Αν είχα να δώσω μόνο μία συμβουλή…

Καλημέρα φίλες μου!

Δεν είμαι από τους ανθρώπους που δίνουν συμβουλές. Και όσο μεγαλώνω, τόσο περισσότερο αποφεύγω να το κάνω. Όχι επειδή δεν έχω άποψη. Κάθε άλλο! Οι φίλες μου μπορούν να σας επιβεβαιώσουν ότι μπορούμε να συζητάμε το ίδιο θέμα για ώρες, να το αναλύουμε από κάθε πιθανή πλευρά και, εκεί που νομίζουμε ότι καταλήξαμε κάπου, να ξεκινάμε πάλι από την αρχή.

Αλλά η ζωή του καθενός είναι διαφορετική. Και θεωρώ λίγο επικίνδυνο να πιστεύουμε ότι γνωρίζουμε τι πρέπει να κάνει κάποιος άλλος, όταν δεν είμαστε εμείς εκείνοι που θα ζήσουμε με τις συνέπειες των αποφάσεών του.

Παρόλα αυτά, αν μια νεότερη γυναίκα με ρωτούσε σήμερα ποια είναι η σημαντικότερη συμβουλή που θα της έδινα, νομίζω ότι θα είχα μια πολύ συγκεκριμένη απάντηση.

Να προσπαθήσεις να μη βρεθείς ποτέ σε μια θέση όπου εξαρτάσαι ολοκληρωτικά από έναν άλλον άνθρωπο. Ούτε οικονομικά ούτε συναισθηματικά.

Και πριν παρεξηγηθώ, δεν εννοώ να μη στηρίζεσαι στους ανθρώπους σου. Δεν εννοώ να μη δέχεσαι βοήθεια, να μη χρειάζεσαι αγάπη ή να αντιμετωπίζεις κάθε σχέση σαν μια πιθανή απειλή για την ανεξαρτησία σου.

Άλλωστε, τι νόημα θα είχαν οι σχέσεις μας αν δεν μπορούσαμε να ακουμπήσουμε ο ένας στον άλλον;

Εννοώ κάτι πολύ διαφορετικό.

Να μη φτάσεις στο σημείο όπου η παρουσία ενός ανθρώπου δεν είναι απλώς σημαντική για την ευτυχία σου, αλλά απαραίτητη για να μπορείς να λειτουργήσεις. Να μην εξαρτάται η αυτοεκτίμησή σου από τη γνώμη του, η ηρεμία σου από τη διάθεσή του ή η δυνατότητά σου να πάρεις μια απόφαση από το αν εκείνος συμφωνεί.

Και κυρίως, να μη βρεθείς στη θέση να παραμένεις κάπου όχι επειδή το επιλέγεις, αλλά επειδή πιστεύεις ότι δεν μπορείς να φύγεις.

Η οικονομική ανεξαρτησία δεν είναι πολυτέλεια

Θα ξεκινήσω από το οικονομικό κομμάτι, γιατί ειδικά για τις γυναίκες θεωρώ ότι είναι ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα.

Μεγαλώσαμε ακούγοντας πολλές διαφορετικές εκδοχές για το τι σημαίνει μια επιτυχημένη σχέση. Κάποιες φορές, μάλιστα, η οικονομική δυνατότητα ενός άντρα να φροντίζει τη σύντροφό του παρουσιαζόταν σχεδόν ως η απόλυτη απόδειξη αγάπης.

Και δεν βρίσκω τίποτα κακό στο να θέλει κάποιος να προσφέρει στον άνθρωπό του. Ούτε πιστεύω ότι ένα ζευγάρι πρέπει να μοιράζει υποχρεωτικά τα πάντα στη μέση για να θεωρείται ισότιμο.

Οι σχέσεις δεν είναι λογιστικά φύλλα.

Υπάρχουν περίοδοι που ο ένας κερδίζει περισσότερα, άλλες που ο άλλος χρειάζεται βοήθεια. Υπάρχουν γυναίκες που επιλέγουν να μείνουν στο σπίτι για να μεγαλώσουν τα παιδιά τους, ζευγάρια που οργανώνουν από κοινού τα οικονομικά τους και άνθρωποι που στηρίζουν ο ένας τον άλλον για χρόνια.

