Είναι το παρελθόν μας άλλοθι;

Όλοι μας κουβαλάμε ένα παρελθόν. Μια παιδική ηλικία. Κάποιες πληγές. Απογοητεύσεις. Και κάποιοι από εμάς ίσως δεν πήραμε ποτέ την αγάπη με τον τρόπο που τη χρειαζόμασταν.

Τις τελευταίες μέρες, με έναν περίεργο τρόπο, η ίδια κουβέντα άνοιγε ξανά και ξανά. Αυτήν τη φορά, η αφορμή ήταν μια συζήτηση με έναν φίλο. Εκείνος υποστήριζε πως δεν ευθυνόμαστε γι’ αυτό που είμαστε, γιατί ο άνθρωπος που γίναμε είναι το αποτέλεσμα όλων όσων έχουμε βιώσει.

Και ξέρεις κάτι; Μέχρι ένα σημείο μπορεί να συμφωνώ.

Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι το παρελθόν μας, μας διαμορφώνει.

Η αλήθεια είναι πως κανείς δεν διαλέγει την οικογένεια στην οποία γεννιέται. Κανείς δεν επιλέγει τους γονείς του, τον τρόπο που θα μεγαλώσει, τις αγκαλιές που πήρε ή που δεν πήρε, τις λέξεις που τον πλήγωσαν, τις απορρίψεις, τους φόβους, τις απώλειες.

Όλα αυτά αφήνουν ένα ισχυρό αποτύπωμα. Διαμορφώνουν τον τρόπο που αγαπάμε, που θυμώνουμε, που εμπιστευόμαστε, που φοβόμαστε. Ακόμη και τον τρόπο που βλέπουμε τον εαυτό μας.

Εκεί όμως που αρχίζω να διαφωνώ είναι όταν αυτή η διαπίστωση μετατρέπεται σε οριστική ετυμηγορία.

«Έτσι είμαι».

«Δεν μπορώ να αλλάξω».

«Αυτό έζησα».

Και πιθανότατα αυτό ισχύει.

Το ερώτημα όμως είναι άλλο.

Από ποιο σημείο και μετά γινόμαστε υπεύθυνοι για τον άνθρωπο που είμαστε;

Γιατί κάποια στιγμή παύουμε να είμαστε μόνο τα παιδιά που τραυματίστηκαν. Γινόμαστε ενήλικες. Γινόμαστε σύντροφοι, φίλοι και, το πιο σημαντικό, γονείς. Και τότε οι πληγές μας δεν επηρεάζουν μόνο εμάς. Επηρεάζουν και τους ανθρώπους που αγαπάμε.

Κάπου εκεί, κατά τη γνώμη μου, γεννιέται και η προσωπική ευθύνη.

Όχι για όσα μας συνέβησαν. Αλλά για το τι θα κάνουμε με αυτά.

Η ωριμότητα, τελικά, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ξεπερνάς το παρελθόν σου.

Σημαίνει ότι κάποια στιγμή σταματάς να του επιτρέπεις να αποφασίζει για το μέλλον σου.

Δεν πιστεύω ότι η εξέλιξη είναι εύκολη. Το αντίθετο. Είναι από τα πιο δύσκολα πράγματα που μπορεί να κάνει ένας άνθρωπος. Γιατί σημαίνει να κοιτάξεις τον εαυτό σου χωρίς δικαιολογίες. Να αναγνωρίσεις ότι ίσως αναπαράγεις ακριβώς αυτό που κάποτε σε πλήγωσε.

Και αυτό πονάει. Πάρα πολύ.

Χρειάζεται θάρρος για να σταθείς απέναντι στον καθρέφτη χωρίς φίλτρα. Χρειάζεται ταπεινότητα για να αναρωτηθείς:

«Αντέχω να αλλάξω;».

Ο φίλος μου λέει ότι δεν μπορούν όλοι οι άνθρωποι να μπουν σε αυτήν τη διαδικασία.

Ίσως να έχει δίκιο. Δεν έχουν όλοι τις ίδιες αντοχές. Δεν έχουν όλοι τα ίδια εφόδια. τη δύναμη, να ανοίξουν τις πληγές τους και να τις αντιμετωπίσουν.

Αυτό όμως είναι διαφορετικό από το να πούμε ότι δεν υπάρχει ευθύνη.

Γιατί η δυνατότητα δεν είναι το ίδιο πράγμα με τη διάθεση.

Και η δυσκολία δεν είναι το ίδιο πράγμα με την παραίτηση.

Δεν πιστεύω ότι υπάρχει άνθρωπος που θα γίνει τέλειος.

Ούτε ότι κάποια στιγμή θεραπεύονται τα πάντα.

Πιστεύω όμως βαθιά ότι έχουμε ευθύνη να μην κάνουμε τις πληγές μας μόνιμη δικαιολογία για να πληγώνουμε τους άλλους.

Να μην χρησιμοποιούμε το παρελθόν σαν άλλοθι για το παρόν και, γιατί όχι, και για το μέλλον.

Να μην κρυβόμαστε πίσω από τη φράση «Έτσι είμαι».

Γιατί ίσως αυτή να είναι η πιο επικίνδυνη πρόταση που μπορεί να πει ένας άνθρωπος.

Όχι επειδή δεν είναι αληθινή.

Αλλά επειδή κλείνει την πόρτα σε κάθε πιθανότητα αλλαγής.