Ίσες αποστάσεις, αυτή η μάστιγα

Το να μην παίρνεις θέση δεν σε κάνει αντικειμενικό. Απλά σε βολεύει. Και δεν πρέπει να είσαι πολύ περήφανος γι’ αυτό.

Γιατί την βολή πολλοί αγάπησαν, τον βολεμένο όμως κανένας.

Οι ίσες αποστάσεις είναι ένας από τους πιο εύκολους τρόπους να μείνεις αμέτοχος στις ανθρώπινες σχέσεις. Να μη δυσαρεστήσεις κανέναν, να μη χαλάσεις τις παρέες σου, να μην εκτεθείς, να συνεχίσεις τη ζωή σου σαν να μη συμβαίνει τίποτα. Να είσαι καλά με όλους. Ακόμη κι όταν ξέρεις ότι κάποιος από αυτούς αδικείται.

Οι ίσες αποστάσεις όσο σκατά είναι στις προσωπικές και φιλικές σχέσεις, άλλο τόσο σκατά είναι στην τηλεόραση για εμάς τους τηλεοπτικούς. Καλείσαι να διατυπώσεις μια άποψη, να κρίνεις μια δήλωση, μια στάση, ένα γεγονός. Αν δεν πάρεις θέση, πήγαινε καλύτερα στο σπίτι σου ή ξεκίνα το πλέξιμο. Καλύτερα να σιωπήσεις αν δεν έχεις ή δε θέλεις τίποτα να πεις, παρά να θες να τους ευχαριστήσεις όλους και να τους κοροϊδεύεις μέσα στα μούτρα τους.

Το εύκολο να να πεις «δεν ανακατεύομαι»,«δεν παίρνω θέση». Το δύσκολο είναι να κοιτάξεις έναν άνθρωπο στα μάτια και να του πεις ότι αυτό που κάνει είναι λάθος. Ακόμη δυσκολότερο είναι να το κάνεις όταν ξέρεις ότι μπορεί να χάσεις κάτι από αυτόν.

Μόνο που η φιλία δεν είναι δημόσιες σχέσεις. Δεν είναι να κρατάς ανοιχτές πόρτες προς όλες τις κατευθύνσεις, για να μη χάσεις κανέναν.

Η φιλία φαίνεται όταν η στήριξη έχει κόστος. Όταν πρέπει να διαλέξεις αν θα σταθείς δίπλα σε έναν άνθρωπο ή αν θα προστατεύσεις τη δική σου ησυχία.

Ας μην κοροϊδευόμαστε. Όταν δύο άνθρωποι χωρίζουν, όταν μια οικογένεια διαλύεται ή όταν μια σχέση φτάνει στο τέλος της, ο καθένας μπορεί να παρουσιάζει τη δική του εκδοχή. Δεν είναι δουλειά κανενός να γίνει δικαστής. Ούτε οφείλουμε να πιστεύουμε ό,τι μας λένε χωρίς να σκεφτούμε.

Όταν ένας φίλος σου ή ένας συνάδελφός σου αδικείται κατάφορα, αν δεν το πεις, αν δεν τον υποστηρίξεις, αν δεν το καταδείξεις, είσαι συνένοχος και βολεψάκιας.

Υπάρχει μια τεράστια διαφορά ανάμεσα στο «δεν ξέρω τι έχει συμβεί» και στο «ξέρω, αλλά δεν θέλω να μπλέξω».

Πολλές φορές αυτοί που επιμένουν να κρατούν ίσες αποστάσεις είναι οι ίδιοι άνθρωποι με τους οποίους έχεις μοιραστεί χρόνια, χαρές, λύπες, μυστικά, τραπέζια, διακοπές, ολόκληρα κομμάτια της ζωής σου.

Και ξαφνικά, όταν τα πράγματα δυσκολεύουν, ανακαλύπτουν την αντικειμενικότητα. Ξαφνικά, δεν ξέρουν. Δεν είδαν. Δεν άκουσαν. Δεν μπορούν να κρίνουν. Δεν θέλουν να πάρουν θέση.

