Πίσω από τη στολή, ποιος κρύβεται τελικά;
Κάποτε μας μάθαιναν πως, αν χαθούμε, αν φοβηθούμε, αν κινδυνεύσουμε, πρέπει να αναζητήσουμε έναν αστυνομικό. Έναν άνθρωπο με μπλε στολή. Εκείνον που θα μας προστατεύσει.
Σήμερα αναρωτιέμαι: Θα έλεγα το ίδιο στην κόρη μου;
Οι εικόνες που δημοσιοποιήθηκαν μετά την πορεία για την 53η επέτειο του Πολυτεχνείου γεννούν ένα βαθύ, ανησυχητικό ερώτημα. Ποιοι είναι τελικά οι άνθρωποι στους οποίους εμπιστευόμαστε την ασφάλειά μας;
Βίντεο που κυκλοφόρησε στο διαδίκτυο εμφανίζει αστυνομικό να χτυπά γυναίκα στο κεφάλι. Για το περιστατικό έχει ανακοινωθεί ποινική και πειθαρχική διερεύνηση, ενώ η ΕΛ.ΑΣ. έχει κινήσει τη διαδικασία μετακίνησης αστυνομικού από την υπηρεσία του και εξετάζει το ενδεχόμενο διαθεσιμότητάς του.
View this post on Instagram
Και δεν είναι οι μοναδικές εικόνες που προκαλούν προβληματισμό. Άλλα δημοσιευμένα πλάνα καταγράφουν αστυνομικές επεμβάσεις, χρήση χημικών και προσαγωγές, εγείροντας ερωτήματα για την αναγκαιότητα και την αναλογικότητα της βίας που ασκήθηκε.
Ασφαλώς, υπήρξαν επεισόδια, επιθέσεις εναντίον αστυνομικών και τραυματισμοί. Κανείς δεν δικαιούται να αποσιωπά αυτά τα γεγονότα.
Αλλά από πότε η παραβατική συμπεριφορά ορισμένων αποτελεί δικαιολογία για την ενδεχόμενη κακοποίηση άλλων;
Και, κυρίως, πότε η εξουσία που παραχωρεί η κοινωνία για την προστασία της μετατρέπεται σε εξουσία εναντίον της;
Από πότε η αστυνομική στολή προσφέρει το δικαίωμα να ασκείται βία πέρα από τα όρια του νόμου;
Η αστυνομική εξουσία δεν είναι προσωπικό προνόμιο. Δεν είναι ιδιοκτησία κανενός. Είναι εξουσία δανεική. Την παραχωρεί η Πολιτεία, στο όνομα των πολιτών, με συγκεκριμένους κανόνες και περιορισμούς.
Και όποιος την ασκεί οφείλει να θυμάται πως δεν βρίσκεται πάνω από τον νόμο. Υπηρετεί τον νόμο.
Η στολή δεν αποτελεί τεκμήριο ενοχής, αλλά ούτε και ασπίδα ατιμωρησίας.
Και μπροστά σε τέτοιες εικόνες, ένα ακόμη ερώτημα γίνεται αναπόφευκτο: Τι συμβαίνει όταν ένας άνθρωπος που έχει εκπαιδευτεί να προστατεύει εμφανίζεται να χρησιμοποιεί δυσανάλογη βία;
Ανεπαρκής εκπαίδευση; Ελλιπής έλεγχος; Μια κουλτούρα ανοχής στην αυθαιρεσία; Ή μήπως, σε ορισμένες περιπτώσεις, η εξουσία γίνεται το μέσο εκδήλωσης μιας επιθετικότητας που δεν θα έπρεπε ποτέ να στρέφεται εναντίον πολιτών;
Και ποιος ελέγχει αν εκείνοι στους οποίους εμπιστευόμαστε αυτή την εξουσία είναι κατάλληλοι να την ασκούν;
Δεν γνωρίζουμε τα προσωπικά κίνητρα κανενός. Έχουμε όμως κάθε δικαίωμα να θέτουμε αυτά τα ερωτήματα και, κυρίως, να απαιτούμε απαντήσεις.
Άλλωστε, ο Κώδικας Δεοντολογίας του Αστυνομικού προβλέπει τον σεβασμό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και αυστηρούς περιορισμούς στη χρήση βίας.
Και προβλέπει κάτι ακόμη. Σύμφωνα με το άρθρο 2, παράγραφος β΄, του Π.Δ. 254/2004, ο αστυνομικός, όταν επεμβαίνει, οφείλει να δηλώνει την ιδιότητα, την ταυτότητα και την υπηρεσία του. Δεν είναι μια τυπική λεπτομέρεια. Είναι στοιχειώδης υποχρέωση λογοδοσίας. Γιατί ο πολίτης έχει δικαίωμα να γνωρίζει ποιος ασκεί εξουσία απέναντί του. Και πόσο διαφορετική θα ήταν η εικόνα της Αστυνομίας αν κάθε επέμβαση ξεκινούσε με τον σεβασμό που απαιτεί ο ίδιος της ο Κώδικας;
Το ζήτημα δεν είναι αν υπάρχουν κανόνες, αλλά αν εφαρμόζονται και αν η παραβίασή τους έχει πραγματικές συνέπειες.
Γιατί ο αστυνομικός δεν είναι τιμωρός. Δεν είναι δικαστής. Δεν είναι εκδικητής. Δεν βρίσκεται στον δρόμο για να επιβάλει τον φόβο, αλλά για να εγγυάται την ασφάλεια.
Δεν αμφισβητώ ότι υπάρχουν αστυνομικοί που υπηρετούν με αξιοπρέπεια, αυτοσυγκράτηση και πραγματικό αίσθημα καθήκοντος. Ακριβώς γι’ αυτούς, όμως, η διερεύνηση κάθε καταγγελίας για υπέρμετρη ή παράνομη χρήση βίας πρέπει να είναι ουσιαστική και διαφανής.
Γιατί η σιωπή απέναντι στην κατάχρηση εξουσίας δεν προστατεύει το κύρος της Αστυνομίας. Το υπονομεύει.
Και μαζί του υπονομεύεται κάτι ακόμη πιο θεμελιώδες: η εμπιστοσύνη που οφείλει να αισθάνεται κάθε πολίτης απέναντι σε εκείνον που έχει αναλάβει να τον προστατεύει.
Τι είδους κοινωνία χτίζουμε όταν το παιδί δεν ξέρει αν πρέπει να τρέξει προς τον αστυνομικό ή μακριά του;
53 χρόνια μετά το Πολυτεχνείο, το αίτημα για δημοκρατία και σεβασμό στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια παραμένει επίκαιρο.
Η δημοκρατία δεν κρίνεται μόνο από το δικαίωμα να διαδηλώνεις, αλλά και από τον τρόπο με τον οποίο σου συμπεριφέρεται εκείνος που κρατά το γκλομπ.
Γιατί η στολή σου δίνει την εξουσία να εφαρμόζεις τον νόμο. Όχι το δικαίωμα να τον παραβιάζεις.