Τίποτα από αυτά δεν σημαίνει αυτομάτως εξάρτηση ή ανισότητα.

Αλλά υπάρχει μια ερώτηση που θεωρώ πολύ σημαντική.

Αν αύριο άλλαζαν τα πράγματα, θα είχες πραγματικά επιλογές;

Όχι επειδή πρέπει να περιμένεις ότι μια σχέση θα τελειώσει. Ούτε επειδή πρέπει να ζεις με την καχυποψία ότι ο άνθρωπός σου κάποια στιγμή θα σε απογοητεύσει.

Αλλά επειδή η ζωή αλλάζει. Οι σχέσεις αλλάζουν. Οι οικονομικές συνθήκες αλλάζουν. Μπορεί να υπάρξει ένας χωρισμός, μια ασθένεια, μια απώλεια εργασίας ή ένα γεγονός που κανείς δεν είχε προβλέψει.

Και τότε η οικονομική ανεξαρτησία παύει να είναι μια ωραία θεωρία περί αυτονομίας. Γίνεται η δυνατότητα να συνεχίσεις τη ζωή σου.

Μέσα από ιστορίες γυναικών που έχω ακούσει όλα αυτά τα χρόνια, έχω συνειδητοποιήσει πόσο συχνά το οικονομικό ζήτημα επηρεάζει αποφάσεις που εκ πρώτης όψεως μοιάζουν καθαρά συναισθηματικές.

Μια γυναίκα μπορεί να μην είναι ευτυχισμένη στη σχέση της, αλλά να μην έχει δικό της εισόδημα. Να έχει μείνει χρόνια εκτός εργασίας. Να μην ξέρει από πού να ξεκινήσει. Να έχει παιδιά και να φοβάται ότι δεν θα μπορέσει να καλύψει τις ανάγκες τους.

Και ξαφνικά, το ερώτημα «θέλω να είμαι εδώ;» αντικαθίσταται από το «μπορώ να φύγω;».

Πόσο διαφορετικά είναι αυτά τα δύο ερωτήματα!

Δεν θέλω φυσικά να παρουσιάσω την οικονομική ανεξαρτησία σαν κάτι εύκολο ή αυτονόητο. Δεν έχουν όλες οι γυναίκες τις ίδιες ευκαιρίες, τις ίδιες οικογενειακές συνθήκες ή την ίδια δυνατότητα να εργαστούν. Και η φροντίδα ενός σπιτιού και των παιδιών είναι πραγματική εργασία, ακόμη κι όταν δεν συνοδεύεται από μισθό.

Γι’ αυτό και δεν θα έλεγα ποτέ σε μια γυναίκα που εξαρτάται οικονομικά από τον σύντροφό της ότι απλώς έκανε λάθος επιλογές.

Θα έλεγα όμως σε μια νεότερη γυναίκα, που βρίσκεται ακόμη στην αρχή της ζωής της, να προσπαθήσει να αποκτήσει κάτι δικό της. Μια δουλειά, μια επαγγελματική δεξιότητα, μια οικονομική βάση. Να γνωρίζει τα οικονομικά της, να συμμετέχει στις αποφάσεις που την αφορούν και να μην εγκαταλείπει εντελώς τη δυνατότητα να εργαστεί ξανά, αν οι συνθήκες το επιτρέπουν.

Όχι για να αποδείξει σε κάποιον ότι δεν τον χρειάζεται.

Αλλά για να μπορεί να επιλέγει ελεύθερα ότι θέλει να είναι μαζί του.

Και με τη συναισθηματική εξάρτηση τι γίνεται;

Εδώ, νομίζω, τα πράγματα γίνονται πιο περίπλοκα.

Γιατί είναι πολύ πιο εύκολο να αναγνωρίσεις ότι εξαρτάσαι οικονομικά από κάποιον παρά ότι έχεις αρχίσει να εξαρτάσαι συναισθηματικά.

Και δεν μιλάω για τον έρωτα. Ούτε για εκείνη την υπέροχη περίοδο που θέλεις να είσαι συνέχεια με έναν άνθρωπο, που σου λείπει, που ανυπομονείς να τον δεις και που ένα μήνυμά του μπορεί να σου φτιάξει ολόκληρη την ημέρα.

