«Δεν είμαστε μόνο ο καρκίνος που κουβαλάμε»: Η Διασυνώ-Σοφία Τορουνίδου μιλά για τον καρκίνο του μαστού στα 37 & όσα δεν χωρούν σε μία διάγνωση

Η ζωή της κυλούσε ομαλά με την οικογένειά της – τον σύζυγό της και τα δύο παιδιά τους- τη δουλειά της ως λογοθεραπεύτρια, τους φίλους της, την καθημερινότητά της. Μέχρι που, στα 37 της χρόνια, εντελώς τυχαία, κατάλαβε ότι κάτι δεν πάει καλά. Ότι υπάρχει κάτι περίεργο στο στήθος της, κάτι που δεν έμοιαζε φυσιολογικό. Έκανε αμέσως τις απαραίτητες ενέργειες, επισκέφθηκε τον γυναικολόγο της, ο ο οποίος την παρέπεμψε σε μαστολόγο, και τελικά, πολύ γρήγορα, πήρε στα χέρια της τη διάγνωση: καρκίνος του μαστού – και μάλιστα πολύ κακός.

Η Διασυνώ-Σοφία Τορουνίδου – η νέα μας Muse of the Week– δεν το έβαλε ποτέ κάτω. Πίστεψε από το πρώτο λεπτό ότι θα βγει νικήτρια. Έτσι και έγινε. Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου του Μαστού – που τιμάται κάθε χρόνο στις 25 Οκτωβρίου- μιλά στο Muse για τον δύσκολο αγώνα της, τις στιγμές φόβου και αγωνίας, τους ανθρώπους που στάθηκαν δίπλα της, την πίστη που είχε από την αρχή, αλλά και για όλα όσα άλλαξαν μέσα της μετά από αυτήν την περιπέτεια.

Διασυνώ, πώς ανακάλυψες ότι νοσείς με καρκίνο του μαστού; 

Κάποια στιγμή επισκέφθηκα τον υπέροχο γυναικολόγο μου, τον κο Ιωάννη Καλογήρου, για ένα τυπικό check up. Ήμουν 37 ετών. Με ρωτάει λοιπόν: «Μαστογραφία έχεις κάνει;». Του απαντώ: «όχι». Με ενημερώνει ότι πλέον η πρώτη μαστογραφία δεν γίνεται στα 40, όπως παλιά, αλλά στα 35, και μου προτείνει να κάνω. Σε αυτό το σημείο να σου πω ότι ο ίδιος μου είχε κάνει προηγουμένως υπέρηχο μαστού και ψηλάφηση και ήταν όλα μια χαρά.

Κάνω μαστογραφία τον Ιανουάριο του 2019 και βγαίνει εξαιρετική. Τον ενημερώνω και μου λέει ότι είσαι ΟΚ, επομένως θα ξανακάνεις μαστογραφία στα 40 πια. 3 μήνες μετά, ενώ έκανα μπάνιο, έπιασα κάτι στο στήθος μου.

Στην αρχή πίστεψα ότι δεν ήταν σημαντικό, έχοντας στο μυαλό μου ότι η μαστογραφία που είχα κάνει ήταν καθαρή. Για ένα δίμηνο συνέχισα να το παρακολουθώ, σκεπτόμενη ότι θα φύγει. Δεν έφυγε όμως.

Τον Απρίλιο του 2019 παίρνω τον γυναικολόγο μου, του λέω τι συμβαίνει, μου κλείνει ραντεβού για να με δει, και πιάνει και εκείνος κάτι. Προς τιμήν του, μου είπε ότι δεν είναι η δική του ειδικότητα, επομένως με παρέπεμψε σε μαστολόγο, η οποία κατάλαβε ότι κάτι υπάρχει και μου είπε ότι αυτό – είτε είναι καλό, είτε κακό- θα πρέπει να φύγει από τον μαστό οπωσδήποτε.

Τελικά, ήταν κακό, σωστά;

Ήταν 100% κακοήθεια. Κάναμε όλες τις εξετάσεις βάσει πρωτοκόλλου, βιοψίες, κι άλλες βιοψίες, και καταλήξαμε, τον Μάιο του 2019, με τη διάγνωση καρκίνου. Είχα έναν πολύ κακό, άτακτο καρκίνο, με μεγάλες τάσεις διασποράς.

