Οι άνθρωποι δεν είναι κλισέ

Υπάρχει κάτι που πάντα μου προκαλούσε εντύπωση. Ενώ όλοι δεχόμαστε ότι οι άνθρωποι είμαστε διαφορετικοί μεταξύ μας, πολύ συχνά συμπεριφερόμαστε σαν να είμαστε όλοι ίδιοι.

Και δεν θα μπορούσε να συμβαίνει διαφορετικά. Γεννιόμαστε μοναδικοί. Μεγαλώνουμε μέσα σε διαφορετικές οικογένειες, κουβαλάμε διαφορετικά βιώματα, διαφορετικές εμπειρίες, διαφορετικές πληγές, φόβους και επιθυμίες. Ο καθένας μας βλέπει τον κόσμο μέσα από ένα εντελώς δικό του πρίσμα.

Κι όμως, έχουμε μια παράξενη τάση να βάζουμε τους ανθρώπους σε κουτιά.

«Δεν απάντησε στο μήνυμα. Άρα δεν ενδιαφέρεται».

«Δεν πήρε τηλέφωνο. Άρα έχει βρει κάποιον άλλο».

«Απομακρύνθηκε. Άρα δεν σε εκτίμησε ποτέ».

Πόσο εύκολα βγάζουμε συμπεράσματα. Πόσο εύκολα πιστεύουμε ότι ξέρουμε τι σκέφτεται, τι νιώθει ή γιατί ένας άλλος άνθρωπος συμπεριφέρθηκε με έναν συγκεκριμένο τρόπο.

Η αλήθεια είναι ότι οι ερμηνείες που δίνουμε στις συμπεριφορές των άλλων μιλούν πολλές φορές περισσότερο για εμάς παρά για εκείνους. Ερμηνεύουμε μέσα από τις δικές μας πεποιθήσεις, τα δικά μας βιώματα, τους φόβους και τον τρόπο που έχουμε μάθει να σκεφτόμαστε. Και κάποιες φορές αυτές μπορούν να γίνουν επικίνδυνες. Όχι επειδή είναι κακές, αλλά επειδή μπορεί να μας απομακρύνουν από την πραγματικότητα και να μας οδηγήσουν σε συμπεράσματα που υπάρχουν μόνο μέσα στο δικό μας μυαλό.

Ίσως γιατί τα κλισέ μάς κάνουν να νιώθουμε ασφαλείς. Είναι πιο εύκολο να πιστεύεις ότι υπάρχει μία εξήγηση για όλα και ότι οι άνθρωποι λειτουργούν με συγκεκριμένους κανόνες. Η αλήθεια, όμως, είναι πολύ πιο σύνθετη.

Ας σκεφτούμε κάτι πολύ απλό. Ένα μήνυμα φτάνει σε 6 διαφορετικούς ανθρώπους. Οι 6 αυτοί άνθρωποι δεν θα το διαβάσουν με τον ίδιο τρόπο. Δεν θα το εκλάβουν με τον ίδιο τρόπο. Δεν θα σκεφτούν το ίδιο και σίγουρα δεν θα απαντήσουν με τον ίδιο τρόπο.

Αφού λοιπόν δεν διαβάζουμε, δεν σκεφτόμαστε και δεν απαντάμε όλοι με τον ίδιο τρόπο, γιατί επιμένουμε να θεωρούμε ότι οι άνθρωποι λειτουργούν με τον ίδιο τρόπο;

Γιατί βιαζόμαστε τόσο πολύ να κρίνουμε, να ερμηνεύσουμε, να αποφασίσουμε τι σημαίνει μια συμπεριφορά και τι κρύβεται πίσω από αυτή;

Ίσως θα έπρεπε να είμαστε λίγο πιο ταπεινοί απέναντι στα συμπεράσματά μας.

Γιατί δεν ξέρουμε τι κουβαλάει ο άλλος. Δεν γνωρίζουμε τα προβλήματά του, τις φοβίες του, τις πληγές του, τις εμπειρίες που τον διαμόρφωσαν. Δεν γνωρίζουμε ποια μάχη δίνει εκείνη τη στιγμή μέσα του.

Και αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να δικαιολογούμε τα πάντα. Σημαίνει όμως ότι χρειάζεται να προσπαθούμε να κατανοούμε πριν κρίνουμε. Να αιτιολογούμε πριν καταδικάσουμε.

Το ότι οι περισσότεροι άνθρωποι μπορεί να αντιδρούσαν με έναν συγκεκριμένο τρόπο σε μια κατάσταση, δεν σημαίνει ότι όλοι θα αντιδράσουν έτσι. Και καμιά φορά αδικούμε βαθιά εκείνους τους ανθρώπους που δεν χωρούν στα κλισέ μας.

Ίσως τελικά το να αποδεχόμαστε ότι οι άνθρωποι είμαστε διαφορετικοί δεν είναι απλώς μια όμορφη σκέψη. Είναι μια μορφή σεβασμού. Είναι το να αφήνουμε χώρο στον άλλον να είναι αυτό που είναι, χωρίς να βιαζόμαστε να τον ορίσουμε μέσα από τις δικές μας βεβαιότητες.

Και ίσως γι’ αυτό αξίζει, κάποιες φορές, να δίνουμε και δεύτερες ευκαιρίες. Όχι επειδή οι άνθρωποι δεν κάνουν λάθη ή επειδή πρέπει να δικαιολογούμε τα πάντα, αλλά επειδή κανείς δεν είναι μόνο η χειρότερη στιγμή του, μόνο μία αντίδρασή του ή μόνο ένα λάθος του.