Η συνεπιμέλεια δεν είναι μαθηματική εξίσωση και τα παιδιά δεν είναι τρόπαια

Τα παιδιά χρειάζονται γονείς, όχι ίσους λογαριασμούς…

Υπάρχουν κάποιες υποθέσεις που, είτε θέλουμε είτε όχι, ανοίγουν μια πολύ μεγάλη συζήτηση. Και η υπόθεση της Όλγας Κεφαλογιάννη και του Μίνωα Μάτσα αλλά και της Halle Berry και του Olivier Martinez είναι μία από αυτές.

Δεν θα έμπαινα ποτέ στην ουσία της δικαστικής απόφασης. Δεν γνωρίζω όλες τις λεπτομέρειες της οικογενειακής τους ζωής και δεν θεωρώ ότι μπορούμε να κρίνουμε μια τόσο προσωπική υπόθεση που ιδανικά δεν θα έπρεπε καν να βρεθεί στο φως της δημοσιότητας. Δυστυχώς αυτό είναι το τίμημα της αναγνωρισιμότητας των γονέων. Και αυτό επίσης είναι ένα θέμα που κάποια στιγμή θα πρέπει να συζητηθεί. Η ευκολία με την οποία μιλάμε δημόσια και με λεπτομέρειες για την προσωπική οικογενειακή ζωή ανθρώπων που έτυχε να είναι αναγνωρίσιμοι μέσα από τη δουλειά τους και αυτό πρέπει να το πληρώσουν βρισκόμενοι αντιμέτωποι με δημοσιότητα που δε θα επέλεγαν υπό κανονικές συνθήκες. Ειδικά όταν αυτή αφορά ανήλικα παιδιά.

Έχω όμως άποψη ως μαμά για όσα συζητάμε δημόσια με αφορμή τη συνεπιμέλεια και ΟΧΙ την προσωπική ζωή των ανθρώπων. Είτε είναι διάσημοι, είτε όχι.

Όταν τα παιδιά είναι σε πολύ μικρή ηλικία, έχουν πρωτίστως ανάγκη από σταθερότητα, ασφάλεια και ένα περιβάλλον που να τους δημιουργεί την αίσθηση του σπιτιού. Και ναι, θεωρώ ότι σε αυτές τις ηλικίες η παρουσία της μητέρας έχει μια ιδιαίτερη σημασία. Δεν λέω ότι ο πατέρας δεν είναι εξίσου σημαντικός. Λέω ότι δεν είναι όλα τα πράγματα ίδια και δεν μπορούμε να εφαρμόζουμε την ίδια συνταγή σε κάθε οικογένεια.

Η συνεπιμέλεια δεν μπορεί να σημαίνει «μοιράζουμε υποχρεωτικά τον χρόνο στη μέση και όλοι είμαστε ευχαριστημένοι». Τα παιδιά δεν είναι ημερολόγιο για να μοιράζουμε τις ημέρες και τις νύχτες τους με αριθμητική ακρίβεια.

Το να αλλάζει ένα μικρό παιδί συνεχώς σπίτι, δωμάτιο, καθημερινότητα και ρυθμούς, μόνο και μόνο για να αισθάνονται και οι δύο γονείς ότι έχουν ακριβώς τον ίδιο χρόνο μαζί του, εμένα με προβληματίζει. Δεν καταλαβαίνω γιατί η γονεϊκή ισότητα πρέπει να προηγείται της συναισθηματικής σταθερότητας των παιδιών.

Ο χρόνος με τους δύο γονείς είναι πολύτιμος. Αλλά το ζητούμενο δεν είναι να μετράμε ποιος πήρε περισσότερες ημέρες. Είναι να δούμε τι πραγματικά χρειάζεται το κάθε παιδί. Και αυτό δεν είναι απαραίτητα το ίδιο σε όλες τις περιπτώσεις.

Κάθε οικογένεια έχει τη δική της ιστορία. Άλλες συνθήκες, άλλες ισορροπίες, άλλες ανάγκες. Δεν γίνεται να αντιμετωπίζουμε έναν χωρισμό με έτοιμες συνταγές και θεωρίες περί απόλυτης ισότητας.

Και επειδή καλό είναι να λέμε τα πράγματα με το όνομά τους, υπάρχει και μια άλλη πλευρά αυτής της συζήτησης που συχνά αποφεύγουμε. Υπάρχουν περιπτώσεις χωρισμένων μπαμπάδων που εμφανίζονται ξαφνικά να διεκδικούν με πάθος την επιμέλεια ή την ισόχρονη διαμονή των παιδιών, όχι απαραίτητα επειδή αυτό υπαγορεύουν οι πραγματικές ανάγκες τους, αλλά επειδή πίσω από αυτή τη διεκδίκηση υπάρχει και μια οικονομική διάσταση: η διατροφή. Γιατί άλλο πράγμα είναι να θέλεις ουσιαστικά να είσαι παρών στην καθημερινότητα των παιδιών σου και άλλο να χρησιμοποιείς την επιμέλεια ως μέσο για να περιορίσεις ή να αποφύγεις τις οικονομικές σου υποχρεώσεις απέναντι στη μητέρα. Η γονεϊκότητα δεν είναι οικονομικός συμψηφισμός. Και η διατροφή δεν είναι ένα ποσό που καταβάλλεις στην πρώην σύζυγό σου για να την ικανοποιήσεις. Είναι υποχρέωση απέναντι στα ίδια σου τα παιδιά. Όπως, βέβαια, και η οικονομική συνεισφορά πρέπει να κρίνεται με βάση τις πραγματικές ανάγκες των παιδιών και τις οικονομικές δυνατότητες και των δύο γονιών.