Σε αυτό το σημείο θα ήθελα να πω ότι σε αυτήν την περιπέτεια ήταν η δεύτερη φορά που ξανασυνάντησα εξαιρετικό επιστήμονα. Και τι εννοώ; Μου λέει η μαστολόγος μου ότι «εγώ εδώ βάζω ένα φρένο, θα πας σε ογκολόγο».

Και της λέω «αφού το ξέρουμε, γιατί δεν το αφαιρούμε; Γιατί δεν κάνουμε χειρουργείο;». Μου εξήγησε ότι υπάρχουν καρκίνοι στους οποίους ενδείκνυται να γίνει προεγχειρητική χημειοθεραπεία, άρα μου λέει «προτιμώ να σε χάσω εγώ από χειρουργικό περιστατικό αλλά να γίνεις καλά – δηλαδή να κάνεις τη χημειοθεραπεία σου και να πας κάπου αλλού να χειρουργηθείς-, παρά να σε χειρουργήσω τώρα και να μην έχεις καλή εξέλιξη».

Δηλαδή, η μαστολόγος μου ήθελε να αποφασίσει ο ογκολόγος τι πρέπει να γίνει. Είχε αντιμετωπίσει κι άλλη φορά το ίδιο είδος καρκίνου και ήξερε ότι πρέπει πρώτα να γίνει χημειοθεραπεία-  αλλά πάντα τον πρώτο και τελευταίο λόγο τον έχει ο ογκολόγος και όχι χειρουργός!

Δυστυχώς, γίνεται πολλές φορές ένας χειρουργός – το έχω συναντήσει με άλλες γυναίκες- να πάρει τα χρήματα του χειρουργείου, να σου λέει «εντάξει, το βρήκαμε, είναι κακοήθεια, το αφαιρούμε, και πήγαινε μετά σε ογκολόγο». Αυτό είναι λάθος.

Άπαξ και υπάρχει καρκίνος πρέπει να σε δει ογκολόγος και μετά να γίνει ένα συμβούλιο για το ποια θα είναι τα βήματα και ποια η θεραπεία.

Αναρωτιέμαι… Υπήρχε κληρονομικότητα στην οικογένεια;

Όχι! Καμία κληρονομικότητα, κανένας επιβαρυντικός παράγοντας. Δεν έπινα, δεν κάπνιζα, δεν είχα αυξημένο βάρος, θήλασα και τα δύο παιδιά μου. Ειδικά την κόρη μου, τη θήλασα για 2 χρόνια. Και, μάλιστα, νόσησα στον μαστό που είχε ιδιαίτερη προτίμηση η κόρη μου, που ήταν πιο δουλεμένος, που θεωρητικά κάνει καλό ο θηλασμός και μειώνει τις πιθανότητες.

Άρα τι μπορεί να έφταιξε;

Για πολλά χρόνια είχα τεράστια επίπεδα στρες. Άγχος για το παραμικρό. Μην αργήσω στη δουλειά, μη με πιάσουν τα φανάρια και δεν πάω στη συνεδρία, μην έχει παράπονο η μαμά του πιτσιρικιού που θα δουλέψω, μη στενοχωρήσω τη μαμά μου, τον μπαμπά μου, τα αδέλφια μου, τον άνδρα μου, τα παιδιά μου, τους πάντες. Έπρεπε να είναι όλοι τακτοποιημένοι για να μην έχω στενοχώριες. Και τελικά άφηνα πίσω εμένα.

Ήσουν μόνη όταν έμαθες τη διάγνωση;

Όταν πήγα στη μαστολόγο και μου είπε ότι κατά 99% μιλάμε για κακοήθεια, ήμουν μαζί με τον άντρα μου. Μετά από αυτό το ραντεβού όμως ακολούθησε μια νέα βιοψία – μου πήραν κομματάκι ιστού από τον όγκο- η οποία έδειξε ότι έχω κακοήθεια. Με πήρε τηλέφωνο η γιατρός μου και μου το ανακοίνωσε.

Τη θυμάσαι εκείνη τη στιγμή, εκείνο το τηλεφώνημα;

Με κάθε λεπτομέρεια! Θυμάμαι με ποιο παιδάκι είχα συνεδρία, θυμάμαι ότι ακύρωσα την επόμενη, πήγα στο πατρικό μου και τους μάζεψα όλους για να τους ανακοινώσω τα νέα. Μέχρι τότε οι γονείς μου δεν ήξεραν τίποτα. Δεν είχα πει σε κανέναν ότι έχω καρκίνο, παρά μόνο στον δίδυμο αδελφό μου. Συγκεντρωθήκε λοιπόν όλη η οικογένεια και τους είπα: «Κοιτάξτε, έχω κάνει κάποιες εξετάσεις, δεν ήταν πολύ καλές, όμως όλα θα πάνε πολύ καλά. Έχουμε έναν ανηφορικό δρόμο».

