Hormonal literacy: Πόσα πραγματικά ξέρουμε για τον εμμηνορροϊκό κύκλο μας – και γιατί κανείς δεν μας τα έμαθε;

Κάποια στιγμή μέσα στον μήνα νιώθεις ότι μπορείς να κατακτήσεις τον κόσμο και λίγες ημέρες αργότερα δυσκολεύεσαι να συγκεντρωθείς, νιώθεις εξαντλημένη ή αναρωτιέσαι γιατί όλα σε ενοχλούν περισσότερο από το συνηθισμένο – ναι, είναι η περίοδος. Για χρόνια μάθαμε να αντιμετωπίζουμε αυτές τις μεταβολές σαν τυχαίες διακυμάνσεις της διάθεσης. Σαν μικρές ιδιοτροπίες του σώματος που απλώς συμβαίνουν. Στην πραγματικότητα όμως, πίσω από πολλές από αυτές τις αλλαγές βρίσκεται ένας πολύπλοκος βιολογικός μηχανισμός  που επηρεάζει πολύ περισσότερα από όσα συνήθως πιστεύουμε.

Το πιο εντυπωσιακό με αυτόν; Παρότι τον βιώνουμε σχεδόν κάθε μήνα της ζωής μας, σπάνια μας διδάχθηκε πώς λειτουργεί.

Η γνώση που έμεινε στη μέση

Για πολλές γυναίκες, η ενημέρωση γύρω από τον εμμηνορροϊκό κύκλο εξαντλήθηκε σε λίγες βασικές πληροφορίες στην εφηβεία. Τι είναι η περίοδος, πόσες ημέρες διαρκεί και πότε θεωρείται φυσιολογική. Όμως ο κύκλος δεν είναι μόνο οι ημέρες της περιόδου.

Είναι μια συνεχής αλληλουχία ορμονικών μεταβολών που επηρεάζει την ενέργεια, τη διάθεση, την όρεξη, τον ύπνο, τη λίμπιντο, ακόμη και τον τρόπο με τον οποίο αντιδρά το σώμα στην άσκηση ή στο στρες. Κι όμως, οι περισσότερες από εμάς μεγαλώσαμε χωρίς να μάθουμε πώς αυτές οι φάσεις συνδέονται μεταξύ τους ή πώς επηρεάζουν την καθημερινότητά μας.

Έτσι, πολλές φορές ερμηνεύουμε όσα συμβαίνουν ως προσωπική αδυναμία. «Γιατί σήμερα δεν έχω καθόλου ενέργεια;», «Γιατί αυτή την εβδομάδα είμαι τόσο ευαίσθητη;», «Γιατί δυσκολεύομαι να συγκεντρωθώ;». Στην πραγματικότητα, το σώμα απλώς ακολουθεί τους δικούς του βιολογικούς ρυθμούς.

Από το ταμπού στην υπερπληροφόρηση

Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια σημαντική αλλαγή. Όροι όπως PMS, ωορρηξία, cycle syncing και hormonal health έχουν περάσει από εξειδικευμένες συζητήσεις στο mainstream περιεχόμενο.

Αυτό είναι αναμφίβολα θετικό. Για πρώτη φορά πολλές γυναίκες αρχίζουν να αντιμετωπίζουν τον κύκλο τους όχι ως κάτι που πρέπει απλώς να «αντέξουν», αλλά ως μια βασική παράμετρο της συνολικής τους υγείας.

Την ίδια στιγμή όμως, η έκρηξη περιεχομένου στα social media δημιουργεί και μια νέα πρόκληση. Ανάμεσα σε χρήσιμες πληροφορίες, κυκλοφορούν συχνά υπεραπλουστεύσεις, μύθοι ή συμβουλές που παρουσιάζουν τον γυναικείο οργανισμό σαν ένα σύστημα που μπορεί να «βελτιστοποιηθεί» πλήρως με τη σωστή ρουτίνα.

Η πραγματικότητα είναι συνήθως πιο σύνθετη. Κάθε σώμα είναι διαφορετικό και καμία εφαρμογή ή viral συμβουλή δεν μπορεί να αντικαταστήσει την εξατομικευμένη ιατρική καθοδήγηση.

Γιατί αυτή η γνώση έχει σημασία;

Η ορμονική παιδεία δεν αφορά την εμμονή με το σώμα. Αφορά την κατανόησή του.

Το να γνωρίζεις τι συμβαίνει στον κύκλο σου δεν σημαίνει ότι πρέπει να οργανώνεις κάθε λεπτό της ζωής σου γύρω από αυτόν. Σημαίνει όμως ότι αποκτάς ένα διαφορετικό πλαίσιο ερμηνείας για όσα βιώνεις.

Ίσως κάποιες ημέρες να χρειάζεσαι περισσότερη ξεκούραση και όχι περισσότερη πειθαρχία. Ίσως η μειωμένη ενέργεια να μην είναι τεμπελιά. Ίσως οι μεταβολές στη διάθεση να μην είναι κάτι για το οποίο «υπερβάλλεις», αλλά ένα πραγματικό βιολογικό φαινόμενο που αξίζει να κατανοήσεις.

Το σώμα δεν είναι μυστήριο που πρέπει να αποκωδικοποιούμε μόνες μας

Για δεκαετίες, η γνώση γύρω από τον γυναικείο κύκλο αντιμετωπιζόταν είτε ως ταμπού είτε ως κάτι δευτερεύον. Κι όμως, αφορά μια λειτουργία που επηρεάζει εκατομμύρια γυναίκες για ένα μεγάλο μέρος της ζωής τους.

Το πιο σημαντικό, λοιπόν, στοιχείο της συζήτησης γύρω από το hormonal literacy δεν είναι οι ίδιες οι ορμόνες. Είναι το δικαίωμα στην κατανόηση. Στην ουσιαστική γνωριμία και εμπιστοσύνη απέναντι στο σώμα σου. Κάτι που θα έπρεπε να μας έχει διδαχθεί από πολύ νωρίς και μάλιστα σε έναν κόσμο που μας ζητά συνεχώς να είμαστε σταθερές, παραγωγικές και «ίδιες κάθε μέρα», μοιάζει μια μικρή μορφή ελευθερίας.