Αφγανιστάν: Πατέρας μεταμφίεζε επί μία 10ετία την κόρη του σε αγόρι για να την προστατεύσει από τους Ταλιμπάν
Μια ιστορία που μοιάζει βγαλμένη από ταινία, αλλά είναι απολύτως αληθινή. Η ιστορία της Nilofar Ayoubi, μιας Αφγανής ακτιβίστριας για τα δικαιώματα των γυναικών, αποτυπώνει με τον πιο συγκλονιστικό τρόπο τι σημαίνει να μεγαλώνεις ως κορίτσι σε μια κοινωνία όπου η ελευθερία σου μπορεί να θεωρείται απαγορευμένη.
Για 10 ολόκληρα χρόνια, ο πατέρας της πήρε μια απόφαση που άλλαξε τη ζωή της: την έντυσε αγόρι, της έκοψε τα μαλλιά και την παρουσίασε ως γιο του, ώστε να μπορεί να πηγαίνει σχολείο, να κυκλοφορεί ελεύθερα, να έχει πρόσβαση σε ευκαιρίες και να γνωρίσει έναν κόσμο που πολλά κορίτσια στο Αφγανιστάν στερούνται.
Δεν το έκανε επειδή ήθελε έναν γιο. Το έκανε επειδή ήθελε η κόρη του να έχει τα ίδια δικαιώματα με τα αγόρια.
Η στιγμή που άλλαξε τα πάντα: «Έπρεπε να την προστατεύσω»
Η Nilofar Ayoubi γεννήθηκε το 1996 στην πόλη Kunduz του βόρειου Αφγανιστάν, την περίοδο του πρώτου καθεστώτος των Ταλιμπάν. Όταν ήταν μόλις 4 ετών, έζησε ένα περιστατικό που σημάδεψε τόσο τη δική της ζωή όσο και την απόφαση του πατέρα της. Σύμφωνα με την αφήγησή της στο BBC, ένας άνδρας τη χαστούκισε στον δρόμο επειδή δεν φορούσε hijab και στη συνέχεια έλεγξε ότι ήταν κορίτσι.
Ο πατέρας της αντέδρασε αμέσως. Της έκοψε τα μαλλιά, την έντυσε με τα ρούχα των αδελφών της και αποφάσισε να τη μεγαλώσει ως αγόρι.
Η πρακτική αυτή είναι γνωστή στο Αφγανιστάν ως «bacha posh»: μια παράδοση κατά την οποία ορισμένες οικογένειες μεγαλώνουν προσωρινά τις κόρες τους ως αγόρια, ώστε να μπορούν να μετακινούνται πιο ελεύθερα, να πηγαίνουν σχολείο, να εργάζονται ή να βοηθούν την οικογένεια.
Για τη Nilofar, όμως, δεν ήταν απλώς μια παράδοση. Ήταν ένας τρόπος επιβίωσης.
«Το να είσαι αγόρι σήμαινε ότι είχες δύναμη»
Από την ηλικία των 4 έως τα 14 της χρόνια, η Nilofar έζησε μια διπλή ζωή. Ως αγόρι μπορούσε να συνοδεύει τον πατέρα της στην αγορά, να ταξιδεύει με λεωφορείο, να συμμετέχει σε αθλητικές δραστηριότητες και να παίζει έξω με άλλα παιδιά — πράγματα που για πολλά κορίτσια στο Αφγανιστάν ήταν αδύνατα.
Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν αντιλαμβάνονταν ότι ήταν κορίτσι. Ακόμη και η πιο κοντινή της φίλη ζούσε με τον ίδιο τρόπο. Η ίδια έχει περιγράψει εκείνη την περίοδο με λόγια που αποκαλύπτουν τη σκληρή πραγματικότητα της κοινωνίας στην οποία μεγάλωσε: «Το να είσαι αγόρι σήμαινε ότι είχες δύναμη. Ακόμη και ένα αγόρι δύο ετών είχε περισσότερα δικαιώματα από τη μητέρα του».
Η επιλογή του πατέρα της τής έδωσε αυτοπεποίθηση, ελευθερία και πρόσβαση σε πράγματα που διαφορετικά δεν θα μπορούσε να αποκτήσει. Όμως η ζωή αυτή είχε και ένα βαρύ τίμημα.
Η στιγμή που έπρεπε να αποχωριστεί την ελευθερία της
Όταν μπήκε στην εφηβεία, η οικογένειά της αναγκάστηκε να σταματήσει τη ζωή της ως αγόρι. Η Nilofar δεν είχε ενημερωθεί για τις αλλαγές που θα συνέβαιναν στο σώμα της. Όταν αδιαθέτησε για πρώτη φορά στα 13 της χρόνια, δεν καταλάβαινε τι συνέβαινε.