Είχες πίστη από την αρχή ότι όλα θα εξελιχθούν καλά…

Ναι!

Δεν πίστεψα ότι θα πεθάνω ή ότι κάτι θα πάει στραβά.

Οι γονείς σου πώς αντέδρασαν;

Σοκαρίστηκαν. Ο μπαμπάς μου ήταν λίγο πιο ψύχραιμος, η μαμά μου ήταν στα πατώματα. Από την πρώτη στιγμή που τους το ανακοίνωσα, τους είπα ότι, όποιος θέλει να κλάψει και να μιζεριάσει, δεν θα το κάνει μπροστά μου. Δεν θέλω.

Και μην αρχίσετε να κλαίτε σε συγγενείς και φίλους… Δεν με νοιάζει να ξέρουν τι έχω, αφού το έχω. Δεν είναι κάτι κακό. Γιατί υπάρχει αυτό, το να μην το μάθει ο κόσμος. Δεν θέλω όμως να δω κανένα περίεργο βλέμμα στενοχώριας και οίκτου, θα σας κόψω την καλημέρα επί τόπου. Δεν τους άφησα να το εκφράσουν αυτό.

Διασυνώ, ήταν ο άντρας σου στήριγμα; Πώς βίωσε όλη αυτήν την περιπέτεια;

Ήταν μαζί μου από την πρώτη στιγμή: στα ραντεβού, στις εξετάσεις και σε ό,τι προέκυπτε. Έδειξε μια σιγουριά και μια ηρεμία που μου έκαναν εντύπωση! Όταν αργότερα τον ρώτησα για τη στάση του, μου εξήγησε πως μέσα του ένιωθε αγωνία και φόβο, αλλά επρεπε να κρατήσει το δικό μου ηθικό ψηλά και ακόμα περισσότερο να μην αγχώσει τα παιδιά, αν τον έβλεπαν σε άσχημη ψυχολογική κατάσταση. Ήταν λίγο περίεργη η όλη φάση… Τα παιδιά ήταν μικρά. Δεν έπρεπε να καταλάβουν ότι πρόκειται για κάτι πολύ αγχωτικό. Και ευτυχώς που όλο αυτό συνέβη καλοκαίρι. Γιατί εγώ πήρα τη διάγνωση τέλος Μαΐου, την ημέρα της Αγίας Υπομονής, και λίγο μετά έκλεισαν τα σχολεία, και ξεκίνησαν οι διακοπές. Εγώ είχα μπροστά μου ένα 6μηνο χημειοθεραπειών, τα παιδιά δεν μπορούσαν να μείνουν 2 μήνες στην Αθήνα, ούτε θέλαμε να βιώσουν όλο αυτό με τις χημειοθεραπείες, γιατί δεν ήξερα πώς θα είναι.

Πόσο χρονών ήταν τότε τα παιδιά;

Ο γιος μου ήταν 8 ετών και η κόρη μου ήταν 6.

Οπότε, πώς πορευτήκατε;

Ξεκίνησα χημειοθεραπείες τον Ιούνιο, πήγα κανονικά στις σχολικές γιορτές τους, και μετά έφυγαν με τον μπαμπά τους για το νησί μας, την Αμοργό, ενώ εγώ έμεινα στην Αθήνα για να συνεχίσω. Τους είπα απλώς ότι η μαμά πρέπει να κάνει κάποιες θεραπείες.

Τους μιλήσες εξαρχής;

Ναι, κανονικά.

Τι τους είπες;

Δεν είπα τη λέξη «καρκίνος». Το έμαθαν πιο μετά. Κι αυτό, γιατί στην Αμοργό, – επειδή υπάρχει ατέλειωτο κουτσομπολιό- δεν ήθελα να τους πει κάτι κάποιος και να μην είμαι εγώ εκεί να τους εξηγήσω. Οπότε, τους είπα ότι έχω βγάλει ένα καρούμπαλο στο στήθος. Τους το έδειξα και το έπιασαν κιόλας. Τους εξήγησα ότι αυτό πρέπει να φύγει και για να φύγει θα πρέπει να κάνω κάποιες εξετάσεις – δεν τις λέγαμε θεραπείες.