Αυτά είναι από τα ωραιότερα πράγματα της ζωής!

Μιλάω για τη στιγμή που αρχίζεις να χάνεις τον εαυτό σου μέσα στη σχέση.

Όταν η διάθεσή σου καθορίζεται αποκλειστικά από το πώς σου συμπεριφέρεται ο άλλος. Όταν εγκαταλείπεις πράγματα που αγαπούσες, απομακρύνεσαι από φίλους, σταματάς να κάνεις σχέδια που δεν τον περιλαμβάνουν. Όταν φοβάσαι τόσο πολύ την πιθανότητα να τον χάσεις, ώστε αρχίζεις σιγά σιγά να χάνεις εσένα.

Και αυτό δεν συμβαίνει απαραίτητα επειδή ο σύντροφός σου είναι κακός άνθρωπος.

Μπορεί να συμβεί ακόμη και σε μια σχέση με πραγματική αγάπη. Μερικές φορές, χωρίς κανείς να το επιδιώκει, δύο άνθρωποι συνηθίζουν τόσο πολύ να λειτουργούν ως μία μονάδα, που ξεχνούν ότι παραμένουν δύο ξεχωριστές προσωπικότητες.

Από την άλλη, υπάρχουν και σχέσεις στις οποίες η ανάγκη του ενός για επιβεβαίωση συναντά την ανάγκη του άλλου να έχει τον έλεγχο. Εκεί τα πράγματα μπορούν να γίνουν πολύ πιο δύσκολα.

Και έχω την εντύπωση ότι αρκετές φορές μπερδεύουμε την ένταση με το βάθος των συναισθημάτων.

Θεωρούμε ότι όσο περισσότερο υποφέρουμε στην ιδέα ότι μπορεί να χάσουμε κάποιον, τόσο περισσότερο τον αγαπάμε.

Αλλά είναι πράγματι έτσι;

Δεν είμαι ψυχολόγος και δεν θα επιχειρήσω να εξηγήσω γιατί συμβαίνει αυτό. Μπορώ μόνο να πω ότι, παρατηρώντας σχέσεις και ακούγοντας ιστορίες όλα αυτά τα χρόνια, έχω καταλήξει να πιστεύω πως η αγάπη δεν χρειάζεται να συνοδεύεται από την απώλεια της προσωπικής μας ισορροπίας για να είναι αληθινή.

Μπορείς να αγαπάς βαθιά και ταυτόχρονα να έχεις τη δική σου ζωή.

Να έχεις φίλους, ενδιαφέροντα, προσωπικές φιλοδοξίες, χρόνο με τον εαυτό σου. Να διαφωνείς. Να μη χρειάζεται να ζητάς συνεχώς επιβεβαίωση ότι αξίζεις.

Και να ξέρεις ότι, αν κάποτε μια σχέση τελειώσει, θα στενοχωρηθείς, μπορεί να πονέσεις πολύ, αλλά δεν θα πάψει να υπάρχει ο κόσμος σου.

Δεν είναι μόνο οι ερωτικές σχέσεις

Η εξάρτηση, βέβαια, δεν περιορίζεται στον σύντροφό μας.

Μπορεί να υπάρχει σε μια φιλία, όταν φοβόμαστε να εκφράσουμε τη γνώμη μας για να μη χάσουμε την αποδοχή του άλλου. Μπορεί να υπάρχει στην εργασία, όταν έχουμε ταυτίσει τόσο πολύ την προσωπική μας αξία με την επαγγελματική αναγνώριση, ώστε μια αποτυχία μάς κάνει να αμφισβητούμε συνολικά τον εαυτό μας.

Και φυσικά, μπορεί να υπάρχει και μέσα στην οικογένεια.

Εδώ όμως θα έκανα μια σημαντική διάκριση.

Η σχέση με τους γονείς μας δεν είναι ίδια με μια ερωτική σχέση. Είναι ένας δεσμός που ξεκινά από τη γέννησή μας, με εντελώς διαφορετικές ανάγκες, ευθύνες και συναισθηματικές συνδέσεις.

