Η Ειρήνη Μνατσακανιάν ακολούθησε το ένστικτό της και άφησε την Ελλάδα για μια ζωή γεμάτη ανθρωπιά στην Ουγκάντα
Μερικές φορές ένα ταξίδι αρκεί για να αλλάξει ολόκληρη τη ζωή σου. Για την Ειρήνη Μνατσακανιάν – τη νέα μας muse of the week – αυτό το ταξίδι ήταν στην Ουγκάντα. Εκεί, αισθάνθηκε από την πρώτη στιγμή ότι κουμπώνει, ότι ταιριάζει, ότι μπορεί να ζήσει έτσι ακριβώς όπως έχει ονειρευτεί. Και το τόλμησε. Αφού επέστρεψε στην Ελλάδα και είδε πως δεν είναι ευτυχισμένη, έφτιαξε βαλίτσα, πήρε (ξανά) το αεροπλάνο και βρέθηκε στη δική της «Γη της Επαγγελίας», σε ένα παραδεισένιο μέρος στις πηγές του Νείλου, όπου πια ζει με την οικογένειά της: τον σύζυγό της, Εμμάνουελ, και τον 4χρονο γιο τους.
Στο Muse μιλά για τη ζωή που έχτισε από την αρχή στην Ουγκάντα, την απόφαση να ακολουθήσει το ένστικτό της χωρίς φόβο, τον -πολύ διαφορετικό από τα ελληνικά δεδομένα – τρόπο με τον οποίο μεγαλώνει το παιδί της, αλλά και για τα στερεότυπα που συχνά συνοδεύουν την εικόνα της Αφρικής. Φυσικά, δίνει και τα δικά της pro tips για ένα απολαυστικό ταξίδι στην Ουγκάντα. Η Ειρήνη είναι Tour Guide στο ταξιδιωτικό πρακτορείο του συζύγου της, οπότε κράτα σημειώσεις!
Ειρήνη, θέλω να μας συστηθείς, να μας πεις ποια είσαι. Πού μεγάλωσες; Έχεις σχέση με την Αρμενία, δεδομένου ότι το επίθετό σου έχει κατάληξη -αν;
Ναι, πράγματι, έχω αρμένικες ρίζες, όμως μεγάλωσα στη Θεσσαλονίκη. Τελείωσα το σχολείο, πέρασα στη Σχολή Καλών Τεχνών, μετέπειτα έκανα εκθέσεις ως εικαστικός σε γκαλερί, αλλά δεν ήμουν ικανοποιημένη με τη ζωή μου. Ο τρόπος μου δεν ήταν τόσο συμβατός με τα ελληνικά δεδομένα από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου. Είναι κάποια πράγματα που δεν μπορείς να τα εξηγήσεις. Όταν βρέθηκα στην Ουγκάντα ήταν σαν να ήμουν εκεί απο πάντα. Δεν άλλαξα τίποτα από τον τρόπο ζωής και τις συνήθειές μου, απλά βρήκα τον τόπο στον οποίο ήμουν και είμαι πιο κοντά σε μένα, συμβατή με τον τρόπο που θέλω να υπάρχω και να εκφράζομαι. Αισθανόμουν πραγματικά καλά, γιατί ο τρόπος που οι άνθρωποι λειτουργούσαν ήταν ο τρόπος που ήθελα εγώ να ζω. Ήταν σαν να κούμπωσα σε αυτόν τον τόπο.
Τι σε κέρδισε περισσότερο στην Ουγκάντα;
Οι άνθρωποι και η ηρεμία που έχει.
Στην Ουγκάντα γαλήνεψα και έμαθα από τον σύζυγό μου τι σημαίνει ευγνωμοσύνη και αληθινή ευγένεια.
Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Πώς αποφάσισες να μετακομίσεις στην Αφρική;
Θέλω να το εξηγήσω αυτό, γιατί όλοι με ρωτούν στο Instagram και οι περισσότεροι, μάλιστα, θεωρούν ότι είμαι ερωτική μετανάστρια. Δεν ισχύει φυσικά. Πριν γυρίσω στην Ελλαδα ήμουν προβληματισμένη, γιατί έβλεπα ότι ο τρόπος που φανταζόμουν τη ζωή μου όντως δεν ήταν μόνο στη φαντασία μου, αλλά μπορούσε να γίνει και πράξη. Έδωσα όμως λίγο χρόνο στον εαυτό μου. Σκέφτηκα ότι ίσως είναι ενθουσιασμός, γιατί ήταν ένα ταξίδι διαφορετικό – ήταν το πρώτο μου στην Αφρική. Οπότε, έκανα λίγη υπομονή. Μετά από 2 μήνες όμως δεν άντεξα και γύρισα πίσω, με το σκεπτικό ότι πρέπει να δώσω μια ευκαιρία στον εαυτό μου, να δω αν πράγματι μου αρέσει ή όχι.
Τελικά, σιγουρεύτηκα ότι εκεί θέλω να ζήσω και μετακόμισα. Βρήκα σπίτι, το νοίκιασα και δεν σκέφτηκα ούτε λεπτό ότι μπορεί να είμαι μόνη σε έναν ξένο τόπο και τι θα κάνω εδώ. Δεν είχα κανέναν φόβο. Μου άρεσε αυτό που βίωνα. Ένιωθα καλά. Απλώς, ακολουθούσα το ένστικτό μου.
Τι ξεχώρισες από την πρώτη στιγμή στην Ουγκάντα;
Οι περισσότεροι θεωρούν την Ουγκάντα έναν τόπο «απολίτιστο», χαοτικό, χωρίς κανόνες, όμως εγώ βρέθηκα στο μεγαλείο της ευγένειας. Όλα ήταν πιο ανθρώπινα. Η απλότητα, η ευγνωμοσύνη σε κάθε τι και η έμφαση στην καθημερινότητα – σε αυτό που συμβαίνει εκείνη τη στιγμή- κυριαρχούσαν, χωρίς κανείς να σκέφτεται το αύριο. Το χαμόγελο των ανθρώπων, το οποίο ήταν παντού διάχυτο, χωρίς να υπάρχει κάποιος συγκεκριμένος λόγος, ο σεβασμός και οι καλοί τρόποι, με γοήτευσαν. Βρέθηκα σε μια κοινωνία όπου η βρισιά δεν υπάρχει, και το κάπνισμα είναι κάτι που δεν επιτρέπεται – γίνεται με σεβασμό και από απόσταση. Εννοείται λάτρεψα από την αρχή και το τροπικό κλίμα, μιας και είμαστε στον Ισημερινό με ιδανικές θερμοκρασίες όλο τον χρόνο!
Είχες κάποιον γνωστό όταν αποφάσισες να μετακομίσεις μόνιμα;
Όχι. Γνώριζα μόνο έναν ιερέα που μιλούσε ελληνικά, αλλά δεν ήταν δικός μου άνθρωπος.
Οι άνθρωποι στην Ουγκάντα είναι έτσι κι αλλιώς πολύ φιλικοί, μπορείς άνετα να επικοινωνήσεις μαζί τους στα αγγλικά. Δεν ένιωσα να φοβάμαι.
Φαντάσου ότι στην αρχή χάθηκα πολλές φορές μέχρι να μάθω την περιοχή και με βοήθησαν οι ντόπιοι. Ένιωθα άνετα.
Πόσο γρήγορα ενσωματώθηκες στην τοπική κοινωνία;
Απ’ την αρχή ένιωθα αυτό το μέρος σπίτι μου. Επειδή είμαι κοινωνικό άτομο, δεν ζορίστηκα καθόλου.
Το μόνο που με ζόρισε είναι ότι οι ντόπιοι έβλεπαν ότι εγώ είμαι Ευρωπαία και εκείνοι είναι Αφρικανοί. Στα μάτια τους εγώ ήμουν καλύτερη σε όλα, δεν με έβλεπαν ως ίση και όμοια, ένιωθαν πως δεν έχουμε κοινά, αλλά πως έχουμε απόσταση μεταξύ μας. Ευτυχώς, αυτό το στερεότυπο ξεπεραστήκε γρήγορα με την ανθρώπινη επαφή.