Τους είπα επίσης ότι θα χρειαστεί να πάρω κάποια φάρμακα, που είναι πολύ δυνατά και ζόρικα, και ότι μπορεί να πέσουν τα μαλλιά μου, τα φρύδια μου, να μην έχω όρεξη, αλλά όλα αυτά είναι για να γίνω καλά. Και εκεί σταμάτησα, χωρίς να τους πω τι ακριβώς έχω.

Συμβουλεύτηκες κάποιον ειδικό για να τους εξηγήσεις την κατάσταση;

Τότε έκανα συνεδρίες σε ένα παιδάκι η μητέρα του οποίου ήταν παιδοψυχολόγος. Μίλησα μαζί της και αποφασίσαμε ότι τα παιδιά μου πρέπει να ξέρουν.

Πώς το πήραν; Ένιωσες ότι ήταν ανήσυχα;

Επηρεάστηκαν, αλλά δεν τρόμαξαν, γιατί ήταν μικρά. Δεν μπορούσαν να μπουν στη διαδικασία να ψάξουν διαδικτυακά τι είναι αυτό, αλλά κι εμείς το διαχειριστήκαμε με τέτοιον τρόπο, ώστε να μη φοβηθούν. Ταράχτηκαν σίγουρα, γιατί άλλαξε κάπως η καθημερινότητά τους. Εγώ ήμουν ο άνθρωπος που έτρεχα σε όλα. Ο σύζυγος, επειδή έχει μια σχολή μουσικής, δεν μπορούσε να την αφήσει, οπότε εγώ είχα αναλάβει όλες τις μετακινήσεις και τη φροντίδα τους. Ξαφνικά λοιπόν σταμάτησα να είμαι από πάνω τους στο 100% – και πάλι τα πηγαινοέφερνα-, αλλά ήταν κάποια πράγματα που πήγαν πίσω. Οπότε, άλλαξε αυτό. Μετά, έφυγαν για διακοπές χωρίς εμένα. Εγώ πήγα 2 φορές στο νησί, αλλά πέρασα αρκετό καιρό στην Αθήνα. Ήταν κι αυτό λίγο περίεργο.

Ήταν δύσκολο συναισθηματικά αυτό το διάστημα της απόστασης;

Ναι! Ίσως από τα πιο δύσκολα που είχα να αντιμετωπίσω. Από τη μία, ήταν η συμβουλή του ογκολόγου, που μου είχε ζητήσει σαν μοναδική χάρη να είμαι ήρεμη και να αφήσω όλα τα υπόλοιπα επάνω του. Από την άλλη, ήταν η απόσταση, η οικογένεια που προσπαθούσε να βρει τα πατήματά της αυτό το διαφορετικό καλοκαίρι… Τα παιδιά μικρά, με τις δικές τους ανάγκες και συναισθήματα, και ένας σύζυγος που είχε αναλάβει όλες τις ευθύνες και οικιακές φροντίδες, έχοντας παράλληλα και εμένα στην έγνοια του.

Στην πορεία, ξεκινώντας τις χημειοθεραπείες, έπεσαν τα μαλλιά σου;

Ευτυχώς, όχι, κι αυτό χάρη σε cold cap, δηλαδή σε χειροκίνητη κάσκα, η οποία παγώνει σε καταψύκτη, έχει θερμοκρασία −30°C, και τοποθετείται στο κεφάλι κατά τη διάρκεια της χημειοθεραπείας, ώστε να μειωθεί η θερμοκρασία του δέρματος (και κατ’ επέκταση των τριχοθυλακίων) και να πέσει κάτω από τους 22°C. Αυτή η ελεγχόμενη πτώση της θερμοκρασίας είναι αρκετή για να επιτύχει την απαραίτητη αγγειοσύσπαση και να προστατεύσει τα μαλλιά χωρίς να προκαλέσει βλάβη στο δέρμα.

Ο ασθενής αλλάζει 5, 6, 7 καπέλα, παγώνει επιφανειακά το κεφάλι, με αποτέλεσμα σε εκείνες τις επάνω στοιβάδες να μην περνάει το φάρμακο και άρα να μην πέφτουν, σε ένα μεγάλο ποσοστό, τα μαλλιά.

