Ιράν: Η φωτορεπόρτερ Yalda Moaiery καταδικάστηκε σε 15 χρόνια φυλάκισης επειδή αρνήθηκε να σωπάσει
Η 44χρονη βραβευμένη φωτορεπόρτερ Yalda Moaiery βρίσκεται αντιμέτωπη με μια βαριά ποινή 15 ετών στις ιρανικές φυλακές, σε μια υπόθεση που έχει προκαλέσει διεθνείς αντιδράσεις και νέες ανησυχίες για την ελευθερία του Τύπου στο Ιράν. Η καταδίκη της συνδέεται με τη δουλειά της, τις φωτογραφίες της και τις επαφές της με ξένα μέσα ενημέρωσης.
Στις 9 Αυγούστου, το Τμήμα 29 του Επαναστατικού Δικαστηρίου της Τεχεράνης την καταδίκασε ερήμην σε 15 χρόνια φυλάκισης, κρίνοντάς την ένοχη για δραστηριότητες που, σύμφωνα με τις ιρανικές αρχές, εξυπηρετούσαν τα συμφέροντα του Ισραήλ και των Ηνωμένων Πολιτειών. Η Διεθνής Ομοσπονδία Δημοσιογράφων (IFJ) χαρακτήρισε τις κατηγορίες αβάσιμες και την ποινή δυσανάλογη.
Η καταδίκη χωρίς να βρίσκεται στο δικαστήριο
Η Moaiery υποστηρίζει ότι δεν ενημερώθηκε για την ακροαματική διαδικασία, με αποτέλεσμα να μην μπορέσει να παραστεί. Τον Ιούλιο, το Υπουργείο Πληροφοριών του Ιράν είχε κινήσει δικαστική υπόθεση εναντίον της, επικαλούμενο τη δημοσιογραφική της δραστηριότητα και το περιεχόμενο που είχε δημοσιεύσει στο διαδίκτυο.
Οι ιρανικές αρχές θεώρησαν ότι το υλικό της εξυπηρετούσε «τα συμφέροντα του σιωνιστικού καθεστώτος και των Ηνωμένων Πολιτειών». Η ίδια, ωστόσο, έχει δηλώσει ότι δεν υποστήριξε ποτέ το Ισραήλ και ότι έχει επικρίνει επανειλημμένα την αμερικανική πολιτική.
Παράλληλα με την ποινή φυλάκισης και το δικαστήριο διέταξε την κατάσχεση των ηλεκτρονικών συσκευών της. Της επιβλήθηκε επίσης απαγόρευση συμμετοχής σε πολιτιστικές και δημοσιογραφικές δραστηριότητες, κατοχής δημόσιου αξιώματος και δημοσίευσης στα social media.
Η έφοδος στο σπίτι και οι κάμερες που κατασχέθηκαν
Η υπόθεση είχε πάρει μορφή ήδη από τον Φεβρουάριο, όταν δυνάμεις ασφαλείας πραγματοποίησαν έφοδο στο σπίτι της στην Τεχεράνη και κατάσχεσαν ηλεκτρονικό εξοπλισμό.
Για μια φωτορεπόρτερ που έχει περάσει περισσότερες από δύο δεκαετίες καταγράφοντας την ιρανική κοινωνία, η αφαίρεση των καμερών της δεν είναι μια απλή κατάσχεση αντικειμένων. Είναι ουσιαστικά η αφαίρεση του βασικού εργαλείου της δουλειάς της.
Η Moaiery έχει μιλήσει για το τίμημα που καλείται να πληρώσει επειδή επέλεξε να καταγράφει όσα συμβαίνουν γύρω της. «Δεν υπήρξα υποστηρίκτρια του Ισραήλ, ποτέ, μα ποτέ. Και πάντα κατέκρινα την αμερικανική πολιτική», έχει δηλώσει στον Guardian. Ενώ, σε δήλωσή της στο Reuters ήταν ακόμη πιο ξεκάθαρη λέγοντας: «Το καθεστώς μού πήρε τα πάντα και το μόνο που έχω ακόμα είναι η αλήθεια και η ειλικρίνειά μου ως παρατηρητής».