Στην Ουγκάντα βρήκες και τον σύζυγό σου…
Ναι, ο σύζυγος μου είναι ντόπιος. Γνωριστήκαμε στις αρχές του 2020.
Τι σε κέρδισε στον Εμμάνουελ;
Ο τρόπος με τον οποίο συμπεριφέρεται στους ανθρώπους.
Είναι ανθρωπιστής. Πιστεύει στ’ αλήθεια ότι είναι ίσος και όμοιος με όλους. Γι’ αυτό και μου φέρθηκε ίσα, δεν αισθάνθηκε ότι είμαι κάτι ανώτερο.
Επίσης, με τον Εμμάνουελ έχουμε πολλές κοινές αξίες. Ούτε αυτός ήθελε να ζήσει στην Ελλάδα – ήθελε να μείνει στην πόλη του-, ενώ από την αρχή επιλέξαμε η διαπαιδαγώγηση του παιδιού μας να έχει περισσότερα στοιχεία από την Ουγκάντα και λιγότερα από την Ευρώπη.
Τι σημαίνει αυτό στην πράξη;
Σημαίνει ότι δεν είμαστε υπερπροστατευτικοί απέναντι στον γιο μας. Είναι ελεύθερος, μπορεί να παίζει ατελείωτα, τον εμπιστευόμαστε.
Υπάρχουν όμως και αυστηροί κανόνες. Δηλαδή, πρέπει να κάνει δουλειές στο σπίτι. Από πολύ μικρός κάνει μόνος του μπάνιο, πάει μόνος του για ύπνο, μαζεύει το τραπέζι. Έχει πολλές αυτονομίες.
Επίσης, το παιδί από πολύ μικρό έχει μάθει ότι ο σεβασμός είναι το παν. Για παράδειγμα, στην οικογένεια του άντρα μου όλοι λένε «ευχαριστώ» σε όποιον έχει μαγειρέψει. Η ευγένεια είναι must. Είμαστε πολύ αυστηροί στους κανόνες και στη συμπεριφορά.
View this post on Instagram
Υπάρχει κάτι που ο άντρας σου και οι ντόπιοι στην Ουγκάντα δεν μπορούν να κατανοήσουν από τη δική μας κουλτούρα;
Να σου πω την αλήθεια, δεν έχω «φέρει» μαζί μου στην Ουγκάντα πολλά δικά μου στοιχεία από την Ελλάδα. Ο δικός τους τρόπος ήταν εξ αρχής πιο κοντά σε εμένα.
Όταν πήγα εκεί, ήταν σαν να βρέθηκε ο τόπος που με εκφράζει απόλυτα.
Ζείτε στην πρωτεύουσα ή σε κάποιο άλλο μέρος;
Μένουμε στην Τζίντζα, που βρίσκεται στις πηγές του Νείλου. Είναι μια πόλη σαν τη Θεσσαλονίκη στο μέγεθος, που όμως έχει έντονες αντιθέσεις. Δίπλα σε ένα πολύ όμορφο σπίτι μπορεί να υπάρχει μια παράγκα. Δίπλα σε έναν χριστιανικό ναό μπορεί να έχει χτιστεί ένα τζαμί. Όλα αυτά συνυπάρχουν, χωρίς να έχει ο ένας θέμα με τον άλλον. Και αυτή είναι μεγάλη ομορφιά. Η πόλη μας είναι εξοχή. Ο κόσμος έρχεται εδώ για να ξεκουραστεί και για τουρισμό δίπλα στον Νείλο. Είναι ξέγνοιαστα. Δεν είναι γρήγοροι οι ρυθμοί όπως στην πρωτεύουσα. Είναι μια εύκολη, προσβάσιμη και πολύ ωραία πόλη.
Έχεις τις ανέσεις που θα είχες στην Ελλάδα; Υπάρχει φαγητό και νερό; Ο καιρός πώς είναι; Έχει καύσωνες; Γιατί ίσως οι δυτικοί να έχουμε μια λανθασμένη εντύπωση για την Ουγκάντα και την Αφρική γενικότερα.
