To 95,1% των ανδρών που συμμετείχε σε έρευνα παραδέχθηκε ότι έχει χρησιμοποιήσει τακτικές σεξουαλικού εξαναγκασμού σε βάρος γυναικών – Γιατί το «όχι» παραμένει πεδίο διαπραγμάτευσης;

Μια νέα έρευνα φέρνει στο προσκήνιο ένα ιδιαίτερα ανησυχητικό ζήτημα γύρω από τη σεξουαλική επιθετικότητα και τη συναίνεση. Σύμφωνα με τα ευρήματά της, το 95,1% των 2.689 ανδρών που συμμετείχαν, δήλωσε ότι είχε χρησιμοποιήσει τουλάχιστον μία τακτική προκειμένου να κάνει μια γυναίκα να θέλει να κάνει σεξ, παρότι γνώριζε ότι εκείνη δεν το ήθελε πραγματικά και δεν είχε συναινέσει.

Το εύρημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα από το γεγονός ότι, σύμφωνα με τις ίδιες τις απαντήσεις των συμμετεχόντων, στο 65% των συγκεκριμένων περιστατικών η πίεση κατέληξε τελικά σε σεξουαλική πράξη. Οι ερευνητές κατέγραψαν συνολικά 36 διαφορετικές στρατηγικές σεξουαλικού εξαναγκασμού, οι οποίες περιλάμβαναν από επίμονες λεκτικές πιέσεις και χειραγώγηση έως την απομόνωση, τη μέθη και τον σωματικό εξαναγκασμό.

Η μελέτη των Lucia F. O’Sullivan και Scott T. Ronis, με τίτλο «Απομόνωση, μέθη, εκφοβισμός και επανάληψη», δημοσιεύτηκε στο Journal of Interpersonal Violence και εξετάζει τη σεξουαλική επιθετικότητα μέσα από τις ίδιες τις αναφορές των ανδρών. Τα ευρήματα φωτίζουν ένα ιδιαίτερα σοβαρό ζήτημα: τι συμβαίνει όταν το «όχι» δεν αντιμετωπίζεται ως σαφές όριο, αλλά ως κάτι που μπορεί να παρακαμφθεί, να διαπραγματευτεί ή τελικά να αγνοηθεί.

36 διαφορετικοί τρόποι για να κάνει μια γυναίκα να υποκύψει

Οι αριθμοί αποκαλύπτουν ένα μοτίβο συμπεριφορών που δεν αφορά μόνο την άσκηση σωματικής βίας. Η πιο συχνή τακτική που ανέφεραν οι συμμετέχοντες ήταν να λένε στη γυναίκα ό,τι ήθελε να ακούσει, προκειμένου να την κάνουν να αλλάξει γνώμη. Τη συγκεκριμένη πρακτική ανέφερε το 78,1% όσων δήλωσαν ότι είχαν χρησιμοποιήσει κάποια από τις στρατηγικές της έρευνας.

Άλλες τακτικές που καταγράφηκαν ήταν:

• 49% συνέχιζαν να το ζητούν μέχρι η γυναίκα να υποχωρήσει.
• 47% χρησιμοποιούσαν τους φίλους τους για να ασκήσουν επιπλέον πίεση.
• 44% ζητούσαν από μια γυναίκα φίλη τους να πείσει το θύμα ότι ήταν ασφαλές.
• 39% χρησιμοποιούσαν φράσεις όπως «ξέρεις ότι το θέλεις κι εσύ».
• 38% απομόνωναν τη γυναίκα σε έναν ιδιωτικό χώρο όπου είχαν τον έλεγχο.
• 21% ανέφεραν ότι έκαναν τη γυναίκα να μεθύσει ενώ δεν ήταν ήδη μεθυσμένη.

Συνολικά, οι άνδρες που συμμετείχαν ανέφεραν κατά μέσο όρο 8,94 διαφορετικές στρατηγικές που είχαν χρησιμοποιήσει. Οι ερευνητές σημειώνουν ότι οι λεκτικές πιέσεις και η επίμονη σωματική πίεση ήταν συχνές, ενώ μορφές πιο άμεσης σωματικής βίας, όπως η ακινητοποίηση ή η πρόκληση πόνου, ήταν λιγότερο συχνές αλλά όχι σπάνιες.

«Αφού τελικά είπε ναι» – Η πιο επικίνδυνη παρεξήγηση

Ίσως το πιο ανησυχητικό στοιχείο της έρευνας δεν βρίσκεται μόνο στις τακτικές που περιγράφουν οι συμμετέχοντες, αλλά και στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνονταν οι ίδιοι το αποτέλεσμα.

