Μπορεί η αγάπη να είναι πραγματικά ανιδιοτελής;

Δεν είναι λίγες οι φορές που αναφερόμαστε στην ανιδιοτελή αγάπη. Τη θεωρούμε την πιο αγνή μορφή της – εκείνη που δεν ζητά, δεν απαιτεί, δεν περιμένει ανταλλάγματα. Είναι όμως κάτι που πραγματικά μπορούμε να βιώσουμε ή μήπως πρόκειται περισσότερο για ένα ιδανικό που όλοι θα θέλαμε να πιστεύουμε ότι υπάρχει;

Αν το σκεφτούμε βαθύτερα, σχεδόν κάθε σχέση συνοδεύεται από κάποια επιθυμία, όχι απαραίτητα υλική ή εγωιστική. Ακόμη κι όταν αγαπάμε έναν άνθρωπο βαθιά, θέλουμε να είναι δίπλα μας, να μας εμπιστεύεται, να είναι καλά και  ευτυχισμένος. Και μόνο αυτή η επιθυμία γεννά το ερώτημα αν μπορούμε ποτέ να αγαπήσουμε χωρίς καμία προσδοκία.

Ακόμη και η αγάπη ενός γονιού, που συχνά χαρακτηρίζεται ως η πιο ανιδιοτελής μορφή της, ίσως να μην είναι τόσο απαλλαγμένη από προσδοκίες όσο πιστεύουμε. Ένας γονιός δεν περιμένει χρήματα, δώρα ή ανταπόδοση. Εύχεται όμως το παιδί του να είναι καλά, να προοδεύσει, να γίνει ένας ακέραιος και ευτυχισμένος άνθρωπος. Αγωνιά, προσπαθεί, βρίσκεται διαρκώς δίπλα του και μέσα από τη δική του ευτυχία βρίσκει και ο ίδιος μια μορφή γαλήνης.

Και αναρωτιέμαι: αν η ευτυχία εκείνου που αγαπάμε γίνεται και δική μας ευτυχία, σημαίνει άραγε ότι η αγάπη μας παύει να είναι ανιδιοτελής; Ή μήπως αυτό είναι απλώς η πιο φυσική έκφρασή της;

Ίσως, τελικά, το θέμα να μην είναι αν περιμένουμε κάτι από τους ανθρώπους που αγαπάμε. Ίσως το πραγματικό ερώτημα να είναι τι ελπίζουμε ότι θα μας δώσουν. Αναζητούμε κάτι που καλύπτει τις δικές μας ανάγκες ή αρκούμαστε στο να τους βλέπουμε πραγματικά ευτυχισμένους, ακόμη κι όταν δεν έχουμε κανένα όφελος από αυτό;

Γιατί άλλο είναι να αγαπάς κάποιον για όσα σου προσφέρει και άλλο να χαίρεσαι απλώς επειδή υπάρχει, επειδή εξελίσσεται και βρίσκει τον δρόμο του – ακόμη κι αν αυτός ο δρόμος δεν περνά από εσένα.

Η πραγματική ανιδιοτέλεια ίσως αρχίζει εκεί όπου σταματά η ανάγκη να ελέγξουμε τον άλλον. Εκεί όπου τον αφήνουμε ελεύθερο να γίνει αυτό που είναι, χωρίς να προσπαθούμε να τον προσαρμόσουμε στα δικά μας «θέλω»  και στον δικό μας τρόπο σκέψης.

Το να αγαπάς κάποιον χωρίς να περιμένεις να σε αγαπήσει πίσω, χωρίς να απαιτείς την παρουσία του ή να θεωρείς ότι σου χρωστά χρόνο, προσοχή, αναγνώριση ή ευγνωμοσύνη, και το να μπορείς να τον αγαπάς ακόμη κι αν η ζωή τον οδηγήσει μακριά σου… όλο αυτό ακούγεται σχεδόν ακατόρθωτο.

Και ίσως είναι.

Γιατί ο άνθρωπος είναι φτιαγμένος να συνδέεται. Να επιθυμεί τη ζεστασιά, την αίσθηση ότι η αγάπη του βρίσκει έναν αντίλαλο. Και αυτό είναι βαθιά ανθρώπινο.

Ίσως, λοιπόν, η ανιδιοτελής αγάπη να μη σημαίνει ότι δεν νιώθουμε ποτέ καμία επιθυμία ή δεν έχουμε προσδοκίες. Ίσως να σημαίνει ότι, ακόμη κι όταν αυτές δεν εκπληρώνονται, η αγάπη μας δεν μετατρέπεται σε θυμό, σε έλεγχο ή σε απαίτηση. Ότι δεν κρατά λογαριασμό για όσα έδωσε.

Δεν ξέρω αν αυτή είναι η απόλυτη μορφή της ανιδιοτέλειας. Ξέρω όμως ότι χρειάζεται τεράστια συναισθηματική ωριμότητα. Χρειάζεται να έχεις συμφιλιωθεί με τον εαυτό σου, να μην αναζητάς διαρκώς επιβεβαίωση μέσα από τους άλλους και να έχεις αποδεχτεί ότι η αγάπη δεν είναι συναλλαγή.

Ίσως η ανιδιοτελής αγάπη να μην είναι ένας προορισμός που φτάνουμε κάποτε. Ίσως να είναι μια διαρκής προσπάθεια να αγαπάμε λίγο πιο ελεύθερα, λίγο πιο καθαρά και λίγο λιγότερο μέσα από τους φόβους μας.

Ίσως, τελικά, αυτό να είναι το πιο δύσκολο μάθημα αγάπης που καλούμαστε να μάθουμε στη ζωή μας.