1 στις 8 γυναίκες δεν μπορεί να αγοράσει σερβιέτες στην Ελλάδα – Η μείωση του ΦΠΑ δεν αρκεί, όσο η φτώχεια περιόδου παραμένει αόρατη

Μία στις οκτώ γυναίκες στην Ελλάδα έχει βρεθεί, έστω και μία φορά μέσα στον τελευταίο χρόνο, στην εξαιρετικά δύσκολη θέση να μην μπορεί να αγοράσει προϊόντα περιόδου λόγω οικονομικής αδυναμίας. Την ίδια στιγμή, μέχρι το τέλος του 2026, η χώρα εξακολουθεί να επιβάλει στα συγκεκριμένα είδη τον κανονικό συντελεστή ΦΠΑ, που φτάνει το 24%, ενώ αρκετές ευρωπαϊκές χώρες έχουν προχωρήσει εδώ και χρόνια σε σημαντικές μειώσεις ή ακόμη και στην πλήρη κατάργησή του.

Μια νέα πανελλαδική έρευνα των οργανώσεων It’s Just Period, Deon Policy Institute και WHEN, με επιστημονικό συνεργάτη την MRB Hellas, φέρνει στο φως μια πραγματικότητα που δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίζεται ως ένα μεμονωμένο οικονομικό πρόβλημα. Η φτώχεια περιόδου επηρεάζει την υγεία, την εκπαίδευση, την εργασία, την κοινωνική ζωή και, τελικά, την αξιοπρέπεια χιλιάδων γυναικών.

Φτώχεια περιόδου: Τα στοιχεία που προβληματίζουν

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε τον Δεκέμβριο του 2025, σε αντιπροσωπευτικό δείγμα 2.000 ατόμων, στο πλαίσιο της μακροχρόνιας έρευνας «Τάσεις» της MRB. Πρόκειται για την πρώτη έρευνα που καταγράφει το φαινόμενο σε εθνικό επίπεδο στην Ελλάδα.

Τα ευρήματα είναι αποκαλυπτικά:

• Το 12,5% των γυναικών, δηλαδή 1 στις 8, δηλώνει ότι τουλάχιστον μία φορά τους τελευταίους 12 μήνες δεν είχε την οικονομική δυνατότητα να αγοράσει προϊόντα περιόδου.
• Το ποσοστό ανεβαίνει στο 19,2%, όταν οι γυναίκες ερωτώνται αν κάποια άλλη γυναίκα στην οικογένειά τους αντιμετώπισε αντίστοιχη δυσκολία.
• Το 10,2% έχει καταφύγει σε αυτοσχέδιες εναλλακτικές λύσεις για τη διαχείριση της περιόδου του, επειδή δεν μπορούσε να αγοράσει τα απαραίτητα προϊόντα.
• Το 16,6% αναφέρει ότι στερήθηκε βασικές ανάγκες, όπως τρόφιμα, πληρωμή λογαριασμών ή ιατρικές δαπάνες, προκειμένου να καλύψει τις ανάγκες που σχετίζονται με την περίοδο.

Οι οικονομικές δυσκολίες έχουν, μάλιστα, άμεσο αντίκτυπο στην καθημερινότητα. Το 9,3% των γυναικών έχει απουσιάσει τουλάχιστον μία ημέρα από το σχολείο ή το πανεπιστήμιο επειδή δεν διέθετε προϊόντα περιόδου, ενώ το 10,6% έχει λείψει από την εργασία του για τον ίδιο λόγο. Παράλληλα, το 16,9% έχει περιορίσει τις κοινωνικές του δραστηριότητες.

Η έρευνα αναδεικνύει και δύο ακόμη σημαντικές διαστάσεις του προβλήματος. Σχεδόν 6 στις 10 ερωτηθείσες (59,7%) πιστεύουν ότι οι γυναίκες έχουν βιώσει ντροπή σχετικά με την περίοδό τους, με βασική αιτία να αναφέρεται η κοινωνία. Επιπλέον, σχεδόν μία στις δύο γυναίκες (49,8%) δηλώνει ότι ο πόνος της περιόδου έχει επηρεάσει την ικανότητά της να ανταποκριθεί στις καθημερινές δραστηριότητες τουλάχιστον μία φορά μέσα στον τελευταίο χρόνο.