Από χώρα σε χώρα υπάρχουν διαφορές. Εδώ, το κλίμα είναι τροπικό, που σημαίνει ότι υπάρχει αφθονία σε φρούτα και λαχανικά. Μόνο στα βόρεια της χώρας υπάρχει ξηρασία, οπότε δεν υπάρχει και παραγωγή. Να σημειωθεί ότι η Ουγκάντα είναι μια χώρα, η οποία κάνει εξαγωγές τροφίμων σε άλλες χώρες, γιατί έχει πολύ καλή βλάστηση. Παράγει 4 φορές τον χρόνο. Έχει βροχή και ήλιο, θερμοκρασίες που επικρατούν την άνοιξη και το καλοκαίρι, ενώ δεν έχει χειμώνα. Έχει ήλιο, τη λίμνη Βικτόρια, χιονισμένα βουνά, τα Όρη Ρουενζόρη, και καταρράκτες. Οπότε, έχει άφθονο νερό γενικότερα. Το θέμα είναι ότι δεν έχουν βρύση όλα τα σπίτια.
View this post on Instagram
Εσείς, έχετε βρύση στο σπίτι;
Ναι. Υπάρχει όμως μεγάλο ποσοστό πληθυσμού που δεν έχει, γιατί δεν έχουν περαστεί σωληνώσεις. Γι’ αυτό και ο κόσμος πηγαίνει στις δημόσιες αντλίες, που έχουν καθαρό και πόσιμο νερό.
Το νερό που τρέχει στη βρύση του σπιτιού σου, είναι πόσιμο;
Το νερό της βρύσης δεν είναι πόσιμο – όπως συμβαίνει και με την Ελλάδα λόγω των σωληνώσεων – όμως, μπορείς να κάνεις μπάνιο και να πλύνεις τα δόντια σου. Για να πιείς νερό από τη βρύση θα πρέπει να έχεις φίλτρο, διαφορετικά θα πρέπει να αγοράσεις εμφιαλωμένο. Το νερό της βρύσης λοιπόν το πίνουμε όταν δεν έχουμε εμφιαλωμένο, αφού πρώτα το βράσουμε. Σε αυτό το σημείο να σου πω ότι οι αντλίες που υπάρχουν στους δημόσιους χώρους έχουν πόσιμο νερό, το οποίο έρχεται κατευθείαν από το έδαφος χωρίς να περνά από σωληνώσεις.
Σε posts και stories στα social media σε έχουμε δει να πλένεις στο χέρι. Γιατί; Δεν υπάρχουν πλυντήρια;
Όταν ήρθα στην Ουγκάντα η πρώτη μου ανάγκη δεν ήταν το πλυντήριο μιας και έχω ελάχιστα ρούχα, οπότε τα έπλενα στο χέρι, όπως κάνει και το μεγαλύτερη μέρος του πληθυσμού. Πλυντήρια ρούχων, όπως κι άλλες συσκευές, υπάρχουν και χρησιμοποιούνται από αρκετούς, αλλά για εμάς είναι στάση ζωής μιας και δεν είμαστε υπερκαταναλωτικοί. Είναι μετρημένος ο αριθμός των πραγμάτων που έχουμε κι απ’ την άλλη δημιουργείται μία θέση εργασίας, οπότε μέχρι στιγμής προτιμάμε να μην έχουμε.
Για να καταλάβεις, έχουμε μία οικιακή βοηθό για να μας βοηθά με τις δουλειές του σπιτιού. Η κοπέλα λοιπόν ξέρει ότι έχουμε και σφουγγαρίστρα και σκούπα, αλλά προτιμά να χρησιμοποιεί κουβά με νερό και ένα κομμάτι ύφασμα για να σφουγγαρίσει, όπως έκαναν παλιά. Δεν της αρέσει η σφουγγαρίστρα. Θεωρεί ότι δεν πλένει καλά. Εγώ δεν μπορώ να παρέμβω.