Η μητέρα της βίωνε με πόνο όλα όσο επρόκειτο να ακολουθήσουν, καθώς γνώριζε πως η κόρη της θα έχανε ξανά την ελευθερία που είχε αποκτήσει και θα ερχόταν αντιμέτωπη με τους περιορισμούς που αντιμετώπιζαν οι γυναίκες στο Αφγανιστάν.
Η ίδια η Nilofar έχει εξομολογηθεί: «Έκλαιγα τα βράδια και προσευχόμουν να μπορούσα να αλλάξω το φύλο μου».
Η επιστροφή στην πραγματικότητα ως κορίτσι ήταν δύσκολη. Όμως εκείνη η εμπειρία έγινε η δύναμή της.
Από ένα κορίτσι που κρυβόταν σε μια γυναίκα που άλλαξε ζωές
Η Nilofar Ayoubi μετέτρεψε τον προσωπικό της αγώνα σε δράση. Κατά τη διάρκεια των πανεπιστημιακών της χρόνων ασχολήθηκε ενεργά με τη δημοσιογραφία και έγινε υπέρμαχος των δικαιωμάτων των γυναικών.
Παρά τις απειλές που δέχτηκε, ακόμη και μετά τον γάμο της με έναν εξέχοντα διπλωμάτη της κοινότητας Hazara, δεν εγκατέλειψε τη δράση της.
Δημιούργησε επιχειρήσεις στο Αφγανιστάν, προσφέροντας εργασία σε εκατοντάδες γυναίκες, ενώ κατά τη διάρκεια της πανδημίας του COVID-19 συντόνισε τη διανομή ανθρωπιστικής βοήθειας σε 15.000 οικογένειες στη δυτική Καμπούλ.
Παράλληλα, ίδρυσε το Women’s Political Participation Network, μια πρωτοβουλία που ένωσε γυναίκες από διαφορετικά κοινωνικά υπόβαθρα για να διεκδικήσουν συλλογικά πολιτικά δικαιώματα.
Η οικογένειά της επέζησε και από μια βίαιη επίθεση το 2020.
«Περιμένω τον θάνατό μου» – Η φυγή μετά την επιστροφή των Ταλιμπάν
Τον Αύγουστο του 2021, όταν οι Ταλιμπάν επέστρεψαν στην εξουσία στο Αφγανιστάν, η Nilofar Ayoubi έγινε ένας από τους άμεσους και υψηλού κινδύνου στόχους λόγω της δημόσιας δράσης της. Η ίδια είχε δηλώσει χαρακτηριστικά: «Περιμένω τον θάνατό μου».
Με τη βοήθεια Πολωνών δημοσιογράφων, η Nilofar και η οικογένειά της κατάφεραν να εγκαταλείψουν τη χώρα σε μια επιχείρηση εκκένωσης. Έφυγαν από την Καμπούλ έχοντας μαζί τους μόνο δύο σακίδια.
Σήμερα ζει στην Πολωνία ως πρόσφυγας και συνεχίζει να αποτελεί διεθνή φωνή για τα δικαιώματα των Αφγανών γυναικών και κοριτσιών.
Η γυναίκα που γνώρισε και τις δύο πλευρές του κόσμου
Στην Πολωνία, η Nilofar έχει συμμετάσχει σε ευρωπαϊκά συνέδρια και έχει συνεργαστεί με οργανισμούς όπως ο Ειδικός Εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Αφγανιστάν και ως Ειδικός Εισηγητής του ΟΗΕ για το Αφγανιστάν.
Σήμερα είναι ιδρύτρια οργανισμών στην Πολωνία και τις Ηνωμένες Πολιτείες, CEO του Asia Times.Af και Editor στο Akhbar-Alan, συνεχίζοντας να δίνει φωνή στις γυναίκες που δεν μπορούν να μιλήσουν.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
«Ήταν ευλογία και κατάρα»
Κοιτώντας πίσω στα χρόνια που έζησε ως αγόρι, η Nilofar δεν τα βλέπει μόνο ως μια δύσκολη ανάμνηση. Τα βλέπει ως την εμπειρία που διαμόρφωσε τη γυναίκα που έγινε.«Ήταν ευλογία και κατάρα. Κατάρα γιατί ένιωθα ότι δεν ανήκα πουθενά, αλλά ευλογία γιατί μπόρεσα να δω και τις δύο πλευρές της κοινωνίας. Με έκανε τη γυναίκα που είμαι σήμερα».
Η ιστορία της Nilofar Ayoubi είναι η ιστορία ενός πατέρα που αρνήθηκε να δεχτεί ότι η κόρη του άξιζε λιγότερα. Είναι η ιστορία μιας γυναίκας που μεταμόρφωσε τον φόβο σε δύναμη και απέδειξε πως ακόμη και μέσα στις πιο σκληρές συνθήκες, η ελευθερία μπορεί να ξεκινήσει από μια πράξη αγάπης.