Η μείωση του ΦΠΑ στο 13% από το 2027

Μετά τη δημοσιοποίηση των ευρημάτων, ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανακοίνωσε στις 3 Νοεμβρίου 2026 ότι ο ΦΠΑ στα προϊόντα περιόδου, όπως οι σερβιέτες και τα ταμπόν, θα μειωθεί από το 24% στο 13%, με ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2027.

Μιλώντας στον ραδιοφωνικό σταθμό Alpha, ο πρωθυπουργός αναγνώρισε ότι υπάρχει στρέβλωση στη φορολόγηση των συγκεκριμένων προϊόντων, επισημαίνοντας ότι υπάρχουν κορίτσια που δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να τα αγοράσουν. Χαρακτήρισε, μάλιστα, τη μείωση «κίνηση κοινωνικής και φυλετικής δικαιοσύνης».

Παράλληλα, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να εξεταστούν προγράμματα δωρεάν διάθεσης προϊόντων περιόδου σε σχολεία, με έμφαση σε κορίτσια που ζουν σε υποβαθμισμένες περιοχές και έχουν μεγαλύτερη ανάγκη.

Η μείωση από το 24% στο 13% αποτελεί μια αλλαγή, αλλά γεννά και ένα εύλογο ερώτημα: γιατί χρειάστηκε να φτάσουμε στο 2026 για να αναγνωριστεί ότι τα προϊόντα περιόδου δεν είναι είδη πολυτελείας, αλλά βασική ανάγκη;

Η Κύπρος μηδένισε τον ΦΠΑ – Η Ελλάδα εξακολουθεί να φορολογεί με 24%

Μια ματιά στο τι συμβαίνει σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες αρκεί για να φανεί πόσο πίσω έχει μείνει η Ελλάδα στο συγκεκριμένο ζήτημα.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που συγκεντρώθηκαν για τις μεταρρυθμίσεις ΦΠΑ στα προϊόντα εμμήνου ρύσεως, με ενημέρωση έως τον Μάιο του 2026, η Κύπρος έχει προχωρήσει σε μηδενικό συντελεστή από τον Οκτώβριο του 2023. Το ίδιο ισχύει στο Βέλγιο από το 2024, στην Αυστρία από τον Ιούλιο του 2025, καθώς και στην Ιρλανδία, όπου τα προϊόντα περιόδου ήταν ανέκαθεν αφορολόγητα.

Άλλες χώρες έχουν επιλέξει σημαντικά χαμηλότερους συντελεστές. Η Γαλλία έχει μειώσει τον ΦΠΑ στο 5,5%, η Ιταλία στο 5%, η Ισπανία στο 4%, ενώ στη Γερμανία βρίσκεται στο 7%. Στην Πορτογαλία ανέρχεται στο 6% και στην Ολλανδία στο 9%.

Και η Ελλάδα; Μέχρι την ανακοίνωση της νέας μείωσης, τα προϊόντα περιόδου φορολογούνταν με 24%, έναν από τους υψηλότερους συντελεστές στην Ευρώπη. Ακόμη και η Κύπρος, με την οποία μοιραζόμαστε τόσα κοινά, έχει ήδη προχωρήσει στη λύση του μηδενικού ΦΠΑ εδώ και τρία χρόνια. Εμείς, αντίθετα, χρειαστήκαμε μια νέα έρευνα για να συζητήσουμε σοβαρά τη μείωση ενός φόρου που επιβαρύνει μια απολύτως αναγκαία δαπάνη.

Στην Ελλάδα ο πολιτισμός κοστίζει λιγότερο από την περίοδο μιας γυναίκας

Και κάπου εδώ αξίζει να ρίξουμε μια ματιά στις φορολογικές κατηγορίες ΦΠΑ που ισχύουν στη χώρα μας, σύμφωνα με τον Νόμο 2859/2000.