Και κάτι ακόμη που θα ήθελα επιτέλους να συζητήσουμε χωρίς ενοχές: ας σταματήσουμε να δαιμονοποιούμε τα δικαστήρια και τους γονείς που καταφεύγουν σε αυτά.

Δεν είναι όλοι οι χωρισμοί συναινετικοί. Δεν μπορούν όλοι οι άνθρωποι να καθίσουν σε ένα τραπέζι, να συζητήσουν ήρεμα και να συμφωνήσουν για το μέλλον των παιδιών τους. Μακάρι να μπορούσαν. Αλλά δεν μπορούν να το καταφέρουν όλοι.

Υπάρχουν συγκρούσεις, υπάρχουν διαφωνίες, υπάρχουν περιπτώσεις όπου ο ένας γονιός θεωρεί ότι πρέπει να διεκδικήσει κάτι διαφορετικό για τα παιδιά του. Και έχει κάθε δικαίωμα να το κάνει.

Αν δεν μπορούμε να λύσουμε τα προβλήματά μας πολιτισμένα και εξωδικαστικά, έχουμε δικαίωμα να τα λύσουμε δικαστικά. Δεν είναι ντροπή. Δεν είναι πόλεμος. Και σίγουρα δεν είναι από μόνο του ένδειξη εγωισμού.

Οι δικαστές δεν είναι τέρατα που θέλουν να καταστρέψουν οικογένειες. Είναι μορφωμένοι και αντικειμενικοί άνθρωποι που καλούνται να πάρουν δύσκολες αποφάσεις για ανθρώπους που δεν μπορούν να συμφωνήσουν ούτε στα αυτονόητα. Μπορεί να διαφωνούμε με μια απόφαση. Μπορεί να θεωρούμε ότι είναι άδικη. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι πρέπει να ενοχοποιούμε όποιον αναζητά δικαστική προστασία.

Και ναι, θεωρώ απολύτως θεμιτό, όταν το κρίνει απαραίτητο το δικαστήριο, να ακούγεται και η γνώμη των παιδιών. Ανάλογα φυσικά με την ηλικία και την ωριμότητά τους. Δεν σημαίνει ότι φορτώνουμε σε ένα παιδί την ευθύνη να επιλέξει ανάμεσα στη μαμά και τον μπαμπά. Είναι τόσο λανθασμένη αντίληψη αυτή. Σημαίνει ότι αναγνωρίζουμε πως έχει και εκείνο φωνή και συναισθήματα που πρέπει να ληφθούν υπόψη.

Κακά τα ψέματα. Κανένας χωρισμός δεν είναι μια ιδανική συνθήκη για παιδιά που προσπαθούν να διαχειριστούν τις αλλαγές και τη μετάβαση που συμβαίνει μέσα τους και γύρω τους. Από το να βλέπουν όμως γονείς να σκοτώνονται και να πλακώνονται καθημερινά είναι προτιμότερο η ελληνική δικαιοσύνη να λαμβάνει τις πιο σωστές αποφάσεις για εκείνα.

Ξέρετε τι με ενοχλεί περισσότερο σε όλη αυτή τη συζήτηση; Ότι κάθε φορά που ένας γονιός διεκδικεί κάτι μέσα από τη Δικαιοσύνη, ξεκινά μια δημόσια επιχείρηση ενοχοποίησής του. Αν είναι η μητέρα, είναι υπερβολική, εγωίστρια, δεν αφήνει τον πατέρα να δει τα παιδιά. Αν είναι ο πατέρας, δεν σέβεται τη μητέρα ή θέλει να την εκδικηθεί.

Φτάνει πια με τις ταμπέλες.

Οι χωρισμένοι γονείς δεν χρειάζονται άλλους δικαστές στα τηλεοπτικά πάνελ, στα social media και στα «φιλικά περιβάλλοντα». Έχουν ήδη αρκετά δύσκολη καθημερινότητα. Και τα παιδιά τους δεν χρειάζονται μια κοινωνία που τους θυμίζει διαρκώς ότι οι γονείς τους απέτυχαν να μείνουν μαζί.

Ένας γάμος μπορεί να τελειώσει. Η οικογένεια, όμως, με την έννοια της ευθύνης απέναντι στα παιδιά, δεν τελειώνει ποτέ. Δυστυχώς. Μακάρι οτιδήποτε τραυματικό να μπορούσε να τελειώσει οριστικά. Όταν όμως αποφασίζεις να κάνεις παιδιά με έναν άνθρωπο τον «παντρεύεσαι» διά βίου.

Και αν κάτι θα έπρεπε να μας απασχολεί πραγματικά, δεν είναι ποιος γονιός κέρδισε και ποιος έχασε μια δικαστική μάχη. Είναι αν τα παιδιά θα μεγαλώσουν με ασφάλεια, αγάπη και όσο το δυνατόν λιγότερες συνέπειες από τη σύγκρουση των μεγάλων.

Γιατί τα παιδιά δεν είναι τρόπαια. Δεν είναι λάφυρα ενός χωρισμού. Και δεν πρέπει να γίνονται το μέσο για να ικανοποιούνται οι ανάγκες, οι ανασφάλειες ή οι εγωισμοί κανενός.

Ούτε της μαμάς, ούτε του μπαμπά.