Ποιοι είναι τελικά οι «σοβαροί άνθρωποι»;
Άκουσα τη Σώτη Τριανταφύλλου στην τελευταία της συνέντευξη στην ΕΡΤ να μιλά για τα social media και ομολογώ ότι σχεδόν τρόμαξα με την αυστηρότητα και την απέχθεια με την οποία μίλησε για τα social media.
Μεταξύ άλλων, υποστήριξε ότι τα social media δεν είναι για τους «σοβαρούς ανθρώπους» και τα χαρακτήρισε χώρο που αφορά τη «φύρα της κοινωνίας» και τη «διάβρωση του πολιτεύματος».
View this post on Instagram
Έχω δει κι εγώ το άσχημο πρόσωπο των social media. Την επιθετικότητα και τη χυδαιότητα με την οποία ένας άνθρωπος μπορεί να προσβάλει έναν άλλον, επειδή απλώς διαφωνούν. Έχω δει την παραπληροφόρηση, την ανθρωποφαγία, την ανάγκη για διαρκή έκθεση και την περίεργη επιβράβευση του πιο θορυβώδους. Δε χρειάζεται να είσαι social media expert για να το καταλάβεις.
Αλλά από εκεί μέχρι το «τα social media είναι για τη φύρα της κοινωνίας» υπάρχει μια απόσταση που εγώ δεν μπορώ να διανύσω.
Γιατί στα social media βρίσκονται και άνθρωποι που δουλεύουν, δημιουργούν, γράφουν, ενημερώνουν, επιχειρούν, επικοινωνούν. Και κυρίως βρίσκονται άνθρωποι που, αν δεν υπήρχαν τα social media, ίσως να μην είχαν ποτέ τη δυνατότητα να ακουστεί η φωνή τους.
Αυτό είναι που με προβληματίζει περισσότερο όταν ακούμε μια συνολική απόρριψη. Ποιοι ακριβώς είναι οι «σοβαροί άνθρωποι»; Και ποιος αποφασίζει ποιος ανήκει σε αυτή την κατηγορία; Είναι σοβαρός μόνο όποιος δεν έχει Instagram; Είναι λιγότερο σοβαρός ένας δημοσιογράφος επειδή χρησιμοποιεί τα social media για τη δουλειά του; Ένας συγγραφέας που συνομιλεί με τους αναγνώστες του; Ένας μικρός επιχειρηματίας που βρήκε μέσα από μια πλατφόρμα το κοινό που δεν μπορούσε να προσεγγίσει διαφορετικά; Ένας νέος άνθρωπος που ενημερώνεται, δημιουργεί περιεχόμενο και εκφράζει μια άποψη;
Εγώ δεν μπορώ να το δεχτώ. Και το λέω έχοντας δουλέψει πολλά χρόνια στα media και έχοντας ζήσει από πολύ κοντά τον κόσμο της ενημέρωσης, πολύ πριν τα social media γίνουν αυτό που είναι σήμερα. Γιατί και πριν από αυτά υπήρχε κακή δημοσιογραφία. Υπήρχε κουτσομπολιό και λαϊκισμός. Υπερβολή και κακόγουστο περιεχόμενο.
Τα social media δεν εφηύραν την ανθρώπινη ανοησία. Απλώς της έδωσαν ένα μικρόφωνο.
Και της έδωσαν επίσης κάτι άλλο: τη δυνατότητα να συνυπάρχει δημόσια με την ευφυΐα, τη δημιουργικότητα και την ουσιαστική συζήτηση. Αυτό είναι το παράδοξό τους.
Μέσα στην ίδια οθόνη μπορείς να συναντήσεις το πιο ευτελές σχόλιο και, ακριβώς από κάτω, μια εξαιρετική ιδέα. Μπορείς να δεις έναν άνθρωπο να προσπαθεί να διασύρει κάποιον και λίγο μετά έναν άλλον να συγκεντρώνει χρήματα για έναν άγνωστο που τα χρειάζεται. Μπορείς να πέσεις πάνω σε μια ανοησία και 5 λεπτά αργότερα να ανακαλύψεις έναν σπουδαίο καλλιτέχνη, ένα βιβλίο, μια ιστορία, μια άποψη που δεν είχες σκεφτεί ποτέ.
Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να αγιοποιήσουμε τα social media. Κάθε άλλο. Χρειάζεται κριτική σκέψη και οριοθέτηση. Να ξέρουμε πότε να κλείνουμε την οθόνη και να επιστρέφουμε στη ζωή μας. Αλλά άλλο πράγμα η κριτική και άλλο η συλλήβδην απαξίωση.
Τα social media δεν είναι μια ξεχωριστή κοινωνία αποτελούμενη από «σοβαρούς» και «μη σοβαρούς» ανθρώπους. Είμαστε εμείς. Με τα καλά μας και τα κακά μας. Με την ανάγκη μας να ακουστούμε και, κάποιες φορές, με την ανάγκη μας να πληγώσουμε. Κι ίσως γι’ αυτό να μην πρέπει να αναρωτιόμαστε αν τα social media είναι για τους σοβαρούς ανθρώπους.
Ίσως πρέπει να αναρωτηθούμε τι κάνουμε εμείς όταν βρισκόμαστε εκεί.
Γιατί μπορείς να μπεις στα social media και να χάσεις ώρες βλέποντας τη ζωή των άλλων.
Μπορείς όμως και να μπεις και να δημιουργήσεις κάτι. Να πεις κάτι που ίσως κάποιος άλλος χρειαζόταν να ακούσει.
Εγώ λοιπόν θα συνεχίσω να είμαι εκεί. Όχι επειδή πιστεύω ότι όλα είναι όμορφα. Αλλά επειδή πιστεύω ότι δεν πρέπει να παραχωρούμε έναν ολόκληρο δημόσιο χώρο στους πιο θορυβώδεις ανθρώπους του. Θέλω να είμαι εκεί και να γράφω, να διαφωνώ και να αλλάζω γνώμη όταν χρειάζεται, να θυμάμαι ότι πίσω από κάθε οθόνη υπάρχει ένας άνθρωπος. Μπορεί να είναι ένας άνθρωπος που δεν θα συμπαθήσω ποτέ. Μπορεί όμως να είναι και ένας άνθρωπος που δεν θα γνώριζα ποτέ διαφορετικά. Και αυτό, για μένα, δεν είναι «φύρα». Είναι η πολυπλοκότητα της κοινωνίας μας.
Και ίσως τελικά το ζητούμενο δεν είναι να αποφασίσουμε ποιοι είναι οι «σοβαροί άνθρωποι» που δικαιούνται να βρίσκονται στα social media. Αλλά να προσπαθήσουμε να κάνουμε τον δημόσιο χώρο — ψηφιακό ή πραγματικό — λίγο πιο σοβαρό εμείς οι ίδιοι.