Στην Ελλάδα υπάρχουν τρεις βασικοί συντελεστές: ο κανονικός 24%, ο μειωμένος 13% και ο υπερμειωμένος 6%. Στην τελευταία κατηγορία εντάσσονται, μεταξύ άλλων, τα εισιτήρια θεάτρων και συναυλιών. Τα προϊόντα περιόδου, όμως, δεν ανήκουν ούτε στη μειωμένη ούτε στην υπερμειωμένη κατηγορία. Φορολογούνται με 24%.

Με άλλα λόγια, το να αγοράσει μια γυναίκα σερβιέτες ή ταμπόν επιβαρύνεται με τον υψηλότερο συντελεστή, ενώ το εισιτήριο για μια θεατρική παράσταση ή μια συναυλία φορολογείται με 6%.

Μάλλον, σύμφωνα με τη φορολογική λογική που επικρατούσε μέχρι σήμερα και θα συνεχίσει να ισχύει, έστω και με χαμηλότερο συντελεστή, και το 2027, η υγιεινή της περιόδου θεωρείται λιγότερο βασική ανάγκη από μια βραδιά στο Ηρώδειο.

Μέχρι σήμερα, άλλωστε, η αγορά σερβιετών και ταμπόν φορολογούνταν με 24%, ενώ ένα εισιτήριο για θεατρική παράσταση ή συναυλία με 6%. Και μπορεί ο πολιτισμός να είναι απαραίτητος για την ποιότητα ζωής, όμως η πρόσβαση σε προϊόντα προσωπικής υγιεινής αφορά μια ανάγκη που δεν μπορεί να αναβληθεί ή να παρακαμφθεί.

Η μείωση του ΦΠΑ στο 13% από το 2027 αλλάζει τον συντελεστή, όχι όμως και τη βασική αντίφαση: οι γυναίκες θα συνεχίσουν να πληρώνουν φόρο για κάτι που δεν μπορούν να επιλέξουν αν θα χρειαστούν. Γιατί η περίοδος δεν είναι πολυτέλεια ούτε προαιρετική καταναλωτική δαπάνη. Είναι μια φυσιολογική βιολογική διαδικασία και η κάλυψη των αναγκών που τη συνοδεύουν θα έπρεπε να θεωρείται αυτονόητη.

Ποιες ήταν οι προτάσεις της έρευνας;

Στην έρευνα,ωστόσο, καταγράφονται και συγκεκριμένες προτάσεις για την αντιμετώπιση της φτώχειας περιόδου, οι οποίες δεν περιορίζονται μόνο στη μείωση του ΦΠΑ. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:

• Μείωση ή κατάργηση του ΦΠΑ στα προϊόντα περιόδου, με την υιοθέτηση συντελεστή 13% ή ακόμη και 6%, ώστε η Ελλάδα να ευθυγραμμιστεί με τις ευρωπαϊκές πρακτικές και τις σχετικές συστάσεις.
• Επέκταση και μονιμοποίηση του προγράμματος «Ρισπέκτ στο σώμα σου» σε όλα τα σχολεία της χώρας, ώστε η ενημέρωση για την έμμηνο ρύση και η πρόσβαση σε προϊόντα περιόδου να μην εξαρτώνται από τον τόπο κατοικίας.
• Καθιέρωση ετήσιου «Period Voucher» ύψους 130 ευρώ για άτομα με έμμηνο ρύση ηλικίας 10-24 ετών που ζουν σε λιγότερο ανεπτυγμένες περιοχές.
• Θέσπιση ανώτατων ορίων τιμών για βασικά προϊόντα περιόδου, ανεξάρτητα από το σημείο πώλησης.
• Θεσμοθέτηση έμμισθης άδειας περιόδου για γυναίκες που αντιμετωπίζουν σοβαρή δυσμηνόρροια, κατόπιν ιατρικής γνωμάτευσης, ακολουθώντας το παράδειγμα της Ισπανίας.

Γιατί η πρόσβαση σε προϊόντα περιόδου δεν θα έπρεπε να εξαρτάται από το εισόδημα, τον τόπο κατοικίας ή το αν μια γυναίκα θα αναγκαστεί να στερηθεί κάτι άλλο για να μπορέσει να τα αγοράσει. Και σίγουρα δεν θα έπρεπε να αντιμετωπίζεται ως προνόμιο.