Ο κόσμος πιστεύει ότι η Αφρική έχει πολλές αρρώστιες. Ισχύει αυτό; Επίσης, υπάρχει ιατρική περίθαλψη;
Φυσικά, υπάρχουν νοσοκομεία, κλινικές, γιατροί, αρκετά φαρμακεία. Σε κάποια χωριά βέβαια είναι πιο δύσκολα τα πράγματα – όπως άλλωστε συμβαίνει και στην ελληνική περιφέρεια. Στα δημόσια νοσοκομεία, η ιατρική παρακολούθηση είναι δωρεάν, αλλά δεν είναι πάντα αρκετή με βάση τον πληθυσμό, οπότε υπάρχουν και οι ιδιωτικές κλινικές. Η φαρμακευτική αγωγή είναι επί πληρωμή, υπάρχουν όμως και ελάχιστα φάρμακα τα οποία παρέχονται δωρεάν.
Το να έρθει κάποιος στην ήπειρο της Αφρικής δεν σημαίνει ότι θα αρρωστήσει ή θα πεθάνει, κι εδώ άνθρωποι ζουν, ούτε χρειάζεται να κάνει κάποιος χιλιάδες εμβόλια! Για να έρθει κάποιος στην Ουγκάντα, για παράδειγμα, δεν χρειάζεται πλέον να κάνει κανένα εμβόλιο, όπως και σε πολλές άλλες αφρικανικές χώρες. Αυτό το στερεότυπο, ότι αν ταξιδέψεις στην Αφρική θα κολλήσεις αρρώστιες, δεν ισχύει. Τα πράγματα δεν είναι όπως παρουσιάζονται. Αρρώστιες υπάρχουν παντού. Επίσης, εδώ είναι τροπικό το κλίμα, οπότε οι ασθένειες διαφέρουν από τον δυτικό κόσμο, όπως και το ανάποδο. Λερωμένα παιδάκια ή ρούχα δεν σημαίνουν άρρωστο ή βρώμικο παιδάκι, απλά ένα παιδί που παίζει!
Καταλαβαίνω ότι έχεις ακούσει τέτοιου είδους σχόλια από τους δυτικούς. Τι άλλο σχολιάζει ο κόσμος που δεν έχει ζήσει στην Αφρική;
Ο περισσότερος κόσμος θεωρεί την Αφρική ως μια ενιαία χώρα, μην καταλαβαίνοντας πως είναι μία ήπειρος με 54 χώρες. Νομίζει ότι οι άνθρωποι ζουν πάνω στα δέντρα, χωρίς ρεύμα, νερό και δρόμους. Έχει μείνει στα στερεότυπα που πάρα πολλές οργανώσεις και Μέσα έχουν μεταφέρει ανά τα χρόνια, υποστηρίζοντας ότι είναι μια «τριτοκοσμική χώρα», στα όρια της φτώχειας, με έλλειψη νερού, τροφής και γεμάτη αρρώστιες. Δεν συνάδει με την πραγματικότητα αυτή η εικόνα. Η Αφρική είναι ένας πλούτος γεμάτος ομορφιές και κυρίως όμορφες ψυχές! Γι’ αυτό, ανά τους αιώνες, πολιορκείται από αποικιοκράτες -ακόμα και σήμερα δεν μπορεί να ησυχάσει -, οπότε συμφέρει να ακούγονται και να παρουσιάζονται άσχημες καταστάσεις.
Ας αλλάξουμε θέμα… Είσαι διοργανωτής ταξιδιών στην Ουγκάντα, σωστά;
Ναι, μαζί με τον Εμμάνουελ έχουμε τουριστικό πρακτορείο, το @kuwepo_trips, εδώ και 4 χρόνια, και κάνουμε ταξίδια με πολύ μικρά γκρουπ.
Σκοπός μας είναι να δουλεύουμε λιγότερο και να ζούμε περισσότερο, γι’ αυτό και ταξιδεύουμε 6 μήνες τον χρόνο. Θέλουμε ποιότητα στη ζωή μας, πιο αργούς ρυθμούς.
