Νότια Αφρική: 4 εκατομμύρια κορίτσια χρησιμοποιούν εφημερίδες αντί για προϊόντα περιόδου – Για πόσο ακόμα θα παραμένει αόρατο το period poverty;
Όταν μια σερβιέτα γίνεται είδος πολυτελείας, το πρόβλημα δεν είναι η περίοδος, αλλά η κοινωνία. Σε μια εποχή όπου συζητάμε για την ισότητα των φύλων, την ενδυνάμωση των γυναικών και το δικαίωμα στην εκπαίδευση, η πραγματικότητα για εκατομμύρια κορίτσια στη Νότια Αφρική παραμένει σοκαριστική: περισσότερες από 4 εκατομμύρια μαθήτριες αναγκάζονται να χρησιμοποιούν εφημερίδες ως προϊόντα περιόδου, επειδή δεν μπορούν να αγοράσουν σερβιέτες ή άλλα βασικά είδη εμμηνορροϊκής υγιεινής. Και αν αυτό ακούγεται αδιανόητο, είναι επειδή το πρόβλημα της πρόσβασης σε προϊόντα περιόδου εξακολουθεί να παραμένει αόρατο για όσους δεν το βιώνουν.
Η καμπάνια που «λέκιασε» τις σελίδες των εφημερίδων
Για να φέρει στο προσκήνιο αυτή τη σκληρή πραγματικότητα, η Menstruation Foundation South Africa, σε συνεργασία με το διαφημιστικό agency Joe Public και τον όμιλο Independent Media, δημιούργησε μια καμπάνια που δεν μπορούσε να περάσει απαρατήρητη.
Οι αναγνώστες που ανοίγουν την εφημερίδα τους βλέπουν στις σελίδες της κάτι που μοιάζει με λεκέ εμμηνορροϊκού αίματος να έχει διαπεράσει το χαρτί. Ο «λεκές» συνεχίζεται από το πρωτοσέλιδο στις επόμενες σελίδες, δημιουργώντας μια έντονη οπτική εμπειρία που προκαλεί αμηχανία, ερωτήματα και, κυρίως, προβληματισμό.
Το μήνυμα είναι ξεκάθαρο: όταν εκατομμύρια κορίτσια χρησιμοποιούν εφημερίδες κατά τη διάρκεια της περιόδου τους, η κοινωνία δεν μπορεί να συνεχίζει να κάνει ότι δεν βλέπει.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Μάλιστα, στην τελευταία σελίδα της εφημερίδας αναγράφεται:
Μια εφημερίδα μπορεί να απορροφήσει το αίμα, αλλά όχι τη ντροπή.
Όταν η περίοδος γίνεται εμπόδιο στην εκπαίδευση
Για πολλές γυναίκες στον δυτικό κόσμο, η αγορά μιας συσκευασίας σερβιετών θεωρείται αυτονόητη. Για εκατομμύρια μαθήτριες όμως, η περίοδος μετατρέπεται σε λόγο απουσίας από το σχολείο. Χωρίς πρόσβαση σε ασφαλή προϊόντα υγιεινής, πολλά κορίτσια αναγκάζονται να μένουν στο σπίτι τις ημέρες της εμμήνου ρύσης. Άλλα χρησιμοποιούν εφημερίδες, χαρτόνια, παλιά υφάσματα ή οποιοδήποτε υλικό μπορούν να βρουν. Η έλλειψη κατάλληλης προστασίας δεν επηρεάζει μόνο την υγεία και την αξιοπρέπειά τους, αλλά και την εκπαιδευτική τους πορεία.
Η έλλειψη προϊόντων υγιεινής δεν αφορά μόνο την περίοδο. Αφορά τις χαμένες ώρες μάθησης, τις χαμένες ευκαιρίες και τις ανισότητες που διαιωνίζονται.
Ένα κοινωνικό πρόβλημα που πολλοί προτιμούν να αγνοούν
Παρά τις προόδους που έχουν γίνει στη δημόσια συζήτηση γύρω από την έμμηνο ρύση, η περίοδος εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται ως ταμπού σε πολλές κοινωνίες. Οι κυβερνήσεις συχνά αντιμετωπίζουν τα προϊόντα περιόδου ως ατομική ευθύνη και όχι ως βασική ανάγκη. Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι ότι κανένα κορίτσι δεν επιλέγει να έχει περίοδο και καμία γυναίκα δεν θα έπρεπε να στερείται την πρόσβαση σε βασικά προϊόντα υγιεινής λόγω οικονομικών δυσκολιών.
Η καμπάνια της Νότιας Αφρικής πέτυχε ακριβώς αυτό: να αναγκάσει το κοινό να κοιτάξει κατάματα μια πραγματικότητα που συνήθως κρύβεται.
Η Σκωτία ανοίγει τον δρόμο
Ενώ σε πολλές χώρες η κρίση της εμμηνορροϊκής υγιεινής παραμένει εκτεταμένη, η Σκωτία έχει ήδη κάνει ένα ιστορικό βήμα. Το 2022 έγινε η πρώτη χώρα στον κόσμο που εξασφάλισε δωρεάν πρόσβαση σε προϊόντα περιόδου για όλες τις γυναίκες και τα κορίτσια.
Η πρωτοβουλία αυτή αναγνώρισε κάτι αυτονόητο: ότι τα προϊόντα περιόδου δεν είναι είδη πολυτελείας, αλλά βασικά αγαθά. Όπως κανείς δεν θα έπρεπε να πληρώνει υπέρογκα ποσά για να έχει πρόσβαση σε καθαρό νερό ή σαπούνι, έτσι και η εμμηνορροϊκή υγιεινή αποτελεί θεμελιώδες δικαίωμα. Η Σκωτία δεν έλυσε απλώς ένα πρακτικό πρόβλημα. Έστειλε ένα ισχυρό πολιτικό και κοινωνικό μήνυμα που θα έπρεπε να αποτελέσει παράδειγμα για ολόκληρο τον κόσμο.
Η αξιοπρέπεια δεν μπορεί να είναι προνόμιο
Η εικόνα μιας εφημερίδας λερωμένης με αίμα είναι σκόπιμα άβολη. Όμως ακόμη πιο άβολη θα έπρεπε να είναι η σκέψη ότι εκατομμύρια κορίτσια εξακολουθούν να χρησιμοποιούν αυτή την ίδια εφημερίδα ως μέσο προστασίας κατά τη διάρκεια της περιόδου τους. Η έλλειψη βασικών ειδών εμμηνορροϊκής φροντίδας δεν αποτελεί ένα «γυναικείο θέμα». Είναι ζήτημα δημόσιας υγείας, εκπαίδευσης, κοινωνικής δικαιοσύνης και ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Κι όσο εκατομμύρια κορίτσια αναγκάζονται να επιλέγουν ανάμεσα στην αξιοπρέπεια και την επιβίωση, οι κοινωνίες μας δεν μπορούν να ισχυρίζονται ότι έχουν πετύχει την ισότητα που διακηρύσσουν.
Η καμπάνια της Νότιας Αφρικής μάς υπενθυμίζει ότι η περίοδος είναι φυσική. Η κρίση της, όμως, είναι πολιτική επιλογή. Κι αυτό μπορεί —και πρέπει— να αλλάξει.