Γιατί μπουκώνουμε μόλις χαλάει ο καιρός;
Μια μέρα κυκλοφορείς με κοντομάνικο και την επόμενη ψάχνεις ζακέτα. Και κάπου ανάμεσα στην πρώτη πτώση της θερμοκρασίας και στις πρώτες βροχές, αρχίζουν τα φτερνίσματα, η ρινική συμφόρηση και οι μύτες που τρέχουν.
Μας αρρωσταίνει τελικά το κρύο;
Όχι ακριβώς. Το κρύο από μόνο του δεν προκαλεί ίωση — για να αρρωστήσεις χρειάζεται ένας ιός. Η αλλαγή του καιρού, όμως, δημιουργεί συνθήκες που κάνουν το αναπνευστικό μας λίγο πιο ευάλωτο.
Τι συμβαίνει μέσα στη μύτη όταν πέφτει η θερμοκρασία;
Η μύτη δεν είναι απλώς η «είσοδος» του αέρα. Είναι ένα μικρό σύστημα κλιματισμού: ζεσταίνει, υγραίνει και φιλτράρει τον αέρα πριν αυτός φτάσει χαμηλότερα στο αναπνευστικό.
Όταν εισπνέεις κρύο και ξηρό αέρα, ο ρινικός βλεννογόνος πρέπει να δουλέψει περισσότερο για να τον θερμάνει και να τον υγράνει. Τα αγγεία του μεταβάλλουν τη διάμετρό τους, αυξάνονται οι ρινικές εκκρίσεις και μπορεί να εμφανιστεί μπούκωμα ή καταρροή ακόμη και χωρίς λοίμωξη.
Παράλληλα, ο ξηρός αέρας μπορεί να επηρεάσει τη βλεννοκροσσωτή κάθαρση. Τα μικροσκοπικά κροσσωτά κύτταρα του αναπνευστικού μετακινούν συνεχώς βλέννα, σωματίδια και μικροοργανισμούς προς τα έξω. Όταν ο βλεννογόνος αφυδατώνεται, αυτός ο φυσικός μηχανισμός άμυνας μπορεί να λειτουργεί λιγότερο αποτελεσματικά.
Και γιατί τότε αρχίζουν και οι ιώσεις;
Γιατί μαζί με τον καιρό αλλάζει και η καθημερινότητά μας.
Περνάμε περισσότερες ώρες σε κλειστούς χώρους, με λιγότερο αερισμό και περισσότερη στενή επαφή. Σχολεία, παιδικοί σταθμοί, γραφεία και μέσα μεταφοράς γίνονται ιδανικά σημεία μετάδοσης αναπνευστικών ιών.
Επιπλέον, ορισμένοι αναπνευστικοί ιοί μεταδίδονται αποτελεσματικότερα σε ψυχρότερες και ξηρότερες συνθήκες, ενώ η τοπική άμυνα του ρινικού βλεννογόνου μπορεί να επηρεάζεται από τη χαμηλότερη θερμοκρασία.
Άρα, δεν «κρύωσες» επειδή βγήκες χωρίς ζακέτα. Απλώς το φθινόπωρο και ο χειμώνας φέρνουν μαζί τους έναν συνδυασμό αλλαγών που ευνοεί τη ρινική συμφόρηση και τη μετάδοση των ιώσεων.
Μπούκωμα, όμως, δεν σημαίνει πάντα ίωση
Αν η ρινική συμφόρηση επιμένει, συνοδεύεται από πολλά φτερνίσματα, κνησμό στη μύτη ή στα μάτια και υδαρείς εκκρίσεις, ειδικά χωρίς πυρετό ή κακουχία, τότε αξίζει να σκεφτείς και την αλλεργική ρινίτιδα.
Γιατί το φθινόπωρο δεν επιστρέφουν μόνο οι ιώσεις. Με την υγρασία και τον περισσότερο χρόνο μέσα στο σπίτι, μπορεί να αυξηθεί και η έκθεση σε αλλεργιογόνα εσωτερικού χώρου, όπως τα ακάρεα και οι μύκητες.
Οπότε, την επόμενη φορά που θα ακούσεις «έπεσε η θερμοκρασία και αρρώστησε», θυμήσου: ο καιρός δεν είναι ο ιός. Μπορεί, όμως, να αλλάξει το περιβάλλον — και μέσα στη μύτη μας και γύρω μας — με τρόπο που κάνει το μπούκωμα και τις λοιμώξεις πολύ πιο πιθανά.