Βέβαια, αυτό εξαρτάται και από τον οργανισμό του καθενός, τη διατροφή του, την τρίχα του, την πυκνότητα των μαλλιών. Δεν είναι όμως κάτι απλό.

Είναι πολύ κουραστική η διαδικασία με τις κάσκες. Δεν έπρεπε να λούζομαι – λουζόμουν 1 φορά την εβδομάδα-, δεν έπρεπε να τρίβω να τα μαλλιά μου, να φοράω τσιμπιδάκια και λαστιχάκια, να βάζω προϊόντα styling, ούτε και να χτενίζομαι, γιατί με ένα χτένισμα φεύγουν μαλλιά. Έπρεπε όσο μπορούσα να τα προστατεύω. Δεν τα έβαφα, δεν έπρεπε να εκτίθεμαι στον ήλιο, δεν έπρεπε να ιδρώνω, δεν επιτρεπόταν να λούζομαι με ζεστό νερό, ούτε να σκύβω μπροστά. Ήταν πολύ εύθραυστα, αλλά δεν χρειάστηκε να φορέσω περούκα. Βέβαια, τα έκοψα πολύ κοντά, αναγκαστικά, ενώ είχα πολύ μακριά μαλλιά.

Σε άγχωσε ποτέ η εικόνα σου;

Όχι. Στην αρχή της περιπέτειας, είχα σκεφτεί ότι πρέπει να προσέξω την εικόνα μου επειδή εργάζομαι με παιδάκια – δεν ήθελα να βλέπουν κάτι τρομακτικό. Όμως, μέσα στο σπίτι μου, δεν με ενοχλούσε να είμαι χωρίς μαλλιά. Ο άντρας μου, ωστόσο, δεν μπορούσε να το διαχειριστεί, τον δυσκόλευε πολύ, και το είχε μοιραστεί μαζί μου. Γι’ αυτό και είχαμε πάρει προσφορές για περούκες, αλλά ευτυχώς δεν χρειάστηκε να φορέσω. Μου μίλησε ο ογκολόγος για την κάσκα πάγου και προχωρήσαμε έτσι.

Υπήρξε στιγμή που να έκανες μαύρες σκέψεις;

Ναι, αλλά πολύ αργότερα. Έναν χρόνο μετά τις χημειοθεραπείες. Κι αυτό, γιατί έχασα μια πολύ καλή μου φίλη, την οποία γνώρισα στις χημειοθεραπείες. Δεν είχε καλή εξέλιξη και έφυγε. Τότε αγχώθηκα, μήπως νοσήσω πάλι στο μέλλον. Κοιτάχτηκα στον καθρέφτη και σκέφτηκα μήπως επιστρέψει ο καρκίνος. Ήταν η πρώτη και μοναδική φορά που αγχώθηκα και ήθελα να κάνω τις εξετάσεις μου λίγο πιο γρήγορα για να σιγουρευτώ ότι όλα είναι καλά.

Αλήθεια, πόσο καιρό κράτησαν οι χημειοθεραπείες;

5 μήνες. Συνολικά, έκανα 16 χημειοθεραπείες. Ξεκίνησα Ιούνιο και έκανα την τελευταία χημειοθεραπεία τον Οκτώβριο.

Βάλε με στο ιατρικό κομμάτι. Πόσες ώρες διαρκεί μια χημειοθεραπεία;

Επειδή έβαζα την κάσκα με την ψύξη στο κεφάλι μου, διαρκούσε συνολικά 5 ώρες. Γιατί, αφού τελείωνε το φάρμακο, έπρεπε να βάλω ακόμα ένα τέτοιο καπέλο για 1 ώρα, και να το φοράω μέχρι να λιώσει ο πάγος, οπότε πήγαινα 9 το πρωί και έφευγα 2-3 το μεσημέρι.

Πώς ήσουν μετά; 

Από τις 16, οι 4 χημειοθεραπείες ήταν πολύ ζόρικες. Γύριζα σπίτι και ήμουν χάλια. Δεν άντεχα ούτε το φως, ούτε τους ήχους. Είχα έντονη ανακατωσούρα, ένιωθα αδύναμη. Ήθελα απλά να είμαι σε ένα κρεβάτι, να μην ακούω, να μη βλέπω και να μην τρώω τίποτα. Αυτό κρατούσε για 4-5 μέρες.