Μου δίνεις τέλεια πάσα. Στο Instagram γράφεις “Slow Living in Uganda”. Τι σημαίνει slow living για εσένα;
Αυτό ακριβώς που κάνουμε. Δεν υπάρχει βιασύνη. Απολαμβάνουμε όλα τα γεύματα. Έχουμε χρόνο να επικοινωνήσουμε. Υπάρχει ανθρώπινη επαφή, όχι τρέξιμο. Δουλεύουμε στον χώρο που μας αρέσει τις ώρες που θέλουμε. Ο σκοπός μας δεν είναι το κέρδος και τα χρήματα. Στόχος μας είναι η ισορροπία ανάμεσα στην καθημερινότητα και στην εργασία, με έμφαση βέβαια στην καθημερινότητα.
Νιώθεις ότι έχεις πετύχει αυτά που ήθελες στη ζωή σου;
Ναι, γιατί βρίσκομαι εκεί που θέλω με τους ανθρώπους που θέλω. Επιτυχία για μένα είναι να είσαι καλά με αυτό που έχεις επιλέξει να κάνεις κάθε μέρα.
Υπάρχει κάτι που σου λείπει ή νοσταλγείς από την Ευρώπη ή από την Ελλάδα πιο συγκεκριμένα;
Το μόνο που θα ήθελα ήταν να βλέπω περισσότερο τους γονείς μου. Στην αρχή, μου έλειπε πολύ το τυρί (γέλια), γιατί είναι πανάκριβο στην Ουγκάντα, και δεν έχει καμία σχέση με την ποιότητά μας. Επίσης,
αυτό που εκτίμησα ζώντας εδώ, είναι η ελληνική γλώσσα. Είναι πλούσια – θεωρώ πολύ φτωχά τα αγγλικά. Δηλαδή, τις όμορφες λέξεις που σκέφτομαι ότι θα ήθελα να πω σε κάποιους ανθρώπους, τις βρίσκω μόνο στα ελληνικά. Δυσκολεύομαι να τις βρω στα αγγλικά.
Αν μπορούσες να μεταφέρεις μόνο ένα στοιχείο της ζωής από την Ουγκάντα στην Ελλάδα και αντίστροφα, ποιο θα ήταν αυτό;
Στην Ελλάδα είμαστε πολύ straight. Όταν κάποιος θέλει να σου πει κάτι θα σου το πει. Αυτό θα ήθελα να υπάρχει και στην Ουγκάντα. Δηλαδή, να λένε αυτό που σκέφτονται χωρίς να φοβούνται αν θα κάνουν λάθος. Στην Ουγκάντα, οι άνθρωποι είναι συγκρατημένοι στην έκφρασή τους. Από την Ουγκάντα θα έφερνα στην Ελλάδα την ευγένεια και τους καλούς τρόπους, που λείπουν πολύ.
Έρχεστε οικογενειακώς στην Ελλάδα;
Ναι, βέβαια, ερχόμαστε. Και τώρα είμαστε στην Ελλάδα.
Τι αρέσει στον σύζυγό σου από τη χώρα μας;
Η γραβιέρα, το ελληνικό φαγητό και ο freddo espresso (γέλια).
Κλείνοντας, πες μου… Ποια είναι η πιο ωραία εποχή για να έρθει κάποιος ταξιδιώτης στην Ουγκάντα, τι να κάνει και πού να πάει;
Στην Ουγκάντα είναι must το σαφάρι, αλλά και η επίσκεψη στα τροπικά δάση για να δει κάποιος τους γορίλες με την ασημένια ράχη, που είναι μοναδικό είδος στον κόσμο. Ιδανικά, κάποιος πρέπει να έρθει από τον Ιούνιο έως τον Αύγουστο ή από τον Δεκέμβριο ως τον Φεβρουάριο. Αυτοί είναι οι καλοί μήνες. Η θερμοκρασία έτσι κι αλλιώς είναι πάντα τέλεια – εδώ δεν έχουμε καύσωνες ούτε πολύ κρύο, έχουμε από 18 έως 30 βαθμούς Κελσίου όλο τον χρόνο-, οπότε θα το απολαύσει. Και τέλος, όποιος έρθει πρέπει οπωσδήποτε να επισκεφθεί τις φυτείες καφέ, τους καταρράκτες, τα πανέμορφα τοπία και τη φύση και, βέβαια, να κάνει πεζοπορίες.