Υπάρχουν γονείς που, από αγάπη και αγωνία, συνεχίζουν να λύνουν όλα τα προβλήματα των παιδιών τους ακόμη κι όταν εκείνα έχουν μεγαλώσει. Και υπάρχουν ενήλικα παιδιά που έχουν συνηθίσει τόσο πολύ αυτή την προστασία, ώστε δυσκολεύονται να εμπιστευτούν τις δικές τους αποφάσεις.

Δεν θεωρώ ότι η βοήθεια των γονιών είναι κάτι κακό. Το αντίθετο. Είμαι από τους ανθρώπους που είχαν την τύχη να μεγαλώσουν με γονείς που μπορούσαν να τους στηρίξουν.

Απλώς πιστεύω ότι ένας από τους ωραιότερους στόχους της γονεϊκής αγάπης είναι να βοηθήσει ένα παιδί να αποκτήσει, μεγαλώνοντας, την αυτοπεποίθηση ότι μπορεί να τα καταφέρει και μόνο του.

Όχι να μη χρειάζεται ποτέ τους γονείς του. Αλλά να μη φοβάται να ζήσει τη δική του ζωή.

Να σε χρειάζομαι ή να σε επιλέγω;

Όσο μεγαλώνω, τόσο περισσότερο πιστεύω ότι η ανεξαρτησία δεν είναι το αντίθετο της αγάπης.

Δεν σημαίνει να είσαι απόμακρος, να μην εμπιστεύεσαι κανέναν ή να προσπαθείς να αποδείξεις διαρκώς πόσο δυνατός είσαι.

Δεν υπάρχει τίποτα κακό στο να πεις «σε χρειάζομαι» σε μια δύσκολη στιγμή. Ούτε είναι αδυναμία να ζητήσεις βοήθεια.

Το ζήτημα είναι να μη μετατραπεί αυτή η ανάγκη σε μια μόνιμη συνθήκη όπου ο άλλος αποφασίζει, άμεσα ή έμμεσα, για ολόκληρη τη ζωή σου.

Και ξέρετε κάτι; Δεν πιστεύω ότι η ανεξαρτησία μάς κάνει λιγότερο τρυφερούς ή λιγότερο δοτικούς.

Ίσως, τελικά, να μας επιτρέπει να αγαπάμε πιο ελεύθερα.

Γιατί όταν δεν εξαρτάσαι ολοκληρωτικά από κάποιον, δεν χρειάζεται να συμφωνείς μαζί του από φόβο. Δεν χρειάζεται να ανέχεσαι τα πάντα για να διατηρήσεις την ασφάλειά σου. Δεν χρειάζεται να εγκαταλείψεις όσα είσαι για να κρατήσεις μια σχέση.

Μπορείς να είσαι εκεί επειδή πραγματικά το θέλεις.

Στα 43 μου, δεν έχω την ψευδαίσθηση ότι γνωρίζω πώς πρέπει να ζουν οι άλλοι. Έχω όμως ακούσει αρκετές ιστορίες και έχω δει αρκετές διαφορετικές εκδοχές της ζωής ώστε να εκτιμώ όλο και περισσότερο την ελευθερία των προσωπικών επιλογών.

Και αν επέστρεφα στην αρχική ερώτηση, στη μία και μοναδική συμβουλή που θα έδινα σε μια νεότερη γυναίκα, θα κατέληγα μάλλον στο εξής:

Φρόντισε να χτίσεις μια ζωή που να μπορεί να σταθεί και στα δικά της πόδια. Οικονομικά, συναισθηματικά, προσωπικά. Όχι επειδή οι άνθρωποι θα σε εγκαταλείψουν. Αλλά επειδή κανένας άνθρωπος δεν πρέπει να είναι υπεύθυνος για ολόκληρη την ύπαρξή σου.

Και αν έχεις την τύχη να βρεις έναν άνθρωπο με τον οποίο θέλεις να μοιραστείς αυτή τη ζωή, ακόμη καλύτερα.

Αρκεί να θυμάσαι ότι το πιο όμορφο «μαζί» είναι εκείνο στο οποίο κανείς δεν χρειάζεται να χάσει τον εαυτό του για να το διατηρήσει.