Το 70% δήλωσε ότι δεν αντιλήφθηκε κάποια αρνητική συνέπεια μετά από αυτά τα περιστατικά. Οι ερευνητές σημειώνουν μάλιστα ότι οι άνδρες ανέφεραν αρκετά «θετικά» αποτελέσματα από τις συγκεκριμένες αλληλεπιδράσεις.

Εδώ βρίσκεται ένα από τα πιο δύσκολα ερωτήματα που θέτει η μελέτη: τι συμβαίνει όταν η πίεση έχει γίνει τόσο συνηθισμένη ώστε εκείνος που την ασκεί να μην την αναγνωρίζει καν ως παραβίαση; Γιατί το να σταματήσει κάποιος να λέει «όχι» επειδή κουράστηκε να αντιστέκεται δεν μετατρέπει το «όχι» σε «ναι».

Η υποχώρηση δεν είναι συναίνεση.

Το «όχι» δεν είναι πρόσκληση για διαπραγμάτευση

Η έρευνα καταγράφει συμπεριφορές που συχνά παρουσιάζονται ως «φλερτ», «επιμονή» ή προσπάθεια να αλλάξει κάποιος γνώμη. Όταν όμως ένας άνδρας γνωρίζει ότι η γυναίκα δεν θέλει να κάνει σεξ και συνεχίζει να την πιέζει μέχρι να υποχωρήσει, το ζήτημα δεν είναι πλέον η διεκδίκηση. Είναι η αγνόηση των ορίων της. Και όταν στη διαδικασία χρησιμοποιούνται χειραγώγηση, ψέματα, απομόνωση, αλκοόλ ή συνεχής πίεση, η έννοια της συναίνεσης χάνει κάθε νόημα.

Η συναίνεση δεν είναι κάτι που αποκτάς πιέζοντας έναν άνθρωπο μέχρι να κουραστεί να λέει «όχι».

Οι ίδιοι οι άνδρες λένε γιατί επέμεναν

Οι ερευνητές προσπάθησαν να εξετάσουν και τους λόγους για τους οποίους οι συμμετέχοντες συνέχιζαν την προσπάθεια, παρότι γνώριζαν ότι η γυναίκα δεν ήθελε σεξ.

Ο συχνότερος λόγος που ανέφεραν ήταν η σεξουαλική διέγερση, με 38%, ενώ στο 28% των περιπτώσεων δήλωσαν ότι απλώς παρουσιάστηκε η ευκαιρία. Οι αριθμοί αυτοί κάνουν ακόμη πιο δύσκολο να αντιμετωπιστεί η συμπεριφορά ως μια απλή «παρεξήγηση». Το πρόβλημα δεν είναι ότι δεν ακούστηκε το «όχι». Το πρόβλημα είναι ότι ακούστηκε και κάποιοι επέλεξαν να συνεχίσουν.

Όταν η συναίνεση γίνεται μάθημα που δεν εφαρμόζεται

Οι συγγραφείς της μελέτης επισημαίνουν ότι μεγάλο μέρος των προσπαθειών πρόληψης της σεξουαλικής βίας έχει στηριχθεί στην ιδέα ότι οι άνδρες και τα αγόρια δεν κατανοούν επαρκώς την έννοια της συναίνεσης.

Τα ευρήματα της συγκεκριμένης έρευνας δημιουργούν ένα πολύ πιο δύσκολο ερώτημα: τι γίνεται όταν κάποιος καταλαβαίνει ότι η άλλη πλευρά δεν θέλει, αλλά επιλέγει να συνεχίσει να πιέζει;

Φυσικά, η μελέτη δεν σημαίνει ότι το 95,1% όλων των ανδρών συμπεριφέρεται με αυτόν τον τρόπο. Το δείγμα αφορά 2.689 άνδρες ηλικίας 18-34 ετών από τις ΗΠΑ και τον Καναδά και βασίζεται σε ανώνυμες αυτοαναφορές. Οι ίδιοι οι ερευνητές παρουσιάζουν τη μέθοδο ως έναν τρόπο να καταγραφούν συμπεριφορές που πιθανότατα δεν θα δηλώνονταν εύκολα σε λιγότερο ανώνυμο πλαίσιο.

Όμως το εύρημα παραμένει δύσκολο να αγνοηθεί.

Γιατί η συναίνεση δεν είναι ένα εμπόδιο που πρέπει να ξεπεραστεί.

Δεν είναι ένα παιχνίδι επιμονής.

Δεν είναι ένα «όχι» που περιμένει να μετατραπεί σε «ναι».

Είναι η ξεκάθαρη, ελεύθερη και χωρίς πίεση επιλογή και των δύο ανθρώπων. Και όταν αυτή δεν υπάρχει, δεν υπάρχει και συναίνεση.