Κάπως έτσι κυλούσαν και οι ακτινοβολίες; 

Όχι, οι ακτινοβολίες ήταν πολύ γρήγορες, αλλά ήταν πολλές. Έκανα συνολικά 40 ακτινοβολίες – πήγαινα κάθε μέρα πλην Σαββατοκύριακου. Μετά, γύριζα σπίτι, ήταν και η ώρα που σχολούσαν τα παιδιά, οπότε τα έπαιρνα από το σχολείο, τα άφηνα σπίτι και έφευγα για δουλειά.

Έκανες και χειρουργείο;

Ναι, βέβαια. Oι χημειοθεραπείες τελείωσαν Οκτώβριο, πέρασε ένας μήνας για να επανέλθει το σώμα και ο οργανισμός μου, και έπειτα έγινε ένα χειρουργείο που δεν ήταν πολύ παρεμβατικό. Επειδή οι χημειοθεραπείες πήγαν εξαιρετικά, ο όγκος εξαφανίστηκε τελείως, οπότε έγινε ένα χειρουργείο ουσιαστικά για να καθαρίσει όλη η περιοχή γύρω από τον όγκο, βάσει πρωτοκόλλου. Έγινε δηλαδή ογκεκτομή, όπως ονομάζεται. Ολοκληρώνεται το χειρουργείο, περνάει ένας μήνας και ξεκινάω τις 40 ακτινοβολίες. Τελειώνω τον Μάρτιο του 2020 και μετά έρχεται η πανδημία του Covid-19.

Τέθηκε ποτέ θέμα μαστεκτομής;

Όχι. Κι αυτό, γιατί πήγε καλά η θεραπεία και γιατί ο όγκος ήταν σε καλό σημείο. Δηλαδή θα μπορούσε, παρόλο που είχε φύγει ο όγκος, να είναι σε τέτοιο σημείο που να μη μας επιτρέπει το χειρουργείο για την αφαίρεσή του. Ευτυχώς, ήταν εξωτερικά στον μαστό, οπότε μπορούσε να καθαριστεί το σημείο. Αν ήταν προς τα μέσα ή από κάτω, θα έπρεπε να γίνει μαστεκτομή.

Επιστρέφω στον Μάρτιο του 2020, που τελείωσε όλη αυτή η περιπέτεια. Μετά, τι ακολούθησε;

Έκανα μια σειρά εξετάσεων, είδαμε ότι όλα ήταν καλά, επανέλαβα τις εξετάσεις μετά από 3 μήνες, ήταν όλα και πάλι εξαιρετικά, οπότε μου λένε οι γιατροί ότι είσαι καλά αλλά συνεχίζουμε να ελέγχουμε την κατάσταση. Περιμένουμε να περάσει η 4ετία και μετά η 6ετία για να είμαστε σίγουροι ότι αυτό δεν θα επιστρέψει. Γιατί, ανάλογα με τον τύπο καρκίνου που έχει κάθε γυναίκα, υπάρχουν και κάποια δεδομένα για το πόσο σύντομα μπορεί να εμφανιστεί ξανά ή μετά από πόσο καιρό είναι πιο ασφαλής.

Όσον αφορά τον δικό μου καρκίνο, είναι πολύ μεγάλο το ποσοστό των γυναικών που μπορεί να ξανανοσήσει τα πρώτα χρόνια, αλλά μετά την 4ετία μειώνεται πολύ, μετά την 6ετία σχεδόν εξαλείφεται. Οπότε 6μηνο στο 6μηνο περίμενα να περάσει ο καιρός για να είναι όλα καλά.

Τότε, όπως είπες και εσύ, ήρθε η πανδημία. Μεγάλο χτύπημα για εσένα από άποψη άγχους, φαντάζομαι.

Ναι.

Λόγω των θεραπειών υπήρξαν αρκετές στερήσεις. Περιορισμοί στο κομμάτι της διατροφής, προσοχή στις επαφές γιατί είχα αδύναμο ανοσοποιητικό και δεν έπρεπε να κολλήσω κάτι… Και λέω ουφ, τελείωσα με τις θεραπείες, θα πάρω ανάσα. Και έρχεται ο κορωνοϊός σε μια φάση που ήμουν πολύ ευάλωτη.

Φαντάσου ότι τότε χρειάστηκε ο άντρας μου να ταξιδέψει στην Αμοργό, γιατί πέθανε η γιαγιά του. Όταν επέστρεψε, εγώ με τα παιδιά πήγαμε για λίγες μέρες στο πατρικό μου, για να μην έρθουμε σε επαφή.