Δεν είναι η πρώτη φορά που διώκεται
Η Yalda Moaiery έχει βρεθεί ξανά στο στόχαστρο των ιρανικών αρχών. Τον Σεπτέμβριο του 2022 συνελήφθη ενώ κάλυπτε τις μαζικές διαδηλώσεις που ξέσπασαν μετά τον θάνατο της Jina/Mahsa Amini, της 22χρονης Ιρανής Κούρδισσας που πέθανε ενώ βρισκόταν υπό κράτηση από την αστυνομία ηθών. Παρέμεινε κρατούμενη μέχρι τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους, όταν αφέθηκε ελεύθερη με εγγύηση.
Η φωτογραφική της δουλειά έχει καταγράψει επί χρόνια κοινωνικές αναταραχές, γυναίκες και καθημερινές ιστορίες ανθρώπων στο Ιράν. Αυτή ακριβώς η επιμονή της να βρίσκεται πίσω από τον φακό, σύμφωνα με οργανώσεις δημοσιογράφων, βρίσκεται σήμερα στο επίκεντρο μιας υπόθεσης που έχει εξελιχθεί σε σύμβολο της πίεσης προς την ανεξάρτητη δημοσιογραφία.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Ο νέος νόμος και η σκλήρυνση της καταστολής
Η υπόθεση της Moaiery έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία το νομικό πλαίσιο στο Ιράν έχει γίνει αυστηρότερο απέναντι σε δημοσιογράφους και πολίτες που διατηρούν επαφές με μέσα ενημέρωσης ή οργανισμούς που οι αρχές θεωρούν «εχθρικούς».
Μετά τον πόλεμο μεταξύ Ιράν και Ισραήλ, το ιρανικό κοινοβούλιο ενέκρινε τον Σεπτέμβριο του 2025 νομοθεσία που αύξησε τις ποινές για κατασκοπεία και συνεργασία με το Ισραήλ, τις ΗΠΑ και άλλα κράτη που θεωρούνται εχθρικά. Το πλαίσιο διευρύνθηκε ώστε να μπορεί να αφορά και δραστηριότητες στα μέσα ενημέρωσης και στο διαδίκτυο.
Η Bahar Ghandehari, διευθύντρια υπεράσπισης στο Κέντρο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στο Ιράν, προειδοποίησε ότι η ποινικοποίηση των επαφών με ξένα μέσα μπορεί να μετατρέψει τη χώρα σε μια «απομονωμένη μαύρη τρύπα», υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για προσπάθεια να περιοριστεί η ελεύθερη ροή πληροφοριών.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
«Δεν πρόκειται να σταματήσω να παρατηρώ»
Η υπόθεση έχει προκαλέσει έντονη αντίδραση της Διεθνής Ομοσπονδίας Δημοσιογράφων, η οποία ζητά την απόσυρση των κατηγοριών και την απελευθέρωση των δημοσιογράφων που κρατούνται στο Ιράν.
Ο γενικός γραμματέας της Ομοσπονδίας, Anthony Bellanger, έκανε λόγο για ένα νέο επίπεδο καταστολής απέναντι σε όσους ασκούν κριτική στην ιρανική κυβέρνηση, τονίζοντας ότι η περίπτωση της Moaiery δείχνει πόσο επικίνδυνο μπορεί να γίνει το να καταγράφεις και να μεταδίδεις την πραγματικότητα.
Και η ίδια η Moaiery, παρά την ποινή και την αφαίρεση του εξοπλισμού της, επιμένει σε αυτό που θεωρεί αποστολή της: να παρατηρεί και να καταγράφει. Μόνο που πλέον, στο Ιράν, ακόμη και μια φωτογραφία μπορεί να θεωρηθεί πράξη που τιμωρείται με 15 χρόνια φυλακής.