«Η αμοιβή σου να εξαρτάται από τη δουλειά σου και την αξία σου, όχι από το φύλο σου»: Τι προβλέπει το νέο νομοσχέδιο για το μισθολογικό χάσμα

Ένα νέο νομοθετικό πλαίσιο που φιλοδοξεί να βάλει τέλος στις μισθολογικές ανισότητες μεταξύ ανδρών και γυναικών παρουσίασε το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, φέρνοντας σημαντικές αλλαγές στον τρόπο που γίνονται οι προσλήψεις, καθορίζονται οι μισθοί και ελέγχονται οι επιχειρήσεις. Το νέο νομοσχέδιο ενσωματώνει την ευρωπαϊκή Οδηγία 2023/970 και στόχος του είναι να περιοριστεί ουσιαστικά το gender pay gap — δηλαδή η διαφορά αμοιβών ανάμεσα σε άνδρες και γυναίκες για ίδια ή ισάξια εργασία. Και μπορεί η ίση αμοιβή να είναι ήδη κατοχυρωμένη νομικά στην Ελλάδα, όμως τα στοιχεία δείχνουν ότι στην πράξη το χάσμα εξακολουθεί να υπάρχει.

Τι είπε η Νίκη Κεραμέως στη Συνέντευξη Τύπου

Παρουσιάζοντας το νέο σχέδιο νόμου, η Yπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Νίκη Κεραμέως, στάθηκε στη βασική φιλοσοφία της νέας νομοθεσίας, λέγοντας χαρακτηριστικά: «Αν με μία πρόταση προσπαθούσα να εξηγήσω το περιεχόμενο αυτής της νομοθεσίας, η πρόταση θα ήταν αυτή: “η αμοιβή σου να εξαρτάται από τη δουλειά σου και την αξία σου, όχι από το φύλο σου”.» Και συνέχισε: «Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η αρχή της ίσης αμοιβής για ίση εργασία κατοχυρώνεται στην Ελλάδα μέσα από το Σύνταγμα και από τον Κώδικα Εργατικού Δικαίου. Δηλαδή ήδη νομοθετικά απαγορεύεται ρητά κάθε διαφορά αμοιβής μεταξύ ανδρών και γυναικών για ίδια ή ισάξια εργασία λόγω φύλου.»

Ωστόσο, όπως τόνισε, παρά το υπάρχον νομικό πλαίσιο, οι ανισότητες παραμένουν και γι’ αυτό κρίθηκε απαραίτητο ένα πιο αυστηρό και διαφανές σύστημα ελέγχου.

Το gender pay gap στην Ελλάδα παραμένει υψηλό

Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ που παρουσιάστηκαν, το μισθολογικό χάσμα στην Ελλάδα το 2024 έφτασε στο 13,4%, ποσοστό υψηλότερο από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης που βρίσκεται στο 11,1%. Οι μεγαλύτερες μισθολογικές αποκλίσεις εντοπίζονται σε κλάδους όπως:

• Πληροφορική και επικοινωνία: 25,3
• Χρηματοοικονομικές και ασφαλιστικές υπηρεσίες: 19%
• Ακίνητα: 18,7%
• Μεταποίηση και βιομηχανία: 17,4%

Παράλληλα, τα τελευταία χρόνια έχει αυξηθεί η συμμετοχή των γυναικών στην αγορά εργασίας, με περισσότερες από 1,1 εκατομμύριο γυναίκες να εργάζονται σήμερα στην Ελλάδα.

Τι αλλάζει στις προσλήψεις

Ένα από τα πιο σημαντικά σημεία του νομοσχεδίου αφορά τη διαδικασία πρόσληψης. Πλέον, ο εργοδότης θα υποχρεούται:

• να ενημερώνει τον υποψήφιο για τον μισθό ή το μισθολογικό εύρος της θέσης,
• να δίνει πληροφορίες για τη συλλογική σύμβαση εργασίας (αν υπάρχει),
• και δεν θα μπορεί να ζητά πληροφορίες για προηγούμενους μισθούς.

Με αυτόν τον τρόπο επιχειρείται να σταματήσει η πρακτική όπου ένας χαμηλός προηγούμενος μισθός «ακολουθεί» κυρίως γυναίκες εργαζόμενες και επηρεάζει αρνητικά τις μελλοντικές αποδοχές τους.

Διαφάνεια στους μισθούς και μέσα στις εταιρείες

Το νέο πλαίσιο δίνει περισσότερα δικαιώματα και στους ήδη εργαζόμενους. Κάθε εργαζόμενος θα μπορεί να ζητά:

• στοιχεία για τον δικό του μισθό,
• αλλά και πληροφορίες για τον μέσο μισθό ανδρών και γυναικών που κάνουν αντίστοιχη εργασία.

Μάλιστα, η έννοια της «αμοιβής» δεν περιορίζεται μόνο στον βασικό μισθό, αλλά περιλαμβάνει bonus, επιδόματα, υπερωρίες, παροχές και επαγγελματικές συντάξεις. Παράλληλα, οι επιχειρήσεις θα πρέπει να διαθέτουν τεκμηριωμένες μισθολογικές δομές βασισμένες σε αντικειμενικά και ουδέτερα ως προς το φύλο κριτήρια.

Οι επιχειρήσεις θα ελέγχονται για μισθολογικές ανισότητες

Το νομοσχέδιο φέρνει και υποχρεωτικούς ελέγχους στις επιχειρήσεις. Εταιρείες με περισσότερους από 250 εργαζόμενους θα πρέπει κάθε χρόνο να υποβάλλουν στοιχεία για:

• το μισθολογικό χάσμα,
• τις διαφορές στα bonus,
• και τις αποκλίσεις ανά κατηγορία εργαζομένων.

Αν διαπιστωθεί διαφορά άνω του 5% χωρίς αντικειμενική εξήγηση, η επιχείρηση θα είναι υποχρεωμένη να προχωρήσει σε διορθωτικές κινήσεις.

Τι σημαίνει αυτό για τις γυναίκες

Για τις γυναίκες, το νέο νομοσχέδιο είναι ένα βήμα προς μεγαλύτερη διαφάνεια, αλλά όχι από μόνο του λύση στο μισθολογικό χάσμα. Βάζει κανόνες που μπορούν να περιορίσουν παλιές πρακτικές ανισότητας, όμως το κρίσιμο σημείο είναι αν αυτοί οι κανόνες θα τηρηθούν στην πράξη.

Η πραγματική αλλαγή θα φανεί στους ελέγχους και στο αν οι επιχειρήσεις θα αναγκαστούν ουσιαστικά να διορθώσουν μισθολογικές αποκλίσεις. Διαφορετικά, ο κίνδυνος είναι το χάσμα να συνεχίσει να υπάρχει, απλώς με πιο «διαφανή» μορφή.