγεία. Περιέχει αντιοξειδωτικά, μπορεί να βελτιώσει τη σωματική απόδοση και σε ορισμένους ανθρώπους αυξάνει ελαφρώς την ενεργειακή δαπάνη.

Η υπερβολική κατανάλωση, όμως, μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τον ύπνο, να αυξήσει το στρες, να προκαλέσει αφυδάτωση σε ορισμένες περιπτώσεις και να δυσκολέψει τη διατήρηση υγιεινών συνηθειών.

Η κατανάλωση 1-3 φλιτζανιών καφέ ημερησίως θεωρείται γενικά ασφαλής για τους περισσότερους υγιείς ενήλικες.

Το αλκοόλ, αντίθετα, προσθέτει σημαντικές «κενές» θερμίδες, δυσκολεύει τον έλεγχο της όρεξης, ευνοεί τη συσσώρευση κοιλιακού λίπους όταν καταναλώνεται συστηματικά και επιβαρύνει τον μεταβολισμό του ήπατος.

Συμπέρασμα

Η επιτυχής και μόνιμη απώλεια βάρους απαιτεί κάτι περισσότερο από μια απλή δίαιτα. Χρειάζεται αλλαγή τρόπου ζωής, ποιοτική διατροφή, επαρκή ύπνο, διαχείριση του στρες, τακτική σωματική άσκηση και υποστήριξη των φυσιολογικών λειτουργιών του οργανισμού. Μόνο έτσι τα αποτελέσματα μπορούν να διατηρηθούν μακροπρόθεσμα.