Μιλάς περισσότερες από μία ξένες γλώσσες; Συγχαρητήρια! Ο εγκέφαλός σου «γερνά» πιο αργά
Θυμάσαι εκείνη την εποχή που οι γονείς σου επέμεναν να μάθεις και δεύτερη ξένη γλώσσα, ενώ εσύ το μόνο που ήθελες ήταν να τελειώνεις με τα μαθήματα; Τελικά, μπορεί να σου έκαναν μεγαλύτερο καλό απ’ όσο φανταζόσουν!
Νέα έρευνα δείχνει ότι το να μιλάς περισσότερες από μία ξένες γλώσσες συνδέεται με έναν εγκέφαλο που φαίνεται νεότερος από την πραγματική του ηλικία. Και όσο περισσότερες γλώσσες γνωρίζεις, τόσο πιο ενδιαφέρον γίνεται το εύρημα.
Τα ευρήματα παρουσιάστηκαν σε συνέδριο της Federation of European Neuroscience Societies στη Βαρκελώνη και έρχονται να προσθέσουν ένα ακόμη ενδιαφέρον στοιχείο στη συζήτηση για το πώς μπορούμε να διατηρούμε τον εγκέφαλό μας ενεργό και σε καλή κατάσταση όσο μεγαλώνουμε.
Όσο περισσότερες γλώσσες, τόσο «νεότερος» ο εγκέφαλος
Οι ερευνητές μελέτησαν 728 ανθρώπους διαφορετικών ηλικιών και επιπέδων γλωσσικής ικανότητας στη Χώρα των Βάσκων (περιοχή μεταξύ Ισπανίας και Γαλλίας), όπου η πολυγλωσσία είναι ιδιαίτερα συχνό φαινόμενο. Με τη βοήθεια μαγνητοεγκεφαλογραφίας κατέγραψαν την εγκεφαλική δραστηριότητα και χρησιμοποίησαν τεχνητή νοημοσύνη για να υπολογίσουν τη λεγόμενη «νευρολογική ηλικία» του εγκεφάλου.
Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά: όσοι μιλούσαν δύο γλώσσες είχαν εγκέφαλο που φαινόταν περίπου 6 χρόνια νεότερος από εκείνον των μονόγλωσσων. Για όσους μιλούσαν τρεις γλώσσες η διαφορά έφτανε περίπου τα 7 χρόνια, ενώ σε όσους μιλούσαν τέσσερις γλώσσες περίπου τα 13 χρόνια.
Δεν μετράει μόνο πόσες γλώσσες ξέρεις
Η έρευνα έδειξε ότι σημαντικό ρόλο φαίνεται να παίζει και το πόσο καλά μιλά κάποιος μια γλώσσα και πόσο νωρίς την έμαθε. Όσο μεγαλύτερη ήταν η γλωσσική επάρκεια και όσο νωρίτερα είχε αποκτηθεί η δεύτερη γλώσσα, τόσο περισσότερο καθυστερημένη φαινόταν η εγκεφαλική γήρανση. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η συνεχής εναλλαγή ανάμεσα σε διαφορετικές γλώσσες μπορεί να αποτελεί μια μορφή πνευματικής άσκησης, βοηθώντας ενδεχομένως τον εγκέφαλο να διατηρεί καλύτερα τη συνδεσιμότητά του.
Μπορείς να αρχίσεις και τώρα
Το ότι η πρώιμη εκμάθηση συνδέθηκε με μεγαλύτερο όφελος δεν σημαίνει ότι είναι αργά για να μάθεις μια γλώσσα. Αντίθετα, η εκμάθηση μιας νέας γλώσσας σε οποιαδήποτε ηλικία αποτελεί μια σύνθετη πνευματική δραστηριότητα και μπορεί να προσφέρει κοινωνικά και πολιτιστικά οφέλη, εκτός από την πιθανή επίδραση στην υγεία του εγκεφάλου.
Μια σημαντική διευκρίνιση
Η μελέτη δείχνει συσχέτιση και όχι αιτιότητα. Οι ερευνητές έλαβαν υπόψη παράγοντες όπως η ηλικία, το φύλο και η εκπαίδευση, όμως δεν μπορούν να αποκλείσουν άλλες διαφορές στη ζωή των πολυγλωσσικών ανθρώπων. Ίσως, για παράδειγμα, όσοι μιλούν περισσότερες γλώσσες να διαβάζουν περισσότερο, να ταξιδεύουν, να έχουν πιο έντονη κοινωνική ζωή ή να ασχολούνται συχνότερα με άλλες δραστηριότητες που κρατούν τον εγκέφαλο ενεργό. Έτσι, η εκμάθηση μιας νέας γλώσσας δεν είναι ένα «μαγικό» αντίδοτο στη γήρανση. Είναι όμως ένας ακόμη καλός λόγος να κρατάς το μυαλό σου σε εγρήγορση — σε κάθε ηλικία.