Ιστορική νίκη – Η Κολομβία βάζει τέλος στον ακρωτηριασμό των γυναικείων γεννητικών οργάνων
Υπάρχουν στιγμές που μια πολιτική απόφαση ξεπερνά τα όρια της νομοθεσίας και γίνεται σύμβολο αξιοπρέπειας και προστασίας. Μία τέτοια στιγμή έζησε η Κολομβία, όταν η Γερουσία ενέκρινε ομόφωνα το νομοσχέδιο 440, απαγορεύοντας επίσημα τον ακρωτηριασμό γυναικείων γεννητικών οργάνων (FGM). Με αυτή την κίνηση, η χώρα γίνεται η πρώτη στη Λατινική Αμερική που θεσπίζει εθνικό πλαίσιο για την εξάλειψη της πρακτικής. Το νομοσχέδιο «Girls Without Mutilation» αναμένει πλέον την τελική έγκριση του προέδρου Gustavo Petro.
Τι είναι ο FGM
Ο ακρωτηριασμός γυναικείων γεννητικών οργάνων περιλαμβάνει τη μερική ή ολική αφαίρεση εξωτερικών γεννητικών οργάνων χωρίς ιατρικό λόγο και αναγνωρίζεται από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας ως παραβίαση ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Παγκοσμίως, εκτιμάται ότι περίπου 230 εκατομμύρια γυναίκες και κορίτσια έχουν υποστεί κάποια μορφή της πρακτικής.
Η σιωπή πίσω από το πρόβλημα
Στην Κολομβία, η πρακτική καταγράφεται κυρίως σε απομακρυσμένες κοινότητες των ιθαγενών Embera, στις περιοχές Chocó και Risaralda. Το 2007, ο θάνατος δύο κοριτσιών από επιπλοκές έφερε για πρώτη φορά το ζήτημα στο φως. Από τότε, ο αγώνας για την αντιμετώπισή του έχει αναδείξει ένα βαθύτερο πρόβλημα: τη σιωπή.
Μεταξύ Ιανουαρίου 2024 και Μαρτίου 2026 καταγράφηκαν 98 περιστατικά, με το 70% να αφορά βρέφη κάτω του ενός έτους, ενώ οι ειδικοί εκτιμούν ότι ο πραγματικός αριθμός είναι σημαντικά υψηλότερος λόγω υποκαταγραφής.
Οι γυναίκες που «έσπασαν» τη σιωπή
Πίσω από αυτή τη νίκη βρίσκονται γυναίκες που τόλμησαν να αμφισβητήσουν μια βαθιά ριζωμένη πρακτική μέσα στις ίδιες τους τις κοινότητες. Η Claudia Quiragama, ηγέτιδα των Embera, περιγράφει τη σιωπή που κάλυπτε το ζήτημα για χρόνια: «Παλαιότερα, πολλά κορίτσια έχαναν τη ζωή τους. Ωστόσο, οι μητέρες τους δεν αποκάλυπταν ότι ο θάνατός τους συνδεόταν με τον ακρωτηριασμό. Αντίθετα, έλεγαν ότι οφειλόταν σε κάποια ασθένεια».
Μαζί με τη μαία Sebastiana Pepe Batesa, που εδώ και πάνω από δέκα χρόνια εργάζεται για την ενημέρωση των κοινοτήτων, βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή μιας δύσκολης αλλαγής. «Στην αρχή, όταν ξεκίνησα να ασχολούμαι με αυτό, ήταν ένας δύσκολος αγώνας», είχε δηλώσει.
Μου έλεγαν ότι αυτό δεν πρέπει να συμβεί, ότι είναι παραβίαση των πολιτισμικών μας δικαιωμάτων.
Παρά τις αντιδράσεις, η ίδια επέμεινε στον διάλογο. «Αφού άκουσαν όλα τα δεδομένα, τελικά άλλαξαν γνώμη», σημείωσε, υπογραμμίζοντας πως η αλλαγή ήρθε μέσα από ενημέρωση και όχι σύγκρουση.
Μια διαφορετική προσέγγιση
Η νέα νομοθεσία δεν βασίζεται μόνο στην απαγόρευση, αλλά και στην πρόληψη. Δίνει έμφαση στην ενημέρωση, την εκπαίδευση και την καλύτερη καταγραφή των περιστατικών, ενώ η Κολομβία έχει 12 μήνες για να διαμορφώσει μια εθνική στρατηγική εξάλειψης της πρακτικής.
Ένα μήνυμα που ξεπερνά τα σύνορα
Η απόφαση της Κολομβίας δεν αφορά μόνο μια χώρα, αλλά κάθε κοινωνία που προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην παράδοση και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Και κυρίως στέλνει ένα ξεκάθαρο μήνυμα: καμία παράδοση δεν μπορεί να είναι πιο σημαντική από την υγεία, την ασφάλεια και την αξιοπρέπεια ενός κοριτσιού.