Αλήθεια, πώς ανακοίνωσες στην οικογένειά σου ότι τελείωσε αυτή η περιπέτεια; 

Στους γονείς μου και στον περίγυρό μου το είπα απλά. Τους εξήγησα ότι όλα πήγαν καλά, είναι όπως πρέπει, και θα ελεγχθώ ξανά το επόμενο εξάμηνο. Στα παιδιά το είπα λίγο πιο θεατρινίστικα. Τους είπα ότι νικήσαμε τον κακό και κέρδισαν οι καλοί στρατιώτες. Η κόρη μου περίμενε πώς και πώς πότε θα μεγαλώσουν τα μαλλιά μου για να μου κάνει κοτσιδάκια, γιατί μου έφτιαχνε και πιο παλιά. Ήταν όμως περίεργα, φοβόμουν μην επανέλθει η ασθένεια.

Αφού πήρες τα καλά αποτελέσματα και πλέον ήσουν υγιέστατη, ποιο ήταν το πρώτο πράγμα που ήθελες να κάνεις; Τι σου είχε λείψει;

Ήθελα να συναντηθώ με τις παρέες μου. Πάντα μας άρεσε να μαζευόμαστε στο σπίτι με φίλους, να τρώμε, να πίνουμε το κρασάκι μας, και αυτό ήταν κάτι που – λόγω και της κατάστασής μου και της πανδημίας μετά- μου είχε λείψει πολύ. Για ένα μεγάλο διάστημα δεν υπήρχε αυτό ούτε σαν σκέψη. Έφτασα στο σημείο να σκέφτομαι και να λέω: δεν θα βγούμε ποτέ από το σπίτι; Δεν θα δούμε ποτέ έναν άνθρωπο;

Πλέον έχουν περάσει 7 χρόνια…

Ναι, και είμαι ασφαλής! Κάθε 6μηνο κάνω εξετάσεις και επισκέπτομαι τον ογκολόγο μου, ο οποίος μου είπε ότι, αν κάτι ποτέ προκύψει, είναι ιδανικότερο να το προλάβεις στο ενδιάμεσο, παρά να το ανακαλύψεις στον έναν χρόνο.

Διασυνώ, ήρθαν κοντά σου άνθρωποι σε αυτήν την περιπέτεια;

Ήρθαν κοντά μου άνθρωποι που ήταν στο ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον μου, αλλά σε αυτήν την περιπέτεια με στήριξαν πολύ, ήταν δίπλα μου περισσότερο από όσο μπορούσα να φανταστώ, για να πάμε βόλτες, να κάνουμε παρέα, χωρίς να μου δείχνουν ότι με λυπούνται. Και το πιο σπουδαίο: συνδέθηκα με γυναίκες που κάναμε μαζί τις θεραπείες. Ήμασταν 12 αλλά πλέον είμαστε 11, γιατί χάσαμε τη μία φίλη μας, δυστυχώς.

Ένιωσες ποτέ οίκτο από ορισμένους;

Δεν επέτρεψα σε κανέναν να το εκφράσει αυτό – τουλάχιστον μπροστά μου. Σίγουρα όμως υπήρξαν άνθρωποι που στενοχωρήθηκαν πολύ.

Έφυγαν άνθρωποι από κοντά σου;

Εγώ έβγαλα ανθρώπους από τη ζωή μου. Όταν είδα ότι ορισμένοι ήταν πέρα βρέχει, σταμάτησα την παρέα μαζί τους.

Ας πάμε στο κομμάτι της δουλειάς. Πώς το διαχειρίστηκες αυτό;

 Όταν νόσησα έκανα κατ’ οίκον θεραπείες, οπότε ενημέρωσα τους γονείς για την κατάστασή μου, γιατί έτσι κι αλλιώς, θα έπρεπε να κάνω αλλαγές στο πρόγραμμά μου για να μπορώ να πραγματοποιώ τις εξετάσεις μου.

Συνέχισες δηλαδή να εργάζεσαι καθ’ όλη τη διάρκεια των χημειοθεραπειών; 

Βέβαια! Και με βοήθησε πολύ η συναναστροφή με τα πιτσιρίκια. Ευτυχώς ήταν καλοκαίρι, οπότε δεν υπήρχε έξαρση της γρίπης και των ιώσεων. Έκανα λοιπόν τις χημειοθεραπείες μου Παρασκευή πρωί, το απόγευμα πήγαινα στη δουλειά, και ξεκουραζόμουν στο σπίτι το Σάββατο και την Κυριακή.