Δεν ζητάω από κανέναν να γίνει στρατιώτης μου. Δεν ζητάω τυφλή πίστη, ούτε να δικαιολογούν τα λάθη μου επειδή κάποιοι με αγαπούν. Οι φίλοι δεν είναι υποχρεωμένοι να συμφωνούν μαζί μας σε όλα. Ούτε η αγάπη σημαίνει ότι χάνουμε την κρίση μας. Δεν γίνεται όμως να απαιτείς να σε θεωρούν φίλο όταν εσύ επιλέγεις να μην είσαι πουθενά, κάθε φορά που η παρουσία σου θα μπορούσε να κάνει τη διαφορά.

Γιατί μερικές φορές δεν χρειάζεται καν να μιλήσεις. Αρκεί να είσαι εκεί. Να μη συμμετέχεις στο κουτσομπολιό. Να μην αναπαράγεις όσα ακούς. Να μην επιτρέπεις να διασύρεται ένας άνθρωπος μπροστά σου. Αυτό δεν είναι στρατόπεδο. Είναι στοιχειώδης αξιοπρέπεια και εντιμότητα απέναντι στον φίλο σου και κυρίως απέναντι στον εαυτό σου.

Χρειάζεται γενναιότητα για να πάρεις θέση. Από πότε το να μην ενοχλήσουμε κανέναν έγινε σημαντικότερο από το να είμαστε εντάξει με τη συνείδησή μας;

Έχω μάθει να μπαίνω στη φωτιά για τους ανθρώπους που αγαπώ. Να εκτίθεμαι, να παίρνω θέση, να υπερασπίζομαι αυτό που θεωρώ σωστό, ακόμη κι αν ξέρω ότι μπορεί να μου κοστίσει. Δεν κάθομαι να υπολογίσω τι θα χάσω προτού σταθώ δίπλα σε έναν άνθρωπο που έχει σημασία για μένα. Και δεν περιμένω να δω προς τα πού φυσάει ο άνεμος για να αποφασίσω τι πιστεύω.

Γιατί, για μένα, εκεί μετριέται ο χαρακτήρας. Όχι στις διακηρύξεις αγάπης και στις φωτογραφίες στο Instagram. Αλλά στη δύσκολη ώρα. Όταν δεν σε συμφέρει να είσαι δίπλα στον άλλον και παρ’ όλα αυτά επιλέγεις να είσαι.

Και σε κάποιες περιπτώσεις, ναι, δεν υπάρχουν γκρίζες ζώνες. Υπάρχει το άσπρο και το μαύρο. Υπάρχει αυτό που θεωρείς σωστό και αυτό που θεωρείς λάθος. Υπάρχει η στιγμή που πρέπει να αποφασίσεις με ποια πλευρά της ιστορίας θέλεις να είσαι. Όχι επειδή πρέπει να μισήσεις την άλλη πλευρά, αλλά επειδή δεν γίνεται να έχεις αξίες μόνο όταν δεν σου κοστίζουν τίποτα.

Στο τέλος, οι άνθρωποι δεν πληγώνονται μόνο από εκείνους που τους κάνουν κακό. Πληγώνονται και από εκείνους που περίμεναν να σταθούν δίπλα τους και δεν το έκαναν. Από εκείνους που ήξεραν, αλλά σιώπησαν. Που έβλεπαν, αλλά απομακρύνθηκαν. Που δήλωναν φίλοι, αλλά όταν ήρθε η ώρα να το αποδείξουν, προτίμησαν να μην πάρουν θέση.

Και ίσως αυτή να είναι η μεγαλύτερη απογοήτευση: να ανακαλύπτεις ότι κάποιοι άνθρωποι ήταν δίπλα σου όσο δεν χρειαζόταν να μη ρισκάρουν τίποτα για σένα.

Μάνο, Σοφία, Άννα, Χάρις, Χριστίνα, Δήμητρα, Νίκο…

Σας ευχαριστώ που μου θυμίζετε καθημερινά τι θα πει «φίλος».

Όχι στα λόγια. Ούτε στα εύκολα. Αλλά στα δύσκολα. Σταθερά και ακλόνητα.