Τώρα, που τα παιδιά έχουν μεγαλώσει, τους έχεις μιλήσει ανοιχτά για τον καρκίνο; Γιατί είναι 15 και 13 ετών.

Φυσικά! Μάλιστα η κόρη μου αγχώθηκε το καλοκαίρι, γιατί είναι στην εφηβεία. Είχε πονάκια στο στήθος, οπότε ήρθε μια μέρα και μου είπε: «μαμά, κάτι πιάνω εδώ». Της εξήγησα ότι δεν είναι τίποτα, αλλά για να είναι σίγουρη και να νιώσει η ίδια καλά μιλήσαμε και με τη μαστολόγο μου, η οποία τη διαβεβαίωσε ότι όλα αυτά συμβαίνουν λόγω ηλικίας. Αγχώθηκε μήπως είναι κάτι… Της λέω, αφενός είσαι πολύ μικρή για κάτι τέτοιο, αλλά και αυτό που είχα εγώ, εσύ δεν θα το κληρονομήσεις, ήταν ένα τυχαίο περιστατικό, επομένως δεν χρειάζεται να αγχώνεσαι.

Αν τώρα είχες μπροστά σου μία γυναίκα που μόλις πήρε στα χέρια της διάγνωση με καρκίνο του μαστού, τι θα της έλεγες;

Σίγουρα ΔΕΝ θα της έλεγα ότι όλα θα πάνε καλά. Αυτό μου το έμαθε μία μεγαλύτερη γυναίκα από το «Άλμα Ζωής», που είχε νοσήσει πριν από πολλά χρόνια. Είναι η δεύτερη μαμά μου, εκείνη που με έπιασε από το χέρι και μου είπε όσα έπρεπε να ακούσω. Μου είχε πει λοιπόν ότι δεν πρέπει ποτέ να λέμε ότι όλα θα πάνε καλά, γιατί μπορεί και να μην πάνε. Δεν πρέπει να δώσουμε μία ψεύτικη ελπίδα.

Θα της έλεγα ότι όλα μπορούν να πάνε εξαιρετικά καλά και ότι ο καρκίνος μπορεί να νικηθεί. Υπάρχει μια περίοδος που θα είναι δύσκολη, όμως μπορεί να υπάρξει 100% ίαση. Θα της έλεγα να έχει δύναμη, υπομονή, να κλείνει τα αυτιά και να μην αφήνει κανέναν να τη λυπάται. Το χειρότερο από όλα είναι να σε λυπούνται και να σε κάνουν να νιώθεις ότι είσαι άρρωστος. Το ξέρεις ότι κάτι έχεις, ότι δεν νιώθεις καλά, ότι είσαι αδύναμη, αλλά το τελευταίο που θες είναι να έχεις και το βλέμμα της λύπησης πάνω σου.

Και κάτι ακόμα πολύ σημαντικό: να μην αφήνει τους γύρω της να της μιλούν μόνο για τον καρκίνο. Όταν έχεις νοσήσει δεν είσαι ένας καρκίνος και τίποτα άλλο. Είσαι μαμά, σύζυγος, κολλητή, επαγγελματίας, ασθενής και πολλά άλλα. Δεν είμαστε μόνο ο καρκίνος που κουβαλάμε. Είμαστε μια οντότητα που έχει και ένα κομμάτι καρκίνου.

Βλέποντας τώρα από απόσταση τα πράγματα, τι σου έμαθε αυτή η περιπέτεια;

Μου έμαθε να κοιτάω τον εαυτό μου – γιατί δεν το έκανα μέχρι τότε. Είχα ως προτεραιότητα τους άλλους. Η καθημερινότητά μου ήταν ένα συνεχόμενο τρέξιμο. Πλέον βάζω τα όριά μου, αποφασίζω τι είναι σημαντικό και τι πρέπει να αφήσω πίσω. Για παράδειγμα, με ενδιαφέρει να περνώ ωραία με τους ανθρώπους μου και ας είναι το σπίτι ακατάστατο. Δεν με πειράζει αν τα παιδιά δεν γράψουν καλά σε ένα μάθημα. Δεν χάθηκε ο κόσμος. Προτιμώ να περάσουμε χρόνο μαζί ως οικογένεια και να πάμε μια βόλτα. Έχω καταλάβει ότι τα πιο απλά είναι και τα πιο σπουδαία.